Hoàng Xuân Sính (sinh ngày 8 tháng 9 năm 1933) là một nữ giáo sư, nhà giáo nhân dân, nữ tiến sĩ toán học đầu tiên của Việt Nam[1][2][3][4][5]. Bà đã được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu "Nhà giáo Nhân dân", đây là giải thưởng danh giá, cao quý nhất để tôn vinh các cá nhân xuất sắc, có những hoạt động, đóng góp to lớn trong ngành giáo dục[6].

Hoàng Xuân Sính
Sinh8 tháng 9, 1933 (86 tuổi)
 Liên bang Đông Dương
Quốc tịch Việt Nam
Học vịGiáo sư toán học
Học vấnGiáo sư
Tiến sĩ
Toán học
Nghề nghiệpNhà toán học
Nhà giáo
Nhà giáo Nhân dân
Tổ chứcTrường Đại học Thăng Long
Quê quánLàng Cót, Từ Liêm, Hà Nội
Giải thưởngGiải thưởng Kovalevskaya
Huân chương Cành cọ Hàn lâm (2003)

Thân thếSửa đổi

Bà là người làng Cót, Từ Liêm, Hà Nội (nay thuộc phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy). Suốt thời niên thiếu gia đình bà sống tại nhà số 102 phố Hàng Bông, Hà Nội. Mẹ của bà mất sớm khi bà mới được 8 tuổi, cha của bà là ông Hoàng Thúc Tấn, sau đó đã tục huyền với một nữ doanh nhân về vải sợi. Ông và người vợ sau là những nhà tư sản dân tộc, là nhà tài trợ và hỗ trợ cơ sở vật chất cho báo Thanh Nghị, một tờ báo có quan điểm dân tộc tiến bộ thời bấy giờ.

Trong nhiều tài liệu, bà thường được ghi chú là "cháu gái của giáo sư Hoàng Xuân Hãn". Tuy nhiên, đây chỉ là mối giao tiếp thân tình giữa hai người chứ không phải là quan hệ họ hàng.

Nữ tiến sĩ toán học Việt Nam đầu tiênSửa đổi

Bà làm nghiên cứu sinh trong nước dưới sự hướng dẫn của nhà Toán học nổi tiếng người Pháp Alexander Grothendieck. Luận án Tiến sĩ Toán học của bà có nhan đề "Các Gr-phạm trù"[7] được bảo vệ tại Đại học Paris 7 vào năm 1975. Trước khi sang Paris bảo vệ luận án, bà đã trình bày kết quả nghiên cứu của mình tại Đại hội Toán học Việt Nam năm 1971 ở Hà NộiĐại hội Toán học thế giới năm 1974 ở Vancouver (Canada).[8]

Sự nghiệp giáo sưSửa đổi

Sau đó bà trở về giảng dạy toán học và biên soạn sách giáo khoa đại họcphổ thông. Bà từng là chủ nhiệm bộ môn đại số, trưởng khoa Toán-Tin học tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội[9].

Bà là một trong những người sáng lập ra trường Đại học Thăng Long[10], trường đại học Tư thục đầu tiên ở Việt Nam (15/12/1988)[11]. Hiện nay bà đang là Chủ tịch Hội đồng quản trị của trường. Bà là thành viên Hội đồng xét tặng Giải thưởng khoa học Kovalevskaya ở Việt Nam. Nhiều lần bà được giao trọng trách là Trưởng Đoàn học sinh Việt Nam đi dự Olympic Toán Quốc tế. Bà cũng dành thời gian tham gia nhiều hoạt động xã hội đa dạng như Phó Chủ tịch Đoàn chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa VI (2004-?), Ủy viên Hội đồng chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia, Ủy viên Hội đồng Giáo dục Quốc gia, Ủy viên Hồi đồng Từ điển Bách khoa Việt Nam[12].

Phong tặngSửa đổi

Bà đã được chính phủ Pháp (Gouvernement de la République française) trao tặng "Huân chương Cành cọ Hàn lâm" vào năm 2003[13] vì những đóng góp to lớn của cá nhân bà cho công cuộc phát triển và hợp tác nghiên cứu khoa học giữa hai quốc gia Pháp - Việt[14][15].

Gia đìnhSửa đổi

Công trình nghiên cứu khoa họcSửa đổi

Bà cũng đã công bố các bài báo, nghiên cứu khoa học sau đây:

  1. Hoàng Xuân Sính. Catégories de Picard restreintes. (French) [Restricted Picard categories] Acta Math. Vietnam. 7 (1982), no. 1, p. 117–122.
  2. Hoàng Xuân Sính. Gr-catégories strictes. (French) Acta Math. Vietnam. 3 (1978), no. 2, p. 47–59.

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Hoàng Xuân Sính, nữ giáo sư toán học đầu tiên”. Tuổi Trẻ Online. 9 tháng 11 năm 2006. 
  2. ^ “Chân dung Nhà giáo tiêu biểu: Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Xuân Sính”. http://hnue.edu.vn/Tintuc-Sukien.aspx. 
  3. ^ “Chuyện nhà nữ toán học đầu tiên ở Việt Nam”. http://antg.cand.com.vn/. 
  4. ^ “GS. Hoàng Xuân Sính: Nữ tiến sĩ toán học đầu tiên của Việt Nam”. https://www.giaoduc.edu.vn/. 
  5. ^ “Hoàng Xuân Sính, nữ giáo sư toán học đầu tiên”. https://dantri.com.vn/. 
  6. ^ “GS Hoàng Xuân Sính với "Ý tưởng lãng mạn nhất cuộc đời". http://tapchithongtindoingoai.vn/. 
  7. ^ “Thesis of Hoàng Xuân Sính”. 
  8. ^ “Chân dung Nhà giáo tiêu biểu: Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Xuân Sính”. 
  9. ^ “GS.TS Hoàng Xuân Sính: "Học không biết mỏi, dạy người không biết chán". http://www.vusta.vn/vi/. 
  10. ^ “Nữ giáo sư kể chuyện mở trường đại học tư đầu tiên ở Việt Nam”. https://www.tienphong.vn. 
  11. ^ “GS.TS Hoàng Xuân Sính: Mất trăm năm mới có đại học thật sự”. http://khoahocphattrien.vn/. 
  12. ^ “Giáo sư Hoàng Xuân Sính: Dấu ấn ở Mặt trận”. http://daotao.vtv.vn/. 
  13. ^ “Vietnam’s outstanding female intellectuals”. 
  14. ^ “Nữ nhà giáo làm rạng danh Việt Nam tại 'kinh đô ánh sáng' Paris”. https://phunuvietnam.vn/. 
  15. ^ “Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo nhân dân Hoàng Xuân Sính: Người vinh danh Việt Nam trên đất Pháp”. https://tintuc.vn/.