Jean-Auguste-Dominique Ingres

Jean Auguste Dominique Ingres (phát âm: [ɛ̃ːɡʁ]) (29 tháng 8 năm 1780 – 14 tháng 1 năm 1867) là một họa sĩ theo trường phái tân cổ điển người Pháp. Mặc dù ông tự nhận mình là họa sĩ của lịch sử theo truyền thống của Nicolas PoussinJacques-Louis David, đến cuối đời, chính những tranh chân dung do Ingres vẽ, cả bằng sơn màu và phác họa, mới được công nhận là di sản lớn nhất của ông.

Jean Auguste Dominique Ingres
Ingres, Self-portrait.jpg
Chân dung tự họa khi 24 tuổi, 1804 (sửa lại khoảng 1850), sơn dầu trên vải, 78 x 61 cm, Musée Condé.
Thông tin cá nhân
SinhJean Auguste Dominique Ingres
(1780-08-24)24 tháng 8, 1780
Montauban, Tarn-et-Garonne, Pháp
Mất14 tháng 1, 1867(1867-01-14) (86 tuổi)
Paris, Pháp
Nguyên nhân mấtViêm phổi sửa dữ liệu
Nơi an nghỉNghĩa trang Père-Lachaise
Giới tínhnam
Quốc tịchPháp
Nghề nghiệphọa sĩ, chính khách
BốJean-Marie-Joseph Ingres
Hôn nhânDelphine Ramel, Madeleine Chapelle
Lĩnh vựcHội họa, Vẽ phác họa
Sự nghiệp nghệ thuật
Trào lưuPhái tân cổ điển
Tác phẩmLouis-François Bertin, 1832
The Turkish Bath, 1862

Chữ ký
Ingres autograph.png

Là một người hết sức tôn sùng quá khứ, ông tự nhận mình với vai trò là người bảo vệ chính thống hàn lâm chống lại phong cách lãng mạn đang đi lên đại diện là họa sĩ đối địch Eugène Delacroix. Hình mẫu của ông, như ông từng giải thích, là "những người thầy vĩ đại nổi tiếng trong thế kỷ của những ký ức vinh quang khi Raphael thiết lập những ranh giới vĩnh cửu và không thể chối cãi trong nghệ thuật... do đó tôi là người bảo tồn học thuyết tốt đẹp, chứ không phải là người sáng tạo"[1]. Tuy vậy, các ý kiến ngày nay có xu hướng xem Ingres và những nhà Tân cổ điển cùng thời với ông là hiện thân của tinh thần Lãng mạn vào thời đó[2], trong khi những biến cách về hình dáng và không gian mang tính biểu hiện khiến ông trở thành một điềm báo quan trọng cho nghệ thuật hiện đại.

Thời thơ ấu: Montauban và ToulouseSửa đổi

Ingres sinh ra ở Montauban, Tarn-et-Garonne, Pháp năm 1780, là con cả trong gia đình có 7 người con (trong đó 5 người sống qua thời thơ ấu) của ông Jean-Marie-Joseph Ingres (1755–1814) và bà Anne Moulet (1758–1817). Cha ông là người đa tài và thành công trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật, một nhà vẽ tiểu hoạ, nhà điêu khắc, thợ trang trí đá và nhạc sĩ nghiệp dư; mẹ ông là người con gái gần như mù chữ của một thợ làm tóc giả bậc thầy.[3] Từ cha, cậu bé Ingres được tiếp nhận sự động viên và hướng dẫn từ sớm trong hội hoạ và âm nhạc, và bức vẽ được biết đến đầu tiên của ông, có chủ đề về một đồ đúc cổ, được sáng tác năm 1789.[4] Bắt đầu từ năm 1786, ông đi học ở một trường học địa phương có tên tiếng Pháp là École des Frères de l'Éducation Chrétienne, nhưng sự học của ông đã bị gián đoạn bởi sự rối loạn gây ra bởi Cách mạng Pháp và sự kiện trường học đóng cửa năm 1791 đã chấm dứt sự giáo dục theo lối cổ truyền của Ingres. Sự thiếu hụt trong việc được dạy dỗ ở nhà trường làm lưu lại cho ông một sự thiếu tự tin.[5]

Năm 1791, cha Ingres đưa Ingres về Toulouse và cho ông đăng kí theo học tại Học viện Hoàng gia về Hội hoạ, Điêu khắc và Kiến trúc. Tại đây, Ingres học với nhà điêu khắc Jean-Pierre Vigan, hoạ sĩ vẽ tranh phong cảnh Jean Briant và hoạ sĩ theo phong cách tân cổ điển Guillaume-Joseph Roques. Sự tôn kính của Roques với đại danh hoạ Raphael đã gây ảnh hưởng quyết định đến Ingres.[6]

