Mở trình đơn chính

Lý Nga Tư (chữ Hán: 李娥姿; 536–588) là phi tần của Bắc Chu Vũ Đế và hoàng thái hậu dưới triều Bắc Chu Tuyên Đế trong lịch sử Trung Quốc.

Lý Nga Tư
李娥姿
Hoàng Thái Hậu Bắc Chu
Tiền nhiệmVũ Thành hoàng hậu
Kế nhiệmDương Lệ Hoa
Thông tin chung
Phu quânBắc Chu Vũ Đế
Hậu duệBắc Chu Tuyên Đế
Sinh536
Mất588

Tiểu sửSửa đổi

Lý Nga Tư sinh năm 536, tại Giang Lăng, dưới triều Lương.

Năm 554, tướng Tây Ngụy là Vu Cẩn (于謹) tấn công Giang Lăng sau đó kinh đô Lương quốc, giết Lương Nguyên Đế. Đưa người cháu của Nguyên Đế là Tiêu Sát kế vị, thiết lập chính quyền Tây Lương. Trong trận chiến, Vu bắt giữ nhiều người tại Giang Lăng trong có Lý Nga Tư làm chiến lợi phẩm. Tướng Tây Ngụy là Vũ Văn Thái thưởng Lý Nga Tư cho con trai là Vũ Văn Ung làm phi thiếp. Lý Nga Tư lớn hơn Vũ Văn Ung chừng 7 tuổi.

Năm 557, nhà Bắc Chu được thiết lập. Năm 559, bà hạ sinh con trai lớn là Vũ Văn Uân. Con trai thứ hai của bà là Vũ Văn Tán (宇文贊), không rõ ngày sinh.

Phi tầnSửa đổi

Năm 560, Vũ Văn Ung trở thành hoàng đế, tức Bắc Chu Vũ Đế. Lý phu nhân không được phong làm hoàng hậu do Vũ Đế đã kết hôn với A Sử Na hoàng hậu, nữ nhi của Mộc Hãn khả hãn A Sử Na Sĩ Cân của Đột Quyết. Tuy nhiên, hoàng hậu không sinh được con trai nên vào năm 572, con trai bà là Vũ Văn Uân được lập làm thái tử.

Hoàng thái hậuSửa đổi

Mùa hè năm 578, Vũ Đế đột ngột lâm bệnh và băng hà trong khi đang chuẩn bị tiến hành một chiến dịch chống Đột Quyết. Vũ Văn Uân lên ngôi, tức Bắc Chu Tuyên Đế. Tuyên Đế đã tôn phong A Sử Na hoàng hậu là hoàng thái hậu và mẹ đẻ Lý Nga Tư làm "Đế thái hậu" (帝太后) để phân biệt với nhau.

Mùa xuân năm 579, Tuyên Đế nhường ngôi cho con trai là Vũ Văn Xiển, tức Bắc Chu Tĩnh Đế, Tuyên Đế xưng làm "Thiên nguyên hoàng đế" (天元皇帝), thay vì Thái thượng hoàng.

Phong hiệu của Lý Nga Tư được đổi thành Thiên Nguyên Đế thái hậu (天元帝太后). Đến mùa hè cùng năm lại đổi thành Thiên hoàng thái hậu (天皇太后). Đến mùa xuân năm 580, lại đổi thành Thiên Nguyên Thánh hoàng thái hậu (天元圣皇太后).

Thái đế thái hậu và xuất gia tu hànhSửa đổi

Mùa hè năm 580, Thiên nguyên hoàng đế qua đời. Bắc Chu Tĩnh Đế nối ngôi. Nhạc phụ của Thiên nguyên hoàng đế là Dương Kiên nhanh chóng nắm giữ quyền lực và trở thành đại thần phụ chính. Tĩnh Đế đã tôn phong A Sử Na thái hậu là Thái hoàng thái hậu và bà nội Lý Nga Tư làm "Thái đế thái hậu" (太帝太后) để phân biệt với nhau.

Năm 581, Dương Kiên buộc Tĩnh Đế phải nhường ngôi cho mình, chấm dứt triều Bắc Chu và khởi đầu triều Tùy. Tĩnh Đế và hoàng tộc Bắc Chu đều bị thảm sát. Lý Nga Tư xuất gia tu hành với pháp hiệu Thường Bi (常悲). Bà qua đời năm 588 và được an táng với lễ nghi phật tử phía nam Trường An.

Tham khảoSửa đổi