Nghĩa vụ quân sự tại Việt Nam

Nghĩa vụ quân sự tại Việt Nam bắt đầu được áp dụng kể từ sau năm 1975,[1] bắt buộc tất cả các nam công dân trong độ tuổi từ 18 đến 25 (18 đến 27 tuổi với công dân theo học tại các trường Cao đẳng, Đại học) đều phải thi hành nghĩa vụ quân sự bắt buộc trong quân ngũ. Nữ giới không bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự nhưng có thể đăng ký tình nguyện tham gia nhập ngũ.

Quy địnhSửa đổi

Quy định chungSửa đổi

Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015 (áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2016) của Việt Nam quy định:[2]

  1. Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân. Thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân.
  2. Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, không phân biệt dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của Luật này.
  3. Công dân phục vụ trong lực lượng Cảnh sát biển và thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân được coi là thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ.
  4. Công dân thuộc một trong các trường hợp sau đây được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình:
a) Dân quân tự vệ nòng cốt đã hoàn thành nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, trong đó có ít nhất 12 tháng làm nhiệm vụ dân quân tự vệ thường trực;
b) Hoàn thành nhiệm vụ tham gia Công an xã liên tục từ đủ 36 tháng trở lên;
c) Cán bộ, công chức, viên chức, sinh viên tốt nghiệp đại học trở lên, đã được đào tạo và phong quân hàm sĩ quan dự bị;
d) Thanh niên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp tình nguyện phục vụ tại đoàn kinh tế - quốc phòng từ đủ 24 tháng trở lên theo Đề án do Thủ tướng Chính phủ quyết định;
đ) Công dân phục vụ trên tàu kiểm ngư từ đủ 24 tháng trở lên.

Thời gian phục vụ tại ngũ và trường hợp được miễnSửa đổi

Thời gian[2]Sửa đổi

Thời gian phục vụ tại ngũ là 24 tháng. Trong các trường hợp sau, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng được quyết định kéo dài thời hạn phục vụ tại ngũ của các hạ sĩ quan, binh sĩ nhưng không quá 6 tháng:

  • Để bảo đảm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu;
  • Đang thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn.

Các trường hợp được miễn[2]Sửa đổi

  • Người khuyết tật
  • Người mắc bệnh hiểm nghèo
  • Người mắc bệnh tâm thần
  • Người mắc các bệnh mãn tính

Lương, trợ cấp và chế độ đãi ngộ[2]Sửa đổi

Đối tượng Hệ số phụ cấp Mức phụ cấp (tháng)
Binh nhì 0,4 596.000 VND
Binh nhất 0,45 670.500 VND
Hạ sĩ 0,5 745.000 VND
Trung sĩ 0,6 894.000 VND
Thượng sĩ 0,7 1.043.000 VND

Đối với hạ sĩ quan, binh sĩ nữ phục vụ tại ngũ, hàng tháng được hưởng thêm phụ cấp khuyến khích mức 0,2 so với mức lương cơ sở (ngoài mức phụ cấp theo quân hàm nêu trên).

Nếu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định kéo dài thời gian phục vụ tại ngũ thì từ tháng 25 trở đi, hàng tháng được hưởng thêm 250% phụ cấp quân hàm hiện hưởng.

Trốn nghĩa vụ quân sự và hình phạt[2]Sửa đổi

  • Trường hợp gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự bị phạt tiền từ 2 đến 4 triệu đồng;
  • Trường hợp không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm kiểm tra, khám sức khỏe mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 800.000 dồng – 1,2 triệu đồng;
  • Nếu đã bị xử phạt hành chính về hành vi trốn nghĩa vụ quân sự hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm;
  • Các hành vi như: Tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình; Lôi kéo người khác phạm tội…mức phạt tối đa 5 năm tù.

Tranh cãiSửa đổi

Các trường hợp không nghi ngờSửa đổi

  • 21 tháng 1 năm 2004 – Binh nhì Trần Văn Đại bị 6 người của trung đội vệ binh thuộc trung đoàn 209, sư đoàn 312, quân đoàn 1, tự cho mình quyền đánh và xử phạt.[3]
  • Tháng 11 năm 2020 – Từ Văn Nghĩa, Vương Phước Tự, Nguyễn Hữu Nghĩa và Lê Văn Vĩnh cùng một số quân nhân khác đã tự ý rời khỏi doanh trại để tổ chức uống rượu. Khi bị cấp trên phát hiện và yêu cầu quay trở lại doanh trại, những người này đã đánh cấp trên và đồng đội.[4]

Các trường hợp bất thường hoặc nghi vấn có bất thườngSửa đổi

Tại Việt Nam, kể từ khi luật Nghĩa vụ quân sự 2015 có hiệu lực (từ năm 2016), đã có một số vụ chết người mà gia đình hoặc người thân nghi vấn có bất thường:

Tên quân nhân Dân tộc Thời gian Tuổi Địa điểm Diễn biến / Ghi chú
Lê Công Đức Kinh 24 tháng 10 năm 2016 21 Lữ đoàn 147 - Vùng 1 Hải quân (thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh) Được cho là tự tử.[5][6]
Dương Hiển Thanh Vinh Kinh 9 tháng 6 năm 2018 19 Đại đội 1 Tiểu đoàn 9 trường Sĩ quan lục quân 2 (Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) Được cho là tự tử.[7]
Nguyễn Quốc Thái Kinh 24 tháng 2 năm 2019 24 Huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang Được cho là ngạt nước.[8]
Phạm Đình Hưng Kinh 9 tháng 4 năm 2019 23 Lữ đoàn Pháo binh 572, thuộc Quân Khu 5 (huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định) Được cho là tự tử.[9]
Phạm Minh Huy Kinh 18 tháng 8 năm 2019 19 Lữ đoàn Phòng không 77 (152 đường Nguyễn Oanh, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh) Sau khi hỏi người của lữ đoàn, một viên chức trong lữ đoàn nói Huy ngã từ tầng 3, nhưng người trực ban chung với Huy thì nói Huy trực tầng 1, rồi thấy Huy đi vệ sinh 10 phút chưa về; còn một người khác thì nói Huy nhảy từ tầng 2 xuống.[10]
Huỳnh Trung Khmer 28 tháng 11 năm 2019 19 Cần Thơ Được cho là tự tử.[11]
Trần Đức Đô Kinh 28 tháng 6 năm 2021 19 Tiểu đoàn 4, Đại đội 14, Trường quân sự Quân khu 1 (huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên) Gia đình Đô cho biết, vào ngày 25 tháng 6 có nhận được cuộc gọi của Đô cho rằng chỉ huy hay đánh Đô; đồng thời yêu cầu từ huyện đến tỉnh, trung ương phải giải quyết minh bạch cho trường hợp này.[12] Quân đội kết luận Đô "treo cổ tự tử".[13][14]
Nguyễn Văn Thiên Kinh 29 tháng 11 năm 2021 23 Tiểu đoàn Bộ Binh 50, Trung đoàn Bộ Binh 991 (huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai) Ban đầu được cho là té ngã dẫn đến xuất huyết não.[15] Ngày 5 tháng 1 năm 2022, 3 người đã bị khởi tố liên quan đến vụ án này.[16] Ngày 27 tháng 6 năm 2022, tòa Quân sự khu vực Quân khu 5 đã tuyên án 5 người với mức án 41 năm tù về tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người. [17]
Hoàng Bá Mạnh Kinh 20 tháng 12 năm 2021 20 Tỉnh Hải Dương Nghi vấn do bạo lực.[18]
Lý Văn Phương H'Mông 10 tháng 6 năm 2022 22 Tiểu đoàn 10, Trường Sỹ quan Lục quân 1 (xã Yên Bài, Huyện Ba Vì, Hà Nội) Được cho là bị đuối nước.[19]

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ “2 Vietnamese men face criminal charges for dodging military service twice”. VnExpress International. ngày 15 tháng 2 năm 2017.
  2. ^ a b c d e “CSDLVBQPPL Bộ Tư pháp - Nghĩa vụ quân sự”.
  3. ^ “6 quân nhân tham gia đánh chết một đồng ngũ”. VnExpress. ngày 19 tháng 8 năm 2004.
  4. ^ “Đánh cấp trên và đồng đội, 6 quân nhân ở Kiên Giang lĩnh án tù”. 8 tháng 4 năm 2021.
  5. ^ “Về cái chết khuất tất tại C1D476 Lữ đoàn 147 vùng 1 Hải quân”. Dân Luận. 12 tháng 1 năm 2017.
  6. ^ “Những cái chết nơi công quyền cần được sáng tỏ”. Đài Á Châu Tự Do. ngày 8 tháng 3 năm 2017.
  7. ^ “Đi tìm công lý cho con tôi bị đánh chết oan trong trường Sĩ quan lục quân 2”.
  8. ^ “Tử vong khi đi nghĩa vụ nhưng không có tên trong danh sách quân nhân”. Tuổi Trẻ. ngày 3 tháng 3 năm 2019.
  9. ^ “Một quân nhân thuộc Lữ đoàn Pháo binh 572, Quân khu 5, bị giết chết?”. Tiếng Dân. 11 tháng 4 năm 2019.
  10. ^ “Một quân nhân chết bất thường, gia đình kêu cứu cộng đồng mạng”. SBTN. 21 tháng 8 năm 2019.
  11. ^ “Tân binh người Khmer tại Trà Vinh tử vong nghi vấn bị đánh chết”. ngày 1 tháng 12 năm 2019.
  12. ^ “Quân nhân Trần Đức Đô tử vong, gia đình 'phẫn nộ, yêu cầu điều tra minh bạch'. BBC News Tiếng Việt. ngày 30 tháng 6 năm 2021.
  13. ^ “Quân nhân Trần Đức Đô tử vong 'do tự treo cổ'. VnExpress. ngày 12 tháng 7 năm 2021.
  14. ^ “Bố Trần Đức Đô 'không tin con trai tự tử' sau khi quân đội kết thúc điều tra”. VOA Tiếng Việt. ngày 13 tháng 7 năm 2021.
  15. ^ “Một quân nhân tử vong do đột quỵ, xuất huyết não”. Báo Tuổi Trẻ. ngày 1 tháng 12 năm 2021.
  16. ^ “Khởi tố vụ án 'Cố ý gây thương tích' liên quan vụ quân nhân tử vong ở Gia Lai”. Tiền Phong. ngày 5 tháng 1 năm 2022.
  17. ^ “41 năm tù cho 5 bị cáo vụ quân nhân Nguyễn Văn Thiên tử vong: Gia đình 'sẽ kháng cáo'. Báo BBC. ngày 30 tháng 6 năm 2022.
  18. ^ “Thêm một vụ bộ đội nghi bị đánh chết khi đang thực hiện nghĩa vụ quân sự”. Đài Á Châu Tự Do. 22 tháng 12 năm 2021.
  19. ^ “Khẩn trương xác minh nguyên nhân tử vong của một binh nhất của Trường sĩ quan Lục quân 1”. Báo Tuổi Trẻ. ngày 12 tháng 6 năm 2022.