Lạc Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Lạc Sơn

Huyện
Cuc Phuong 04.jpg
Một phần rừng đặc dụng của huyện Lạc Sơn thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương
Hành chính
VùngTây Bắc Bộ
TỉnhHòa Bình
Huyện lỵThị trấn Vụ Bản
Phân chia hành chính1 thị trấn, 23
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDNguyễn Ngọc Điệp
Chủ tịch HĐNDBùi Văn Hành
Bí thư Huyện ủyBùi Văn Hành
Địa lý
Tọa độ: 20°27′35″B 105°27′38″Đ / 20,45972°B 105,46056°Đ / 20.45972; 105.46056Tọa độ: 20°27′35″B 105°27′38″Đ / 20,45972°B 105,46056°Đ / 20.45972; 105.46056
Diện tích581 km²
Dân số (2019)
Tổng cộng134.800 người
Dân tộcMường, Kinh...
Khác
Websitelacson.hoabinh.gov.vn

Vị trí, địa lýSửa đổi

Phía bắc huyện Lạc Sơn giáp huyện Kim Bôi; phía tây nam giáp huyện Thạch Thành (Thanh Hóa), phía đông giáp huyện Yên Thủy, phía tây bắc giáp huyện Tân Lạc.

Quốc lộ 12B Hòa Bình - Ninh Bình xuyên suốt qua huyện theo hướng tây bắc - đông nam. Thị trấn huyện lị Vụ Bản cách TP Hòa Bình 55 km.

Huyện Lạc Sơn, diện tích tự nhiên 581 km2, là huyện miền núi có địa hình phức tạp, đa dạng, bị chia cắt khá mạnh theo các tiểu vùng; có các dãy núi cao ở phía tây nam, đông bắc; có các thung lũng rộng của vùng núi với nhiều nhiều đồi rừng thấp và các cánh đồng màu mỡ trải theo hướng tây bắc đông - đông nam từ huyện Tân Lạc nối xuống huyện Yên Thủy và theo các chi lưu của sông Bưởi vào Mường Vó, Yên Phú. Phía tây nam có dãy núi đá vôi cao 400 - 600 là ranh giới tự nhiên giữa Hòa BìnhThanh Hóa. Người Mường gọi dãy núi đá vôi này là Khụ Cái (núi Cái, núi to nhất). Dãy núi này với việc chia cắt mạnh đã tạo ra một bức tranh thiên nhiên khắc biệt kỳ vĩ của vùng này; những đường mòn gần như đứng vượt qua vách đá tai mèo và rừng rậm nổi tiếng như dốc Kho, dốc Đầm... Dãy núi, là một bức tường khổng lồ với rừng tự nhiên đa dạng sinh học, cao 300 - 400 m so mặt vùng thấp. Trên mặt dãy núi này có một cao nguyên nhỏ tách biệt với vùng thấp, tạo địa hình sinh sống lý tưởng, nhưng bị chia cắt cho cả 3 xã của huyện Lạc Sơn (Ngọc Sơn, Ngọc Lâu, Tự Do). Cuối cùng của dãy núi này về phía đông nam là rừng Quốc gia Cúc Phương thuộc tỉnh Ninh Bình; (một phần nhỏ vườn quốc gia thuộc địa phận huyện Lạc Sơn). Phía bắc và đông bắc có các dãy núi đất cao trên 1000m xen kẽ núi đá vôi thấp. Đỉnh Cốt Ca cao nhất trên ranh giới với huyện Kim Bôi, cao 1196 m. Trên dãy núi này cũng có hai xã vùng cao xa và cách biệt với cư dân sinh sống ở độ cao từ 600-800m (Miền Đồi, Quý Hòa).

Con sông lớn nhất chảy qua huyện là sông Bưởi, chảy sang huyện Thạch Thành, Thanh Hóa nhập lưu với hệ thống sông Mã. Sông Bưởi, nhánh chính bắt nguồn từ xã Phú Cuờng huyện Tân Lạc, rồi nhận được nhiều chi lưu khác của Tân Lạc và phía bắc, đông bắc Lạc Sơn, dòng sông nhanh chóng có nguồn thủy lực dồi dào và tiềm năng thủy điện và thủy lợi vô cùng quan trọng đối với huyện Lạc Sơn. (Trên dòng sông có hai đập thủy điện - thủy lợi nhỏ, đã cung cấp điện cho huyện Lạc Sơn gần 30 năm cho đến khi hoàn chỉnh điện lưới quốc gia).

(xem thêm Sông Bưởi Wkipedia).

Dân số 134.800 (thống kê năm 2019), bao gồm các dân tộc: chủ yếu là người Mường (90%), còn lại là, Kinh...

