Mở trình đơn chính

Nhất giai Nghĩa phi Nguyễn thị (chữ Hán: 一階義妃 阮氏; ? – 1885), không rõ húy danh, nguyên là chính thất của Đồng Khánh Đế nhà Nguyễn. Bà mất sau khi Đồng Khánh lên ngôi không lâu.

Nhất giai Nghĩa phi
一階義妃
Đồng Khánh Đế Nhất giai Phi
Thông tin chung
Phu quânNguyễn Cảnh Tông
Đồng Khánh
Hậu duệNgọc Lâm Công chúa Hân Hân (?)
Tên húy
Bá Hiệp (?)
Tước hiệuPhủ thiếp (府妾)
Nghĩa tần (義嬪) (truy phong)
Nghĩa phi (義妃) (truy phong)
Thân phụNguyễn Diệm
Mất1885

Tiểu sửSửa đổi

Nguyễn thị là con gái của quan Hậu quân Đô thống Nguyễn Diệm, được chọn làm Phủ thiếp[1] đưa vào phủ hầu hạ Đồng Khánh khi ngài còn giữ tước Kiên Giang Quận công.

Năm Đồng Khánh thứ nhất (1886), tháng 10 (âm lịch), trong lời dụ của mình, vua có nhắc đến bà Nguyễn thị như sau: "Trẫm khi còn ẩn náu, hoàng khảo đã tuyển con gái viên hậu quân quá cố Nguyễn Diệm là Nguyễn Thị làm phủ thiếp, đó là người vợ cả của trẫm, mới sinh được người con gái, đương mong sum họp cùng già. Trẫm mới nối ngôi, chưa kịp tấn phong, bỗng đã bỏ trẫm, thoát giầy, không thể tìm được gươm cũ[2], rất thương tiếc lắm. Mấy lần nhân lễ khánh hạ gia ơn, tuy đã kén chọn cung nhân, lượng cho cấp bậc, cũng chỉ phong đến vị phi tần, còn như việc chủ quỹ[3] khi tế tự, vẫn còn để không, đợi người hiền đức"[4][5].

Theo lời dụ trên, khi Đồng Khánh mới lên ngôi, chưa kịp sách phong thì bà Nguyễn thị qua đời. Đồng Khánh đăng cơ năm 1885 nên Nguyễn thị có thể mất vào năm này. Sang năm 1886, vua mới truy tặng cho bà làm Nghĩa tần (義嬪)[6]. Với tư cách là nguyên phối (vợ cả), phong hiệu này có thể nói là khá thấp đối với bà Nguyễn thị. Trong khi đó, năm 1885, Đồng Khánh đã phong các cung tần Trần Đăng Thị Đồng, Phan Văn thị vào hàng Phi, nhưng ngôi Trung cung còn để trống[4][7]. Cha bà, ông Nguyễn Diệm được truy phong hàm Thái tử Thiếu bảo[6].

Nghĩa tần vừa hạ sinh một người con gái thì mất, nhưng lại không rõ tên của hoàng nữ này[6]. Theo Nguyễn Phước tộc thế phả, ngài Đồng Khánh có 4 người con gái, 3 người trong số họ (Hỷ Duyệt, Ngọc Sơn Công chúa Hỉ Hỉ, Nhu Hỉ) là con của bà Tiệp dư Hồ Thị Quy. Người con gái còn lại, Ngọc Lâm Công chúa Hân Hân, sử sách gọi là Hoàng trưởng nữ, con của một bà thứ phi là Bá Hiệp (không rõ họ)[8]. Có lẽ bà thứ phi Bá Hiệp và Nghĩa tần Nguyễn thị chính là cũng một người.

Năm 1916, Khải Định truy phong Nguyễn Nghĩa tần làm Nhất giai Nghĩa phi (一階義妃). Không rõ mộ táng của bà.

Sách tham khảoSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Vợ chính của các Hoàng tử được gọi là Phủ thiếp, được triều đình cưới hỏi theo đầy đủ lễ nghi.
  2. ^ Gươm cũ: chữ Hán là “cố kiếm”, nhắc đến điển tích Hán Tuyên Đế lập người vợ tào khang là Hứa Bình Quân làm Hoàng hậu.
  3. ^ Chủ quỹ: Khi tế lễ, con dâu cả là người lo việc xới cơm dâng cúng.
  4. ^ a ă trích nguyên văn theo Đại Nam thực lục tập 9 (Đệ lục kỷ), tr.253-254 (bản điện tử)
  5. ^ Đồng Khánh Khải Định chính yếu, tr.50
  6. ^ a ă â Đại Nam thực lục, tập 9, tr.332 (bản điện tử)
  7. ^ Đồng Khánh Khải Định chính yếu, tr.48-50
  8. ^ Nguyễn Phúc Tộc thế phả, tr.379