Kaesŏng hay Gaeseong (UK: /kˈsɒŋ/ kay-SONG,[1] US: /kˈsɔːŋ, ˈksɔːŋ, ˈɡsʌŋ/ kay-SAWNG-,_-KAY-sawng,[2][3][4] tiếng Triều Tiên: [kɛsʌŋ], Hán-Việt: Khai Thành; phiên âm tiếng Việt: Kê-xâng) là một thành phố ở tỉnh Bắc Hwanghae, phía nam Bắc Triều Tiên. Trước đây nó là một Thành phố trực thuộc Trung ương của Bắc Triều Tiên, nó cũng là kinh đô của Triều Tiên dưới thời vương quốc Taebong và sau đó là triều đại Goryeo. Thành phố nằm gần khu công nghiệp Kaesong gần biên giới liên Triều và có phế tích cung điện Manwoldae. Thành phố có tên chính thức là Songdo khi còn là kinh đô của Cao Ly. Thành phố đã thịnh vượng với vai trò là trung tâm sản xuất sâm Cao Ly. Ngày nay, thành phố này là trung tâm công nghiệp nhẹ của Bắc Triều Tiên.

Kaesŏng
개성
Thành phố Kaesŏng
Trung tâm thành phố Kaesong.
Trung tâm thành phố Kaesong.
Bản đồ thành phố Kaesŏng.
Bản đồ thành phố Kaesŏng.
Kaesŏng trên bản đồ Thế giới
Kaesŏng
Kaesŏng
Quốc gia CHDCND Triều Tiên
VùngHaesŏ
Dong27
Diện tích
 • Tổng cộng1.309 km2 (505 mi2)
Dân số (2009)
 • Tổng cộng192.578
 • Phương ngữSeoul
Múi giờUTC+8:30 sửa dữ liệu
Thành phố kết nghĩaRyazan, Bălţi, Cuzco sửa dữ liệu

Kaesong là một điểm đến du lịch cho du khách nước ngoài đến Bắc Triều Tiên và là một trong hai địa điểm ở Bắc Triều Tiên mà người Hàn Quốc có thể đến được. Nhiều di tích thời Cao Ly nằm ở Kaesong, gồm Nam Môn Kaesong, Songgyungwan, cung Manwoldae, cầu Sonjuk.

Trong thời kỳ chiếm đóng của Nhật Bản từ năm 1910 đến năm 1945, thành phố được biết đến với cách phát âm tiếng Nhật tên là "Kaijō".[5] Giữa những năm 1945 và 1950, Kaesong là một phần và nằm dưới sự quản lý của Hàn Quốc. Hiệp định đình chiến Triều Tiên năm 1953 thành phố chuyển sang dưới sự kiểm soát của Bắc Triều Tiên. Đây là thành phố duy nhất đã đổi chủ do thỏa thuận đình chiến. Do sự gần gũi của thành phố với biên giới với Hàn Quốc, Kaesong đã tổ chức các cuộc trao đổi kinh tế xuyên biên giới giữa hai nước cũng như xây dựng Khu công nghiệp chung Kaesong.

Vào năm 2009, thành phố có dân số vào khoảng 192,578.[6]

Lịch sửSửa đổi

 
Kaesong trong mùa hè

Các dấu hiệu khảo cổ sớm nhất cho thấy khu vực Kaesong có cư dân cư trú từ thời đồ đá mới. Các hiện vật như gốm Jeulmun, đồ đá và rìu đá đã được khai quật từ OsongsanKaesong Nasong, pháo đài hai bức tường của Kaesong.Vì Kaesong đã bị chiếm giữ bởi các quốc gia khác nhau trong suốt nhiều thế kỷ, tên của nó đã thay đổi. Nó là lãnh thổ của liên minh Mahan, và được gọi là Busogap trong thời kỳ Goguryeo. Trước khi Baekje bị đẩy về phía tây nam của Jungnyeong, Mungyeong Saejae và Vịnh Asan vào năm 475, khu vực này đã là một phần của Baekje trong khoảng 100 năm.

Tuy nhiên nó trở thành lãnh thổ của Silla năm 555, năm thứ 16 của triều đại Jinheung của Silla, tên của nó đã được đổi thành Song'ak-gun trong thời kỳ đó. Theo Samguk Sagi, khi một lâu đài được xây dựng tại địa điểm vào năm 694, năm thứ ba của triều đại Hyoso của Silla, Kaesong được gọi là "Song'ak (송악; 松嶽)". Do đó, người ta cho rằng tên Song'ak đã được sử dụng ít nhất trước thời điểm đó.[7]

Cao LySửa đổi

Silla bắt đầu suy tàn vào cuối thế kỷ thứ 9, và một thời kỳ các lãnh chúa đối địch xảy ra sau đó. Năm 898, Kaesong rơi vào tay Gung Ye, người sáng lập ra nhà nước ngắn ngủi của ông, Taebong, và sau đó trở thành một phần của Goryeo vào năm 919 bởi người sáng lập của nó, Wang Geon, người được gọi là Cao Ly Thái tổ (Taejo của Goryeo). Taejo đã thành lập thủ đô ở phía nam Song'ak và hợp nhất Kaesong vào Song'ak dưới tên "Gaeju". Năm 919, Kaesong trở thành kinh đô. Năm 960, năm thứ 11 của triều đại Gwangjong của Goryeo, thành phố được đổi tên thành Gaegyeong, và năm 995, năm thứ 14 của triều đại Seonjong của Goryeo, nó được nâng lên thành "Gaesong-bu". Gaeseong-bu là một thuật ngữ kết hợp của Song'ak-gun, và Gaesong-gun, khác với khu vực của Gaesong-ri, Seo-myeon, Kaepung-gun trước năm 1945. Năm 1010, năm đầu tiên của triều đại Hyeonjong của Goryeo, cung điện và nhà cửa gần như bị thiêu rụi trong Chiến tranh Goryeo–Khitan lần hai, vì vậy vào năm 1018, Gaesong-bu đã bị xuống hạng vì hệ thống "bu", và quản lý ba vùng Jeongju, Deoksu, và Gangeum.[7]

Vào cuối thế kỷ 12, có cả sự bất ổn ở cả chính phủ và nông thôn. Một người nô lệ có tên là Manjǒk (hay Manjeok) (만적; 萬積)đã lãnh đạo một nhóm nô lệ tụ tập bên ngoài Kaesong vào năm 1198. Âm mưu nổi dậy bị Choe Chung-heon đàn áp.[8] Khi Yi Songgye lật đổ Goryeo vào năm 1392 và thành lập Joseon và trở thành Taejo của Joseon, ông đã chuyển thủ đô của Triều Tiên từ Kaesong đến Hanyang (ngày nay là Seoul) năm 1394.[7]

Thế kỷ 20 và hơn thế nữaSửa đổi

 
Phong cảnh phía trung tâm hiện đại của Kaesong, nhìn về phía nam từ gần đỉnh núi Janam.
 
Bức tượng Kim Il Sung ở Kaesong, xuất hiện vào tháng 10 năm 2012. Bức tượng đã được cập nhật và một bức tượng Kim Jong Il đã được thêm vào bên cạnh bức tượng Kim Il Sung.[9]

Kaesong vẫn là một phần của tỉnh Gyeonggi cho đến Chiến tranh Liên Triều. Khi Triều Tiên bị chia cắt tại vĩ tuyến 38 sau Thế chiến II, Kaesong ở phía nam của vĩ tuyến (bên phía Hàn Quốc).

Tuy nhiên trận chiến Kaesong-Munsan với chiến thắng của Quân đội Nhân dân Triều Tiên (KPA) trong những ngày đầu của chiến tranh Liên Triều. Thành phố đã bị lực lượng Bộ tư lệnh Liên Hiệp Quốc tái chiếm vào ngày 9 tháng 10 năm 1950 trong quá trình theo đuổi KPA sau cuộc đổ bộ Inchon thành công. Lực lượng Bộ tư lệnh Liên Hiệp Quốc đã từ bỏ thành phố ngày 16 tháng 12 năm 1950 trong khi rút về sông Imjin following the Chinese People's Volunteer Army sau khi Chí nguyện quân Nhân dân Trung Quốc tham gia cuộc chiến. Kaesong sẽ vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Trung Quốc/Bắc Triều Tiên cho đến khi kết thúc chiến tranh.[7]

Các cuộc đàm phán ngừng bắn bắt đầu tại Kaesong vào ngày 10 tháng 7 năm 1951, nhưng đã được chuyển đến Panmunjom ngày 25 tháng 10 năm 1951. Hiệp định đình chiến được ký ngày 27 tháng 7 năm 1953 thừa nhận Bắc Triều Tiên kiểm soát Kaesong, biến nó thành phố duy nhất bị chuyển quyền kiểm soát từ Hàn Quốc sang Bắc Triều Tiên như kết quả của cuộc chiến. Kaesong sau chiến tranh và một phần của tỉnh Kyonggi đã bị chiếm đóng được tổ chức thành " vùng Kaesong" (Kaesŏng Chigu; 개성 지구; 開城 地區). Năm 1955, Kaesong trở thành một "Thành phố trực thuộc trung ương" (Kaesŏng Chikhalsi; 개성 직할시; 開城 直轄市). Năm 2002, Khu công nghiệp chung Kaesŏng từ một phần của Kaesong. Năm 2003, phần còn lại của Kaesong (không bao gồm Khu công nghiệp) đã trở thành một phần của tỉnh Hwanghae Bắc. Thành phố nằm gần Khu phi quân sự phân chia hai miền Triều Tiên.

Địa lýSửa đổi

 
Núi của Kaesong

Nằm ở trung tâm của Triều Tiên, Kaesong là thành phố cực nam của Bắc Triều Tiên. Nó giáp với các huyện Kaepung, Changpung, Panmun, và Kumchon. Đảo Kanghwa của đô thị Incheon nằm ngay phía nam, vượt ra ngoài một kênh hẹp. Nó có diện tích 1.309 km², vùng đô thị được bao quanh bởi núi Songak (Songak-san; 송악산; 松嶽山) (489 m) và núi Pongmyong. Trung tâm thành phố bao quanh núi Janam (103 m), trên đó là bức tượng Kim Il Sung mang tính biểu tượng của thành phố.

Ở phía bắc của Kaesong, điểm cuối của dãy Ahobiryŏng tạo ra biên giới cực bắc của thành phố Kaesong. Dãy núi này bao gồm các ngọn núi Chŏnma (757 m), Sŏnggŏ, Myoji (764 m), Suryong (716 m), Chesŏk (749 m), Hwajang (558 m), và Ogwan. Tuy nhiên, ngoại trừ khu vực miền đông bắc là núi cao, hầu hết các khu vực của Kaesong bao gồm những ngọn đồi thấp với chiều cao dưới 100 mét.[10]

Sông Imjin chảy dọc theo đường biên giới phía đông bắc của thành phố và sông Ryesong (禮成江) (Ryeseong-gang; 례성강) (Hàn Quốc gọi là Yeseong-gang; 예성강) chạy dọc theo biên giới phía tây đến cửa sông Hán. Ngoài hai con sông, những con sông nhỏ và lớn như Samich'ŏn, Wŏlamch'ŏn, Chukbaech'ŏn, Kŭmsŏngch'ŏn và sông Sach'ŏn chảy vào sông Hán. Lưu vực sông nằm ở phía tây nam Kaesong có các đồng bằng phù sa rộng rãi như P'ungdŏkbŏl, Singwangbŏl, và Samsŏngbŏl.[10]

The geology consists of the Proterozoic, Cenozoic, and Paleozoic strataMesozoic intrusive granite. The underground resources include gold, zinc, copper, fluorspar, limestone, granite, and kaolin. The soil comprises generally brown forest soil while the areas drained by Yesŏng, Imjin, and Han rivers consist of mostly alluvialsaline soil. The climate is generally warm and moderate, with an average annual temperature of around 10 ℃. The coldest month is January, with an average temperature of −5.9 ℃, while the hottest month is August, with an average temperature of 24.7 ℃. The average annual rainfall ranges from 1,300 to 1,400 millimeters. The duration of frost-free period is 180 days—the longest in North Korea. About 55% of Kaesong is forested (80% of the trees are pines), and 40 species of mammals and 250 birds inhabit the area.[10]

Khí hậuSửa đổi

Kaesong has a humid continental climate (Köppen climate classification: Dwa), with cold, dry winters and hot, humid summers with abundant rainfall.

Dữ liệu khí hậu của Kaesong
Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm
Trung bình cao °C (°F) −1 3.9 9.2 16.4 22.4 25.8 28.4 29.1 24.8 19.5 11.6 3.8 16,2
Trung bình ngày, °C (°F) −5.6 −1.1 4.1 10.7 16.8 21.0 24.9 25.3 20.1 13.5 6.5 −0.4 11,3
Trung bình thấp, °C (°F) −10.2 −6.1 −0.9 5.1 11.2 16.2 21.5 21.5 15.4 7.6 1.5 −4.5 6,5
Giáng thủy mm (inch) 14
(0.55)
16
(0.63)
48
(1.89)
83
(3.27)
79
(3.11)
103
(4.06)
420
(16.54)
279
(10.98)
142
(5.59)
46
(1.81)
46
(1.81)
29
(1.14)
1.305
(51,38)
Nguồn: Climate-Data.org[11]

Hành chínhSửa đổi

Trước năm 2002, Thành phố trực thuộc trung ương Kaesŏng được chia thành một thành phố Kaesŏng và 3 huyện.

Năm 2003, P'anmun-gun và một phần của Kaesŏng-si được tách từ Thành phố trực thuộc trung ương Kaesŏng và nhập vào khu công nghiệp Kaesŏng. Phần còn lại của Kaesŏng nhập vào Bắc Hwanghae.

Kaesong hiện có 24 đơn vị hành chính phường ("dong"), và 3 xã ("ri").[12]

Văn hóaSửa đổi

Các địa điểm và Di tích lịch sử của Kaesong
Di sản thế giới UNESCO
 
Tiêu chuẩnVăn hóa: ii, iii
Tham khảo1278
Công nhận2013 (Kỳ họp 37)
Diện tích494.2 ha
Vùng đệm5,222.1 ha

Địa danhSửa đổi

Đại học Công nghiệp nhẹ và Đại học Cộng sản và Cao đẳng Nghệ thuật nằm ở thành phố Kaesong. Bảo tàng Cao Ly đặt trong thành phố Học viện Nho giáo cũ là nơi lưu giữ nhiều tác phẩm nghệ thuật Cao Ly vô giá và nhiều di tích văn hóa, mặc dù chúng chỉ là bản sao khi các bản chính được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Trung ương Triều TiênBình Nhưỡng.

Kaesong là thủ đô cũ của Cao Ly, chính vì vậy mà hầu hết lăng mộ các vị vua Cao Ly đều nằm trong khu vực, mặc dù hầu hết chúng không mở cửa đón du khách. Lăng mộ của Cao Ly Thái Tổ được xây dựng lại nhiều nằm ở phía tây của thành phố ở Kaepung-gun. Ngôi mộ đáng chú ý khác bao gồm lăng mộ của Cao Ly Huệ Tông, Cao Ly Cảnh Tông, Cao Ly Thành Tông, Cao Ly Hiển Tông, Cao Ly Văn TôngCung Mẫn Vương. Kaesong cũng là nơi lưu giữ hai ngôi mộ hoàng gia duy nhất của nhà Triều Tiên ở Bắc Triều Tiên là Lăng mộ hoàng gia Triều Tiên Định Tông (nơi an táng vị vua thứ hai của vương triều) và Lăng mộ hoàng gia Tề lăng, nơi lưu giữ thi hài của Thần Ý Vương hậu, vương hậu của Triều Tiên Thái Tổ. Mặc dù thuộc về các thành viên hoàng tộc nhà Triều Tiên nhưng hai lăng mộ cuối cùng lại bị loại ra khỏi danh sách Di sản thế giới "Quần thể lăng mộ Vương tộc của nhà Triều Tiên" do vị trí nằm tại Bắc Triều Tiên.

 
Bảo tàng Goryeo

As the former capital of Goryeo, the tombs of almost all of the Goryeo kings are located in the area, though most are not accessible; the heavily reconstructed Tomb of King Wanggon, belonging to the dynasty's founder, Taejo of Goryeo, is located to the west of the city in Kaepung-gun. Other notable tombs include those of kings Hyejong of Goryeo (the Sollung Royal Tomb), Gyeongjong of Goryeo (Yongrung Royal Tomb), Seongjong of Goryeo (Kangrung Royal Tomb), Hyeonjong of Goryeo (Sollung Royal Tomb), Munjong of Goryeo (Kyongrung Royal Tomb), and Gongmin of Goryeo (Tomb of King Kongmin). Kaesong also contains North Korea's only two royal tombs dating to the Joseon: the Hurung Royal Tomb, belonging to the dynasty's second king, Jeongjong of Joseon, and the Cherung Royal Tomb, containing the remains of Queen Sinui, wife of the dynasty's founder, Yi Songgye (Taejo of Joseon). The two final tombs, despite belonging to members of the Joseon royal family, were excluded from the World Heritage Site "Royal Tombs of the Joseon Dynasty because of their location in North Korea.

Ẩm thựcSửa đổi

 
A meal for visitors at Tongil restaurant, Kaesong

Since Kaesong was the capital of Goryeo with 487 years of rule, its culinary culture was highly developed. The luxurious style of Kaesong cuisine is frequently compared with those of Seoul cuisine and Jeolla cuisine.[13] Kaesong cuisine was traditionally treated as part of Gyeonggi cuisine, since Kaesong belonged to Gyeonggi Province until 1950. However, it has been incorporated into the administration of North Korea after the Chiến tranh Triều Tiên while Gyeonggi Province is in South Korea. Bossam kimchi (wrapped kimchi), pyeonsu (square-shaped summer mandu),[14] sinseollo (royal casserole), seolleongtang (beef tripe soup), chueotang (mudfish soup), joraengi tteokguk (rice cake soup), umegi (tteok covered with syrup), and gyeongdan (ball-shaped tteok) are representative Kaesong dishes. Umegi, also called Kaesong juak, is a holiday food of Kaesong, and known for the delicate style with the sweet and nutty taste. The dish is made by kneading a mixture of rice flour and glutinous rice flour with warm water, by shaping the dough into balls with either one pine nut or jujube, by frying and coating them with syrup.[13][15]

Kinh tếSửa đổi

With its topography, climate and soil, Kaesong has advantageous natural conditions for agricultural productions. The water supply system is established with 18 reservoirs, including Songdo Reservoir, built for agricultural advances and about 150 pumping stations as well as hundreds of dammed pools. The cultivated land accounts for 27% of Kaesong's area. Rice, maize, soybeans, wheat, and barley are the main crops. Among them, rice production accounts for 60% of the whole grain production, and KaepungPanmun are the two primary regions, producing more than 70% of the rice production. In addition, vegetable and fruit cultivation including peach, apple and persimmon, livestock farming, and sericulture are active. Peach is a local specialty of Kaesong, especially white peach, which accounts for more than 25% of the total fruit production. The counties of Kaepung-gun and Panmun-gun are also known for cultivating the quality Korean ginseng called Goryeo Insam.[16]

Kaesŏng is DPRK’s light industry centre. The urban district is equipped with a jewel processing factory, ginseng processing factory and an embroidery factory.[cần dẫn nguồn] Since the Goryeo period, Kaesong had been a center of handcrafts such as Goryeo ware and commerce while the textile industry has been the primary business along with the production of grocery goods, daily general goods, and ginseng products after the division into the two states. The food processing industry ranks next to the textile business, mainly producing jang (soybean-based condiments), oil, canned foods, alcoholic beverages, soft drinks and others. In addition, resin, timber, handicrafts, pottery, shoes, school supplies, musical instruments, and glass are produced. Kaesong has factories for producing agricultural machines and tractor repair.

As of 2002, the city contained the headquarters of the Central Bank of North Korea, with branches also in Kapung and Panmun counties.[16]

The DPRK and ROK jointly operate an industrial complex in the Kaesong Industrial Region.[17] The industrial park, built around 2005, employs over 53,400 North Koreans at over 120 South Korean textile and other labor-intensive factories.[18] In early 2013, approximately 887 South Koreans worked in the complex, which produced an estimated $470 million of goods in 2012,[17][18] and the complex employed a sixth of Kaesong's working people.[19]

Giữa lúc căng thẳng năm 2013, khu công nghiệp tạm thời bị đóng cửa. Nó đã bị đóng cửa một lần nữa vào năm 2016.

Du lịchSửa đổi

 
Một con đường nhỏ ở Kaesong

Kaesong là một điểm đến chính cho du khách nước ngoài đến Bắc Triều Tiên. Nhiều địa điểm thời Goryeo được đặt tại Kaesong, bao gồm cổng Kaesong Namdaemun, Học viện Khổng giáo Songgyungwan, bây giờ là Bảo tàng Koryo, và cầu Sonjuk và rạp Pyochung. Các điểm ít nổi tiếng hơn bao gồm rạp Kwandok, phế tích Cung điện Manwoldae từ thời Goryeo, đền Anhwa, Sungyang Hall, Mokchong Hall, và đài quan sát Kaesong Chomsongdae (개성 첨성대; 開城 瞻星臺). Nằm ở phía tây của thành phố là lăng mộ của các vị vua KongminWanggon; cách Kaesong 24 km về phía bắc là pháo đài Taehungsan, một pháo đài vệ tinh Koguryo được xây dựng để bảo vệ Pyongyang. Pháo đài này có Kwanumđền Taehung. Thác Pakyon nổi tiếng nằm trong khu vực, cũng như một tượng phật thời Goryeo lớn, được phát hiện gần đây được khắc vào đá trên núi Chonma. Hầu hết khách du lịch đến Kaesong được đưa vào Kaesong Folk Hotel, nằm trong 19 ngôi nhà sân hanok truyền thống.

Giáo dụcSửa đổi

Sungkyunkwan (Thành Quân Quán), cách cầu Seonjukgyo một km về phía bắc là một tổ chức giáo dục truyền thống tiêu biểu ở Kaesong. Nó được thành lập tại khu Gukja-dong với tên gọi Gukjagam (국자감; 國子監) năm 992 dưới thời vua Seongjong của Goryeo, đã khuyến khích Nho giáo Triều Tiên. Tên của nó đã được đổi thành Gukhak (국학; 國學) dưới thời vua Chungnyeol của Goryeo và được gọi là Seonggyungwan. NĂm 1367, Năm thứ 16 của triều đại Gongmin của Goryeo, cấu trúc đã được tân trang lại và Yi Saek, và Jeong Mong-ju, học giả Nho giáo thời đó đã dạy ở đó với tư cách là giáo sư. Năm 1592, năm thứ 25 của triều đại Seonjo of Joseon, Seonjo của Joseon, Kim Yuk đã xây dựng lại tổ chức đã bị người Nhật đốt cháy trong cuộc xâm lược Triều Tiên của Nhật Bản(1592–1598).[7]

Ngôi trường hiện đại đầu tiên xuất hiện ở Kaesong là Hanyeong Seowon (한영서원; 韓英書院), Anglo-Korean School thành lập bởi Yun Chi-ho năm 1906, với sự giúp đỡ của những nhà truyền giáo người Mỹ Wasson, và Candler. Nó được ủy quyền là Trường trung học Songdo từ Toàn quyền Triều Tiên vào năm 1917, và mở rộng thành Songdo School Foundation năm 1950 với sự công nhận thành lập Trường trung học Songdo và Cao đẳng Dược Songdo, và đào tạo được 40 sinh viên tốt nghiệp. Tuy nhiên, khi Chiến tranh Triều Tiên xảy ra, nền tảng của trường đã được chuyển đến Incheon, việc xây dựng lại Trường trung học cơ sở và trung học Songdo vào năm 1953 vẫn còn tồn tại cho đến hiện tại.[7]

Tính đến năm 2002, Kaesong có 80 trường tiểu học công lập nằm rải rác trong mỗi đơn vị ri (xã), 60 trường trung học cơ sở, 3 trường cao đẳng và 3 trường đại học như Đại học Chính trị Songdo, Đại học Sư phạm Kaesong, và Đại học Cộng sản Kaesong.[20]

Giao thôngSửa đổi

 
Cảnh sát đang điều tiết giao thông tại Kaesong

Kaesong kết nối với Pyongyang bởi đường sắt và đường cao tốc. Ga đường sắt chính của thành phố là ga Kaesong, nằm trên tuyến Pyongbu.

Thành phố kết nghĩaSửa đổi

Những người sinh ra tại KaesongSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Kaesŏng”. Collins English Dictionary. HarperCollins. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019. 
  2. ^ “Kaesong”. The American Heritage Dictionary of the English Language (ấn bản 5). Boston: Houghton Mifflin Harcourt. 2014. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019. 
  3. ^ “Kaesong”. Oxford Dictionaries. Oxford University Press. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019. 
  4. ^ Bản mẫu:Cite Merriam-Webster
  5. ^ http://www.drben.net/Koreas_Report/Sources/Korea_Maps/Historic/1945/Map-Japan-Korea-1945-01.html
  6. ^ “City population by sex, city and city type”. United Nations. 2009. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2013. 
  7. ^ a ă â b c d 개성시 開城市 (Kaesong) (bằng tiếng Korean). Nate/ Encyclopedia of Korean Culture. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2011. 
  8. ^ Michael J. Seth. A concise history of Korea: from the neolithic period through the nineteenth century. pp. 99–102. Rowman & Littlefield, 2006.
  9. ^ Voice of Korea. “Bronze statues of great Kim Il Sung and Kim Jong Il unveiled in Kaesong City” – qua Internet Archive. 
  10. ^ a ă â 개성직할시 자연환경 (Nature of Kaesong) (bằng tiếng Korean). Nate / Britannica. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2011. 
  11. ^ “Climate: Kaesong - Climate-Data.org”. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2017. 
  12. ^ http://nk.joins.com/map/i032.htm
  13. ^ a ă 향토음식 鄕土飮食 [Hyangto eumsik] (bằng tiếng Korean). Nate/Encyclopedia of Korean Culture. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2011. 
  14. ^ 편수 (Pyeonsu) Lưu trữ 2011-06-10 tại Wayback Machine. (in Korean) Nate / Encyclopedia of Korean Culture
  15. ^ 닮은 듯 색다른 매력을 간직한 북한의 음식 문화 (bằng tiếng Korean). Korea Knowledge Portal. 19 tháng 6 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2011. 
  16. ^ a ă 개성직할시 산업과 교통 (Industry and transport of Kaesong) (bằng tiếng Korean). Nate / Britannica. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2011. 
  17. ^ a ă Choe Sang-Hun (27 tháng 3 năm 2013). “North Korea Shuts Last Military Hot Lines to South”. nytimes.com. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2013. 
  18. ^ a ă Choe Sang-Hun and Gerry Mullany (30 tháng 3 năm 2013). “North Korea Threatens to Close Factory It Runs With South”. nytimes.com. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013. 
  19. ^ Alastair Gale and Jeyup S. Kwaak (26 tháng 4 năm 2013). “Seoul to Pull Workers out of North Korea”. Wall Street Journal. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2013. 
  20. ^ 개성직할시 교육과 문화 (Education and Culture of Kaesong) Lưu trữ 2011-06-10 tại Wayback Machine. (in Korean) Nate / Britannica
  21. ^ “Ciudades Hermanas” [Sister Cities] (bằng tiếng Tây Ban Nha). Municipalidad del Cusco. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2009. 
  22. ^ :: 모바일 서울대학교병원::. m.snuh.org. 

Thư mụcSửa đổi

Đọc thêmSửa đổi

  • Dormels, Rainer. North Korea's Cities: Industrial facilities, internal structures and typification. Jimoondang, 2014. ISBN 978-89-6297-167-5

Liên kết ngoàiSửa đổi

Tọa độ: 37°58′B 126°33′Đ / 37,967°B 126,55°Đ / 37.967; 126.550