Lịch sửSửa đổi

Tên gọi Lạc Sơn có từ năm 1887, thuộc đất động Lạc Thổ (1466), châu Lạc Yên (1836).

Trong giai đoạn 1886 - 1975, Lạc Sơn là một huyện của tỉnh Hoà Bình, rồi thuộc tỉnh Hà Sơn Bình từ năm 1975 - 1991 và trở lại tỉnh Hoà Bình từ năm 1991. Nơi đây có nhiều di chỉ khảo cổ thuộc nền văn hóa Hòa Bình.

Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, châu, gọi chung là huyện. Huyện Lạc Sơn có 9 xã: Đại Đồng, Dân Tiến, Đoàn Kết, Kiết Thiết, Liên Cộng, Mỹ Hòa, Quyết Thắng, Thạch Bi, Tự Do.

Năm 1956, chuyển xã Lũng Vân thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa về huyện Lạc Sơn quản lý.

Ngày 2 tháng 1 năm 1955, chia xã Thạch Bi thành 9 xã: Địch Giáo, Quy Mỹ, Do Nhân, Tuân Lộ, Phong Phú, Phú Vinh, Mỹ Hòa, Quyết Thắng và Phú Cường.

Ngày 25 tháng 8 năm 1956, chia xã Dân Tiến thành 5 xã: Xuất Hóa, Bình Hẻm, Văn Nghĩa, Yên Phú và Mỹ Thành; chia xã Đại Đồng thành 4 xã: Liên Hòa, Yên Nghiệp, Đa Phúc và Ân Nghĩa.

Ngày 15 tháng 9 năm 1956, chia xã Quyết Thắng thành 6 xã: Ngổ Luông, Lỗ Sơn, Gia Mô, Phú Lương, Chí Đạo và Định Cư; chia xã Kiến Thiết thành 5 xã: Phúc Tuy, Chí Thiện, Ngọc Mỹ, Văn Sơn và Thượng Cốc; chia xã Liên Cộng thành 4 xã: Tân Mỹ, Hương Nhượng, Vũ Lâm và Liên Vũ.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, chia xã Đoàn Kết thành 5 xã: Thanh Hối, Đông Lai, Mãn Đức, Tử Nê và Quy Hậu; chia xã Mỹ Hòa thành 3 xã: Mỹ Hòa, Trung Hòa và Ngòi Hoa; chia xã Tự Do thành 3 xã: Ngọc Tân, Ngọc Sơn và Tự Do.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, chia huyện Lạc Sơn thành 2 huyện Lạc Sơn và Tân Lạc.

Huyện Lạc Sơn có thị trấn Vụ Bản và 28 xã: Ân Nghĩa, Bình Hẻm, Chí Đạo, Chí Thiện, Đa Phúc, Định Cư, Hương Nhượng, Liên Hòa, Liên Vũ, Miền Đồi, Mỹ Thành, Ngọc Lâu, Ngọc Sơn, Nhân Nghĩa, Phú Lương, Phúc Tuy, Quý Hòa, Tân Lập, Tân Mỹ, Thượng Cốc, Tự Do, Tuân Đạo, Văn Nghĩa, Văn Sơn, Vũ Lâm, Xuất Hóa, Yên Nghiệp, Yên Phú.

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, chia xã Liên Hòa thành 2 xã Bình Cảng và Bình Chân.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, chuyển xã Đa Phúc về huyện Yên Thủy quản lý.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 3 xã: Chí Thiện, Phú Lương, Phúc Tuy thành xã Quyết Thắng; sáp nhập 3 xã: Vũ Lâm, Bình Cảng, Bình Chân thành xã Vũ Bình; sáp nhập xã Liên Vũ vào thị trấn Vụ Bản.[1]

Huyện Lạc Sơn có 1 thị trấn và 23 xã như hiện nay.

Hành chínhSửa đổi

Huyện Lạc Sơn có 24 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vụ Bản (huyện lỵ) và 23 xã: Ân Nghĩa, Bình Hẻm, Chí Đạo, Định Cư, Hương Nhượng, Miền Đồi, Mỹ Thành, Ngọc Lâu, Ngọc Sơn, Nhân Nghĩa, Quý Hòa, Quyết Thắng, Tân Lập, Tân Mỹ, Thượng Cốc, Tự Do, Tuân Đạo, Văn Nghĩa, Văn Sơn, Vũ Bình, Xuất Hóa, Yên Nghiệp, Yên Phú.

Giao thôngSửa đổi

Lạc Sơn có quốc lộ 12B đi qua.

Thắng cảnh và di tích lịch sửSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi