Nhà thờ chính tòa Bùi Chu

Nhà thờ chính toà Bùi Chu
NTCT BujChu.JPG
Mặt tiền nhà thờ (năm 2010)
Nhà thờ
Tên chính Nhà thờ chính tòa Nữ vương
Rất Thánh Mân Côi
Tôn giáo Công giáo Rôma
Chức năng Nhà thờ chính tòa
Quốc gia Việt Nam
Vùng Giáo phận Bùi Chu
Kiến trúc
Khánh thành Năm 1885
Phong cách Baroque
Chất liệu Vôi vữa, gạch, gỗ
Cao 35 m
Chủ chăn Giáo xứ
Sự kiện
 

Nhà thờ chính tòa Bùi Chu là một nhà thờ Công giáo, tọa lạc ở xã Xuân Ngọc, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Đây là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Bùi Chu, là nơi an nghỉ của nhiều vị giám mục Tây Ban NhaViệt Nam đã từng cai quản giáo phận.

Nhà thờ Bùi Chu là một trong những nhà thờ cổ kính nhất ở miền Bắc Việt Nam, có lịch sử tương đương Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn (hoàn thành năm 1880) và Nhà thờ Lớn Hà Nội (1887). Đây là nơi lưu dấu ấn lịch sử truyền giáo, giao thoa văn hóa Đông – Tây ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ, và là công trình có giá trị đặc biệt về phương diện lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc. Nhà thờ chính tòa Bùi Chu cách huyện lị Xuân Trường 10 km, cách thành phố Nam Định 25 km và cách Hà Nội 115 km. Hàng năm vào ngày 8 tháng 8 có rất nhiều giáo dân tập trung về dự lễ kính Thánh Đa Minh quan thầy của giáo phận, quen gọi là lễ đầu dòng.[1][2]

Nhà thờ Bùi Chu được xây dựng từ năm 1884, có thể dưới thời giám mục Manuel Ignacio Riaño Hòa,[3] và khánh thành vào năm 1885 dưới thời giám mục Wenceslao Oñate Thuận.[4] Nhà thờ có kiến trúc độc đáo, với phong cách chính là Baroque Tây Ban Nha, kết hợp với cách thức xây dựng truyền thống Việt Nam. Các đường nét hoa văn thể hiện sự hài hòa kiến trúc Âu – Á. Bộ tòa chính ở cung thánh được sơn son thếp vàng lộng lẫy, các cột gỗ lim lớn được đặt trên bệ đá chạm trổ tỉ mỉ, vòm trần nhà thờ làm từ vôi rơm trộn mật, có thiết kế đặc sắc là những hình oval ba lá.[5]

Công trình này dài 78 m, rộng 22 m, cao 15 m,[6] hai tháp chuông cao 35 m. Tháp cổng phía đầu nhà thờ có chiếc đồng hồ cổ kính, sản xuất đơn chiếc theo đơn đặt hàng ở Pháp từ năm 1922. Máy đồng hồ có kích thước 1,2m x 0,7m, hoạt động theo nguyên tắc sử dụng thế năng. Ðồng hồ dùng ba quả tạ bằng kim loại, mỗi quả chừng 50 kg.

Xây mớiSửa đổi

Kế hoạch xây mới nhà thờ đã được giáo quyền chuẩn bị và chính quyền cấp phép từ năm 2016.[7] Năm 2019, Giáo phận Bùi Chu thông báo sẽ hạ giải (tháo dỡ) nhà thờ, dự kiến ban đầu là ngày 13 tháng 5, để xây mới trên nền cũ.[8] Việc này khiến một số kiến trúc sư không đồng tình, và đề nghị tạm hoãn để chờ đánh giá toàn diện của Hội đồng di sản quốc gia, mặc dù nhà thờ không thuộc diện di tích quốc gia Việt Nam. Cho rằng nhà thờ không hư hỏng nặng, dù không đưa ra được bằng chứng, các kiến trúc sư này gửi đơn xin cứu xét đến chính quyền. Ngày 3 tháng 5 năm 2019, trang web Vatican News đăng tải một bản tin tiếng Đức về nhà thờ Bùi Chu với nhan đề: "Việt Nam: Liệu còn cứu được nhà thờ?"[9]

Thực tế, Hội đồng linh mục Giáo phận Bùi Chu đã họp bàn vấn đề này trong nhiều năm và đi đến quyết định hạ giải nhà thờ; thủ tục hành chính cũng đã hoàn tất.[10] Giáo phận không được cấp phép xây dựng nhà thờ mới ở cạnh đó, trong khi nhà thờ cũ với kết cấu gạch vữa đã quá xuống cấp, có nguy cơ mất an toàn.[11] Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, Michael Croft sau khi khảo sát cho biết nền móng nhà thờ bị sụt lún, cấu trúc gỗ và mái mục nát. Ông cũng nhấn mạnh việc tiếp nối di sản phi vật thể là những thực hành văn hóa, tín ngưỡng đôi khi còn quan trọng hơn việc bảo tồn di sản vật chất.[12]

Sau khi hoãn kế hoạch hạ giải năm 2019,[13] đến ngày 4 tháng 2 năm 2020, nội thất nhà thờ, bàn thờ và các bộ tòa đã được đưa ra ngoài, chuẩn bị cho tiến hành hạ giải nhà thờ để xây mới.[14] Sau 135 năm tồn tại, nhà thờ chính thức được hạ giải vào ngày 17 tháng 7 năm 2020,[15][16][17] và việc phá dỡ sẽ hoàn thành vào đầu tháng 8.[18] Nhà thờ mới sẽ được xây với kích thước rộng hơn, theo thiết kế thì kiến trúc bên ngoài tương tự nhà thờ cũ nhưng bên trong là hệ vì kèo gỗ theo quy thức Việt Nam thay vì trần Baroque Tây Ban Nha.[19]

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Lễ Đầu Dòng xưa và nay”. Giáo phận Bùi Chu. 2016. 
  2. ^ “Lễ Đầu Dòng và chứng tích Nhà thờ Chính tòa”. Giáo phận Bùi Chu. 2017. 
  3. ^ Trần Thị Vĩnh Tường (20 tháng 5 năm 2019). “Nhà thờ Bùi Chu thuở bình minh”. 
  4. ^ “Nhà thờ chính tòa Bùi Chu: hạ giải hay phá bỏ?”. RFA. 3 tháng 5 năm 2019. 
  5. ^ “Kiến trúc Baroque ở nhà thờ Bùi Chu đang tháo dỡ có gì đặc biệt?”. Kiến Thức. 20 tháng 7 năm 2020. 
  6. ^ “Lược Sử Giáo phận Bùi Chu”. Vietnamese Missionaries in Asia. 
  7. ^ “Việc trùng tu nhà thờ Bùi Chu được yêu cầu giữ các chi tiết kiến trúc như cũ”. Văn Hóa. 24 tháng 5 năm 2019. 
  8. ^ "Lễ Truyền dầu năm nay sẽ được tổ chức ở đâu?" Giáo phận Bùi Chu. 2019.
  9. ^ “Vatican đưa tin về nhà thờ Bùi Chu”. Vietnamnet. 5 tháng 5 năm 2019. 
  10. ^ "Hơn 20 kiến trúc sư, nhà bảo tồn gửi đơn xin ‘cứu xét' nhà thờ Bùi Chu". Tuổi Trẻ. 1 tháng 5 năm 2019.
  11. ^ Vũ Lê Hoàng (22 tháng 5 năm 2019). “Một lần về Bùi Chu để nghe chuyện từ cả hai tai”. 
  12. ^ “UNESCO: 'Không nhất thiết bảo tồn nguyên trạng nhà thờ Bùi Chu'. VnExpress. 24 tháng 5 năm 2019. 
  13. ^ “Giáo phận Bùi Chu hoãn hạ giải nhà thờ chính tòa”. VnExpress. 10 tháng 5 năm 2019. 
  14. ^ "Nhà thờ Bùi Chu sắp được hạ giải". VnExpress. 4 tháng 2 năm 2020
  15. ^ “Nhà thờ Bùi Chu được hạ giải”. VnExpress. 19 tháng 7 năm 2020. 
  16. ^ “Đang tháo dỡ nhà thờ Bùi Chu”. Tuổi Trẻ. 19 tháng 7 năm 2020. 
  17. ^ Paddock, Richard (22 tháng 7 năm 2020). “Demolition of Historic Vietnam Cathedral Is Underway”. The New York Times. 
  18. ^ “Bi tráng vẻ đẹp nhà thờ Bùi Chu những ngày... trơ cột kèo”. Tuổi Trẻ. 25 tháng 7 năm 2020. 
  19. ^ “Phá dỡ nhà thờ Bùi Chu rồi làm gì?”. Tuổi Trẻ. 20 tháng 7 năm 2020. 

Liên kết ngoàiSửa đổi