Từ thưở nhỏ Ingres đã có ý định trở thành hoạ sĩ lịch sử, mà theo hệ thống thứ bậc các nghệ sĩ đặt ra bởi Học viện Hoàng gia về Hội hoạ và Điêu khắc dưới quyền của Louis XIV và tiếp tục cho đến thế kỉ XIX, được coi là đỉnh cao nhất của hội hoạ. Ingres không muốn đơn thuần chỉ vẽ chân dung và hình minh hoạ của cuộc sống thật như cha mình; ông muốn thể hiện các bậc anh hùng của tôn giáo, lịch sửthần thoại, lí tưởng hoá họ và trình bày họ theo cách mà giải thích hành động của họ, cạnh tranh với những tác phẩm tốt nhất của văn họctriết học.[7]

Thời kì ở Paris (1797 - 1806)Sửa đổi

 
Thân trên nam giới (1800), Montauban, Bảo tàng Ingres

Tháng 3 năm 1797, Học viện nơi Ingres theo học trao cho ông giải nhất trong môn vẽ, và đến tháng tám cùng năm ông chuyển đến Pari để học trong xưởng vẽ của Jacques-Louis David - hoạ sĩ hàng đầu của nước Pháp và Châu Âu trong thời kì Cách mạng, và Ingres ở lại 4 năm trong xưởng vẽ này. Ingres đi theo tấm gương về phong cách tân cổ điển của thầy.[8]Trong năm 1797, David đang sáng tác kiệt tác khổng lồ của mình "Cuộc bắt cóc phụ nữ Sabine", và đang dần dần thay đổi phong cách từ những hình mẫu thực tế và nghiêm ngặt của La Mã sang hình mẫu lí tưởng tinh khiết, trinh tiết và giản dị của Hy Lạp cổ.[9] Một trong số các học trò khác của David, Étienne-Jean Delécluze, người mà về sau trở thành nhà phê bình nghệ thuật nói về Ingres khi ông còn là học trò như sau:

Ông ấy trở nên nổi bật không chỉ nhờ tính cách thật thà bộc trực và khuynh hướng làm việc một mình ... ông ấy là một trong số những người chịu khó nhất ... Ingres ít quan tâm đến tất cả những sự huyên náo và điên rồ xung quanh mình, và ông học với nhiều kiên nhẫn hơn hầu hết bạn đồng môn ... Tất cả những tính chất làm nên tài năng của người hoạ sĩ, sự tinh tế của đường nét, sự đúng đắn và tính truyền cảm sâu sắc của hình thức và một hình mẫu đặc biệt chính xác và vững chắc, có thể thấy ngay trong quá trình học hỏi ban đầu của ông. Trong khi vài bạn đồng chí và cả David bày tỏ dấu hiệu về khuynh hướng cường điệu trong sự học của ông, mọi người đã bị ấn tượng bởi tư chất cao quý và đã công nhận tài năng của Ingres.[10]

Ingres được nhận vào khoa Hội hoạ của trường École des Beaux-Arts tháng 10 năm 1799. Vào năm 1800 và 1801, ông giành giải cao nhất cho nội dung tranh vẽ người cho bức hoạ thân trên nam giới của ông.[11]Cũng trong 2 năm đó ông đều tham gia thi giải Prix de Rome, giải thưởng cao nhất của Học viện Hoàng gia, mà tạo điều kiện cho người chiến thắng được cư trú 4 năm tại Viện Hàn lâm Pháp tại Rome. Ingres giành giải Nhì trong lần thi đầu tiên, nhưng đến năm 1801 ông giật giải nhất cho bức Các sứ giả của Agamemnon trong lều của Achilles. Hình tượng của các sứ giả, được đặt phía bên phải bức tranh, trông cơ bắp và cứng rắn như các bức tượng, giống như phong cách Ingres được dạy bởi David, nhưng hai hình ảnh chính bên trái, AchillesPatroclus lại trông dễ biến đổi, đầy sức sống và phong nhã, giống như tượng đắp nổi thấp tinh xảo.[12]

 
Các sứ giả của Agamemnon trong lều của Achilles, 1801, tranh sơn dầu, École des Beaux Arts, Paris

Sự lưu trú của Ingres ở Rome bị hoãn lại tới năm 1806 do sự thiếu hụt ngân sách nhà nước. Trong thời gian đó, ông làm việc ở Pari cùng với vài học trò khác của David trong một xưởng vẽ hỗ trợ bởi nhà nước, và ông đã tiến xa hơn trong việc phát triển một phong cách nhấn mạnh sự tinh khiết của đường nét. Ingres tìm thấy nguồn cảm hứng trong các tác phẩm của Raphael, bức hoạ trên bình Etruscan và bản in khắc phác thảo của hoạ sĩ người Anh John Flaxman.[13] Các bức vẽ của ông về sinh vật lưỡng tính và nữ thần Salmacis đã tạo ra phong cách lí tưởng mới về vẻ đẹp của phụ nữ, điều mà sau đó xuất hiện trở lại trong Jupiter et Thetis và các tranh khoả thân nổi tiếng của ông.[14]

Năm 1802, Ingres lần đầu tiên được trưng bày tranh tại Salon Paris với bức Chân dung một phụ nữ (nơi đặt bức tranh này hiện nay vẫn chưa được biết). Giữa năm 1804 và 1806, ông vẽ một loạt các bức chân dung mà gây ấn tượng sâu sắc bởi sự chính xác cực độ, đặc biệt là sự phong phú của chất vải và các tiểu tiết. Chúng bao gồm Chân dung Philipbert Riviére (1805), Chân dung Sabine Rivière (1805–06), Chân dung Madame Aymon (1806), Chân dung Caroline Rivière (1805 - 06). Các khuôn mặt phụ nữ được thể hiện không quá chi tiết nhưng được làm mềm, và được chú ý bởi đôi mắt to hình trái xoan, màu sắc da thịt thanh tú và xinh như mộng. Các tranh chân dung của Ingres có nền đơn giản của màu tối và rắn hoặc màu nhạt, hay của bầu trời. Những điều này khởi tạo một loạt tranh làm cho Ingres được coi là hoạ sĩ vẽ chân dung trứ danh nhất thế kỉ XIX.[15]

Rome và Viện Hàn lâm Pháp (1806 - 1814)Sửa đổi

Rome sau khi rời Viện Hàn lâm và Florence (1814 - 1824)Sửa đổi

Trở lại Paris và lui về Rome (1824 - 1834)Sửa đổi

Giám đốc Viện Hàn lâm Pháp tại Rome (1834 - 1841)Sửa đổi

Những năm cuối đời (1841 - 1867)Sửa đổi

Phong cáchSửa đổi

Chân dungSửa đổi

Màu sắcSửa đổi

Ingres và DelacroixSửa đổi

Học tròSửa đổi

Ingres là một người thầy tận tâm và được các học trò rất ngưỡng mộ.[16] Học trò nổi tiếng nhất của ông là Théodore Chassériau, khi đó là một cậu bé phát triển sớm khi mới mười một tuổi, bắt đầu học với Ingres từ năm 1830 đến 1834, lúc mà Ingres đóng cửa xưởng vẽ và trở lại Rome. Ingres coi Chassériau là môn đệ đáng tin cậy nhất và thậm chí còn tiên đoán - theo lời một nhà viết tiểu sử - rằng Chassériau có thể trở thành "Napoleon của hội hoạ".[17] Trong thời gian Chassériau ghé thăm Ingres ở Rome năm 1840, dù sao, lòng trung thành của nhà hoạ sĩ trẻ với phong cách lãng mạn của Delacroix đã rõ ràng, điều này khiến Ingres chối bỏ ông, người mà Ingres sau đó nói về rất ít và có thái độ nghiêm khắc. Không hoạ sĩ nào khác mà đã học tập với Ingres thành công trong việc xây dựng cá tính mạnh, trong đó những người nổi tiếng nhất là Jean-Hippolyte Flandrin, Henri LehmannEugène Emmanuel Amaury-Duval.[18]

Ảnh hưởng đến Hội hoạ hiện đạiSửa đổi

Tác phẩmSửa đổi

Ghi chúSửa đổi

  1. ^ Condon et al. 1983, p. 14.
  2. ^ Turner 2000, p. 237.
  3. ^ Parker 1926.
  4. ^ Arikha 1986, p. 103.
  5. ^ Tinterow, Conisbee et al. 1999, pp. 25, 280.
  6. ^ Prat 2004, p. 15.
  7. ^ Jover 2005, tr. 16.
  8. ^ Tinterow, Conisbee et al. 1999, p. 31.
  9. ^ Jover 2005, tr. 20.
  10. ^ Delécluze, Étienne-Jean, Louis David, son école et son temps (1863).
  11. ^ Jover 2005, tr. 24.
  12. ^ Jover 2005, tr. 25.
  13. ^ Mongan and Naef 1967, p. xix.
  14. ^ Jover 2005, tr. 29.
  15. ^ Jover 2005, tr. 36–51.
  16. ^ Tinterow, Conisbee et al. 1999, p. 281.
  17. ^ Guégan et al. 2002, p. 168.
  18. ^ Tinterow, Conisbee et al. 1999, p. 370.

Liên kết ngoàiSửa đổi

Cultural offices
Tiền nhiệm:
Horace Vernet
Giám đốc
Viện Pháp tại Roma

1835–1840
Kế nhiệm:
Jean-Victor Schnetz