Mở trình đơn chính

Mary của Burgundy (tiếng Pháp: Marie de Bourgogne; 13 tháng 1 năm 1457 - 27 tháng 3 năm 1482), là một nữ quân chủ của tập đoàn lãnh địa thuộc Burgundy. Sau cái chết của cha mình là Charles el Temerario[1], bà cai trị một lãnh thổ rộng lớn dưới triều đại Burgundy, hiện nay là phần lớn nước Pháp.

Mary của Burgundy
Marie de Bourgogne
Mary Duchess of Burgundy (1457-1482) Niclas Reiser.jpg
Nữ Công tước xứ Brabant, Limburg, Lothier, LuxemburgGuelders
Nữ Hầu tước xứ Namur
Bà lãnh chúa các Hạt địa tự do của Burgundy
Nữ Bá tước xứ Artois, Flanders, Charolais, Hainaut, Holland, ZeelandZutphen
Tại vị5 tháng 1, 1477 - 27 tháng 3, 1482
(&0000000000000005.0000005 năm, &0000000000000081.00000081 ngày)
Tiền nhiệmCharles el Temerario
Kế nhiệmPhilip el Hermoso
Thông tin chung
Phu quânMaximilian I của đế quốc La Mã Thần thánh
Hậu duệPhilip I của Castilla
Margaret của Áo, Bà Công tước xứ Savoy
Hoàng tộcNhà Valois-Burgundy (khi sinh)
Nhà Habsburg (kết hôn)
Thân phụCharles el Temerario
Thân mẫuIsabella nhà Bourbon
Sinh(1457-01-13)13 tháng 1, 1457
Brussels, Burgundy
Mất27 tháng 3, 1482(1482-03-27) (25 tuổi)
Kasteel van Wijnendale, Flanders
An táng3 tháng 4, năm 1482
Nhà thờ Our Lady, Bruges
Tôn giáoCông giáo La Mã

Tiểu sửSửa đổi

Mary sinh ra ở Brussels, trong một lâu đài thuộc lãnh địa Coudenberg. Cha bà, Charles, khi ấy vẫn là Công tước xứ Charolais, và mẹ bà là Isabella của nhà Bourbon, con gái của Charles I, Công tước xứ Bourbon - một gia tộc có hậu duệ từ Louis IX của Pháp. Vào lúc bà sinh ra, theo ghi nhận của nhà sử học Georges Chastellain, đã đón nhận một tràn sấm vỡ òa của công chúng quý tộc Burgundy. Cha đỡ đầu của bà là Louis, Dauphin của nước Pháp, người đang bị đày ải ở Burgundy vào thời điểm ấy. Và chính Louis đã đặt tên cho bà, theo tên của mẹ ông là Marie xứ Anjou.

Ngược lại, ông nội của Mary là Philippe le Bon rất thất vọng khi biết Mary là một bé gái, và ông đã khước từ đến lễ rửa tội của cháu nội ông. Bà nội của Mary, Isabella của Bồ Đào Nha, rất vui khi biết tin cháu nội bà là một bé gái[2], và việc giáo dục của Mary được giao cho Anna van Bourgondië, một người con hoang bất hợp pháp của Philippe le Bon.

Năm 1467, Philippe le Bon qua đời, cha của Mary là Charles trở thành Công tước mới của thế lực Burgundy. Thời điểm ấy, Charles không có con trai, nên Mary trở thành Trữ quân của ông. Thời điểm ấy là thời điểm hưng thịnh của Burgundy, không chỉ là Công quốc, mà còn cả các Hạt địa tự do của Burgundy (nay là khu vực Franche-Comté) và đặc biệt nhất là các Hạ Lãnh địa (Low Countries). Vì lý do này, Mary trở thành đối tượng kết hôn của giới quý tộc Châu Âu khi ấy, vào lúc 5 tuổi, bà đã được dự sẽ kết hôn với Ferdinand II của Aragon. Sau đó, đối tượng dành cho bà chuyển qua Charles của Valois, công tước xứ Berry, em trai của Vua Louis XI, tuy nhiên những dàn xếp này cuối cùng cũng không đi đến kết quả.

Lên ngôi chúa của BurgundySửa đổi

 
Mary của Burgundy gặp gỡ Archduke Maximilian của Áo.

Năm 1477, ngày 5 tháng 1, Mary tuyên bố trở thành chủ nhân mới của các lãnh địa Burgundy sau cái chết của cha bà, Charles, trong Trận Nancy. Quốc vương Louis XI nhận thấy khả năng chiếm đoạt Franche-Comté, Picardy và Artois qua hôn nhân, nên thúc giục cuộc hôn nhân giữa Mary và con trai ông, vị Quốc vương Charles VIII của Pháp trong tương lai. Trước tình huống đó, sứ giả Burgundy đến đàm phán ở Pháp, song ra về với kết quả bỏ ngỏ do Vua Louis yêu cầu việc san nhượng các lãnh địa của Burgundy, một việc khó có thể chấp nhận vào thời điểm ấy[3].

Ngày 10 tháng 2 cùng năm, Mary thực hiện chuyến Joyous Entry đến Ghent và bị ép buộc ký kết Đại đặc ân (Great Privilege), trong đó xác nhận sự bán độc lập của các lãnh địa như Flanders, Brabant, HainautHolland bằng cách bãi bỏ những sắc lệnh đầy chuyên chế mà các Công tước Burgundy đã áp đặt trên các lãnh thổ này, một dạng mô hình quân chủ chuyên chế mà Burgundy đã cố thực hiện trong các đời cha và ông nội của Mary, cùng nhiều sự xác nhận phức tạp khác. Đặc biệt, Mary phải chủ trương giữ hòa khí với Pháp, không tự tiện tuyên chiến hay tăng thuế nếu các Hội đồng không thông qua.

Trước tình thế này, Mary phải chọn chồng cho mình, và thông qua các cố vấn đáng tin cậy, bà đã chọn Archduke Maximilian của Áo, vị Hoàng đế tương lai của Thánh chế La Mã, và cũng là người đồng trị vì với Mary ở Burgundy[4]. Hôn lễ của hai người diễn ra ở Ghent, vào ngày 19 tháng 8 cùng năm[5]. Việc Mary được cưới vào nhà Habusburg, đã chính thức khơi mào nên cuộc tranh chấp tới 2 thế kỉ giữa Pháp và Habsburg (Tây Ban Nha lẫn Thánh chế La Mã), dẫn đến Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha. Kết hôn hơn 5 năm, Mary qua đời trong một tai nạn khi đang cưỡi ngựa, bà gãy cột sống và qua đời ngay ngày hôm sau.

Hậu duệSửa đổi

Tên Chân dung Ngày sinh và ngày mất Ghi chú
Đời con
Philip I của Castilla   22 tháng 7 năm 1478
- 25 tháng 9 năm 1506
(28 tuổi)
Kết hôn với Juana I của Castilla. Có 6 hậu duệ.
Margaret của Áo, Bà Công tước xứ Savoy   10 tháng 1 năm 1480
- 1 tháng 12 năm 1530
(50 tuổi)
Kết hôn với John, Thân vương xứ Asturias. Sau tái hôn với Philibert II, Công tước xứ Savoy. Không có hậu duệ.
Đời cháu
Eleanor của Áo   15 tháng 11 năm 1498
- 25 tháng 2 năm 1558
(59 tuổi)
Con gái đầu lòng của Philip và Juana của Castilla. Kết hôn với Quốc vương Manuel I của Bồ Đào Nha, sau tái hôn với Francis I của Pháp. Cuộc hôn nhân đầu của bà cho ra hậu duệ.
Karl V của đế quốc La Mã Thần thánh   24 tháng 2 năm 1500
– 21 tháng 9 năm 1558
(58 tuổi)
Con trai cả của Philip và Juana của Castilla và là người con thứ hai trong 6 người con. Kế thừa vị trí Hoàng đế của Thánh chế La Mã từ ông nội, Hoàng đế Maximiliam. Là vị Hoàng đế trứ danh, quân chủ quyền lực nhất Châu Âu đương thời.

Kết hôn với Isabella của Bồ Đào Nha - em họ bên họ ngoại, có hậu duệ là Philip II của Tây Ban Nha.

Isabella, Vương hậu của Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển   18 tháng 7 năm 1501
- 19 tháng 1 năm 1526
(24 tuổi)
Người con thứ ba của Philip và Juana của Castilla, và là con gái thứ 2 trong 6 người con. Kết hôn với Quốc vương Christian II của Đan Mạch. Có hậu duệ.
Ferdinand I của đế quốc La Mã Thần thánh   10 tháng 3 năm 1503
- 25 tháng 7 năm 1564
(61 tuổi)
Con trai thứ hai của Philip và Juana của Castilla, và là người con thứ 4 trong số 6 người con. Một nhà quân sự lỗi lạc và hết mực trung thành dưới triều anh trai Karl V, và sau đó ông được anh trai chỉ định kế thừa vị trí Hoàng đế của Thánh chế La Mã.

Kết hôn với Anne của Bohemia và Hungary, có hậu duệ, bao gồm Hoàng đế Maximilian II của đế quốc La Mã Thần thánh.

Mary của Áo, Vương hậu Hungary   15 tháng 9 năm 1505
- 18 tháng 10 năm 1558
(53 tuổi)
Con gái thứ ba của Philip và Juana của Castilla, và là người con thứ 5 trong số 6 người con. Kết hôn với Quốc vương Louis II của Hungary, không có hậu duệ.

Sau khi Vua Louis II tử trận trong cuộc chiến với Đế quốc Ottoman, Mary trở thành nhiếp chính Hungary, về sau lại trở thành Nữ Thống chế của Hà Lan thuộc Áo.

Catherine của Áo, Vương hậu Bồ Đào Nha   14 tháng 1 năm 1507
- 12 tháng 2 năm 1578
(71 tuổi)
Con gái út của Philip và Juana của Castilla. Khác với 5 người anh chị khác, Catherine bị giam cùng mẹ mình tại Tordesillas, mãi cho đến khi quá tuổi kết hôn, bà mới được anh trai là Hoàng đế của Thánh chế La Mã, Karl V, chỉ định làm vợ của người em họ là John III của Bồ Đào Nha. Có hậu duệ.

Tổ tiênSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Vaughan, Richard, Charles the Bold: the last Valois Duke of Burgundy, (Boydell Press, 2004), 127
  2. ^ Taylor, Aline, Isabel of Burgundy
  3. ^ Koenigsberger, H. G. (2001). Monarchies, States Generals and Parliaments: The Netherlands in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. Cambridge University Press. ISBN 9780521803304. 
  4. ^ Paul Murray Kendall, Louis XI, (W.W.Norton Co. Inc, 1971), 319.
  5. ^ G. R. Potter (Edited by), The New Cambridge Modern History - Volume I: The Renaissance (1493-1520), Cambridge University Press, Cambridge, 1957, p. 228.