Gia tộc Habsburg

Dòng dõi hoàng tộc ở châu Âu
(đổi hướng từ Nhà Habsburg)

Habsburg, là một hoàng tộc có ảnh hưởng và nổi bật nhất châu Âu. Ngôi vị Hoàng đế của Đế chế La Mã Thần Thánh liên tục nằm trong tay người Nhà Habsburg từ năm 1440 cho đến khi họ không còn dòng nam kế vị từ năm 1740, và tiếp tục ngôi vị hoàng đế sau cái chết của Hoàng đế Francis I từ năm 1765 cho đến khi đế chế này bị giải thế vào năm 1806.

Gia tộc Habsburg
Coat of arms of the House of Habsburg.png
Quốc giaĐại Công quốc Áo, Đế quốc La Mã Thần thánh, Vương quốc Đức, Tây Ban Nha-Vương quốc Ý, Vương quốc Hungary-Croatia, Vương quốc Sicilia, Bohemia, Anh-Ireland (Jure uxoris), Portugal, BosniaSlovenia
Danh hiệu
Sáng lậpThế kỉ 12 - Otto II, Bá tước Habsburg
Giải thểTây Ban Nha:
1700 - Carlos II chết Áo và Bohemia:
1780 - Maria Theresa, là thành viên cuối cùng, đã chết và kế tục bởi con trai bà của Nhà Lorraine
Dân tộcÁo, Catalan-Castilia, Bồ Đào Nha
Cadet branches
Cờ của hoàng tộc Habsburg
Huy hiệu của hoàng tộc Habsburg
Lâu đài Habsburg nguyên thủy, nơi phát tích gia tộc Habsburg, nay thuộc Thụy Sĩ

Hoàng tộc Habsburg cũng là vua của Bohemia, Hungary, Croatia, Galicia, Bồ Đào NhaTây Ban Nha. Họ cũng là các nhà cai trị của một số vương quốc ở Hà LanÝ, là hoàng đế của Đế quốc Áo, Áo - Hung và Mexico. Từ thế kỷ 16, sau triều đại của Charles V, hoàng tộc Hamsburg bị chia cắt giữa các nhánh Áo và Tây Ban Nha. Mặc dù họ cai trị các vùng lãnh thổ khác nhau, họ vẫn duy trì quan hệ gần gũi và thường xuyên kết hôn với nhau bao gồm Nhà Braganza của Pedro I, Hoàng đế đầu tiên của Brazil và Nhà Habsburg của vợ ông, Hoàng hậu Maria Leopoldina.

Lịch sửSửa đổi

Hoàng tộc này được lấy theo tên của Lâu đài Habsburg, một pháo đài được xây dựng vào những năm 1020 thuộc bang Aargau (Thuỵ Sĩ ngày nay), và Bá tước Radbot xứ Klettgau, đã đặt tên cho pháo đài của mình là Habsburg. Cháu trai của ông là Otto II là người đầu tiên lấy tên của pháo đài làm tên riêng của mình, thêm cụm từ “Bá tước Habsburg” vào tước phong của mình. Năm 1273, hậu duệ thứ 7 của Bá tước Radbot là Rudolph đã trở thành Hoàng đế của Đế chế La Mã Thần thánh. Ông đã chuyển trung tâm quyền lực của Hoàng gia Habsburg đến Công quốc Áo, nơi mà Nhà Habsburg cai trị cho đến năm 1918.

Một loạt các cuộc hôn nhân của người thuộc Hoàng tộc Habsburg với các hoàng gia khác đã giúp dòng họ này mở rộng phạm vi rộng lớn bao gồm Burgundy, Tây Ban Nha và đế chế thuộc địa của nó, Bohemia, Hungary và các lãnh thổ khác. Vào thế kỷ 16, gia đình này tách ra thành các nhánh Habsburg của Tây Ban Nha là dòng chính và nhánh Habsburg của Áo là dòng phụ.

Hoàng tộc Habsburg tuyệt chủng dòng nam vào thế kỷ XVII, nhánh Habsburg Tây Ban Nha tuyệt dòng nam sau cái chết của vua Charles II vào năm 1700 và được thay thế bởi Nhà Bourbon. Nhánh Habsburg của Áo tuyệt chủng dòng nam voà năm 1740, sau cái chết của Hoàng đế La Mã Thần thánh Charles VI. Dòng này được kế thừa bởi con cháu của Maria Theresa (con gái lớn của Charles VI) khi bà kết hôn với Francis III – Công tước của Lorraine và Hoàng tộc này được gọi là Nhà Habsburg – Lorraine.

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Nhà Habsburg là nơi phản đối kịch liệt Chủ nghĩa xã hội quốc gia và Chủ nghĩa cộng sản. Ở Đức, Adolf Hitler phản đối các nguyên tắc của Nhà Habsburg trong hàng thế kỷ trước đó về việc cho phép các cộng đồng địa phương dưới sự cai trị của họ duy trì các văn hoá dân tộc, tôn giáo và ngôn ngữ truyền thống, và ông ta mang trong mình lòng căm thù với gia đình Habsburg. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, có một phong trào kháng chiến Habsburg mạnh mẽ ở Trung Âu, đã bị khủng bố triệt để bởi Đức Quốc xã và Gestapo. Lãnh đạo không chính thức của các nhóm này là Otto von Habsburg, người đã vận động chống lại Đức Quốc xã và cho một Trung Âu tự do ở Pháp và Mỹ. Hầu hết các chiến binh kháng chiến, chẳng hạn như Heinrich Maier, người đã chuyển giao thành công địa điểm sản xuất và kế hoạch về tên lửa V-2, xe tăng Tiger và máy bay cho Đồng minh, đã được thực hiện. Gia đình Habsburg đóng vai trò hàng đầu trong sự sụp đổ của Bức màn sắt và sự sụp đổ của Khối Cộng sản Đông Âu.

Đế chế Habsburg có lợi thế về quy mô, nhưng cũng có nhiều nhược điểm. Có đối thủ ở 4 phía, tài chính không ổn định, dân số gồm nhiều nhiều sắc tộc và cơ sở công nghiệp mỏng. Nguồn lực hải quân của nó hạn chế nên nó đã không cố gắng xây dựng một đế chế ở nước ngoài. Nó có lợi thế về các nhà ngoại giao giỏi, điển hình là Hoàng tử Metternich; họ có một chiến lược vĩ đại để tồn tại giúp đế chế tiếp tục tồn tại bất chấp các cuộc chiến tranh với Ottoman, Frederick Đại đế, NapoléonBismarck, cho đến thảm họa cuối cùng của Chiến tranh thế giới thứ nhất. Cùng với triều đại Capetian, hoàng tộc đối địch truyền thống của Nhà Habsburg, nó là một trong hai triều đại hoàng gia châu Âu lâu đời nhất và cũng là một trong những triều đại hùng mạnh nhất, đóng vai trò quan trọng trong nền chính trị châu Âu trong gần 5 thế kỷ.

Xem thêmSửa đổi

Thư mụcSửa đổi

Biographische Nachschlagewerke
  • Brigitte Hamann (Hrsg.): Die Habsburger. Ein biographisches Lexikon. Wien/München 1996 (3. Auflage).
  • Richard Reifenscheid: Die Habsburger in Lebensbildern. Von Rudolf I. bis Karl I. Wien 1990 (4. Auflage).

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi