Du lịch

Chuyến đi khám phá vì mục đích giải trí
(Đổi hướng từ Phiêu lưu)

Du lịchviệc đi lại nhằm mục đích vui thú hoặc kinh doanh; cũng là lý thuyết và thực hành về tổ chức các chương trình đi du lịch, ngành kinh doanh nhằm thu hút, cung cấp và giải trí cho khách du lịch, và việc kinh doanh của các tổ chức điều hành các tour du lịch.[1] Tổ chức Du lịch Thế giới định nghĩa du lịch nói chung, theo nghĩa "vượt ra ngoài nhận thức chung về du lịch là chỉ giới hạn trong hoạt động nghỉ lễ", vì mọi người "đi du lịch và ở trong những nơi ngoài môi trường thông thường của họ không quá một năm liên tiếp để giải trí và không ít hơn 24 giờ, với mục đích kinh doanh và các mục đích khác".[2] Du lịch có thể là du lịch nội địa (trong quốc gia của khách du lịch) hoặc du lịch quốc tế có cả ý nghĩa đến và đi, có ý nghĩa quan trọng đối với cán cân thanh toán của một quốc gia (tác động của du lịch).

Biểu trưng du hành
Một du khách chụp ảnh và quay video tại một di chỉ khảo cổ
Du khách ba lôVienna

Số lượng du lịch giảm do suy thoái kinh tế mạnh mẽ (suy thoái kinh tế cuối thập niên 2000) giữa nửa cuối năm 2008 và cuối năm 2009, và do hậu quả của sự bùng phát của virut cúm H1N1 2009,[3][4] nhưng từ từ hồi phục. Trên toàn cầu, các khoản thu du lịch quốc tế (mục du lịch trong cán cân thanh toán) đã tăng lên 1,03 đô la Mỹ nghìn tỷ đô la Mỹ (740 € tỷ euro) vào năm 2005, tương ứng với mức tăng 3,8% thực tế từ năm 2010 [5] Lượng khách du lịch quốc tế đã vượt qua cột mốc của 1 tỷ khách du lịch trên toàn cầu lần đầu tiên vào năm 2012,[6] Các nền kinh tế đang nổi lên như Trung Quốc, NgaBrazil đã tăng đáng kể chi tiêu của họ trong thập kỷ trước.[7] ITB Berlinhội chợ thương mại du lịch hàng đầu thế giới.[8] Việc du lịch toàn cầu gây ra khoảng 8% lượng khí thải nhà kính toàn cầu.[9]

Tên gọi sửa

Từ tiếng Anh tourist được sử dụng vào năm 1772[10]tourism vào năm 1811.[11][12] Những từ này bắt nguồn từ từ tour, xuất phát từ tiếng Anh cổ turian, từ tiếng Pháp cổ torner, từ Tiếng Latinh tornare - "xoay trên máy tiện", xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ tornos (τόρνος) - "máy tiện".[13]

Định nghĩa sửa

Vào năm 1936, Hội Quốc Liên xác định "khách du lịch nước ngoài" là "người đi du lịch nước ngoài ít nhất 24 giờ". Kế nhiệm của nó, Liên Hợp Quốc, đã sửa đổi định nghĩa này vào năm 1945, bao gồm một khoảng thời gian tối đa là sáu tháng.[14] Vào năm 1941, Hunziker và Kraft định nghĩa du lịch là "tổng số hiện tượng và quan hệ phát sinh từ việc đi lại và lưu trú của người không phải là cư dân, miễn là không dẫn đến thường trú vĩnh viễn và không liên quan đến bất kỳ hoạt động kiếm thu nào."[15][16] Năm 1976, định nghĩa của Hội Du lịch của Anh là: "Du lịch là sự di chuyển tạm thời, ngắn hạn của con người đến địa điểm ngoài nơi họ thường sống và làm việc, và các hoạt động của họ trong suốt thời gian lưu trú tại mỗi điểm đến. Nó bao gồm việc di chuyển cho mọi mục đích."[17] Vào năm 1981, Hiệp hội Quốc tế các chuyên gia Khoa học Du lịch định nghĩa du lịch dựa trên các hoạt động cụ thể được chọn và thực hiện bên ngoài nhà.[18]

Vào năm 1994, Liên Hợp Quốc xác định ba hình thức du lịch trong "Các Khuyến nghị về Thống kê Du lịch" của nó:[19]

  • Du lịch nội địa, bao gồm cư dân của một quốc gia du lịch chỉ du lịch trong nước này.
  • Du lịch đến, bao gồm người không phải là cư dân du lịch trong nước đó.
  • Du lịch đi, bao gồm cư dân du lịch tại một quốc gia khác.

Các nhóm khác được tạo ra từ việc phân nhóm trên:[20]

  • Du lịch quốc gia, sự kết hợp của du lịch nội địa và du lịch đi
  • Du lịch khu vực, sự kết hợp của du lịch nội địa và du lịch đến
  • Du lịch quốc tế, sự kết hợp của du lịch đến và du lịch đi

Các thuật ngữ "du lịch" và "đi lại" đôi khi được sử dụng thay thế cho nhau. Trong ngữ cảnh này, đi lại có cùng định nghĩa với du lịch nhưng ngụ ý một hành trình mang tính chủ đích hơn. Các thuật ngữ "du lịch" và "khách du lịch" đôi khi được sử dụng một cách khinh thường, ngụ ý sự quan tâm hời hợt đến văn hóa hoặc địa điểm được thăm. Trái lại, từ "người đi du lịch" thường được sử dụng như một dấu hiệu của sự phân biệt. Xã hội học du lịch đã nghiên cứu các giá trị văn hóa cốt lõi đằng sau những sự phân biệt này và tác động của chúng đối với mối quan hệ giai cấp.[21]

Sản phẩm du lịch sửa

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới thì sản phẩm du lịch là:[22]

"sự kết hợp của các yếu tố hữu hình và vô hình, như tài nguyên tự nhiên, văn hóa và nhân tạo, các điểm đến, cơ sở vật chất, dịch vụ và hoạt động xung quanh một trung tâm quan tâm cụ thể, đại diện cho lõi của sự pha trộn tiếp thị điểm đến và tạo nên trải nghiệm toàn diện cho khách hàng tiềm năng bao gồm các khía cạnh cảm xúc. Sản phẩm du lịch được định giá và bán thông qua các kênh phân phối và nó có một vòng đời".


Sản phẩm du lịch bao gồm một loạt dịch vụ đa dạng bao gồm:[23]

  • Dịch vụ chỗ ở từ những nơi trọ giá rẻ đến khách sạn năm sao
  • Dịch vụ tiếp đãi bao gồm các trung tâm phục vụ thức ăn và đồ uống
  • Dịch vụ chăm sóc sức khỏe như mát-xa
  • Tất cả các hình thức vận chuyển, đặt vé và thuê
  • Các công ty du lịch, các chuyến tham quan có hướng dẫn và các hướng dẫn viên du lịch
  • Dịch vụ văn hóa như công trình tôn giáo, bảo tàng và di tích lịch sử
  • Mua sắm

Du lịch quốc tế sửa

 
Số lượng khách du lịch quốc tế hàng năm theo vùng

Du lịch quốc tế là du lịch vượt qua biên giới quốc gia. Quá trình Toàn cầu hóa đã biến du lịch trở thành một hoạt động giải trí toàn cầu phổ biến. Tổ chức Du lịch Thế giới xác định du khách là những người "đi du lịch và lưu trú ở những nơi nằm ngoài môi trường thông thường của họ trong không quá một năm liên tục cho mục đích du lịch, kinh doanh và các mục đích khác".[24] Tổ chức Y tế Thế giới ước tính rằng có đến 500.000 người đang bay trong cùng một thời điểm.[25] Năm 2010, du lịch quốc tế đạt mức 919 tỷ USD, tăng 6,5% so với năm 2009, tương ứng với mức tăng về giá trị thực 4,7%.[26] Năm 2010, có hơn 940 triệu lượt khách du lịch quốc tế trên toàn thế giới.[27] Đến năm 2016, con số này đã tăng lên 1.235 triệu lượt, tạo ra 1.220 tỷ USD chi tiêu tại điểm đến.[28] Đại dịch COVID-19 đã gây tác động tiêu cực đáng kể đến du lịch quốc tế, đặc biệt là làm chậm sự tăng trưởng tổng thể. Du lịch quốc tế có tác động đáng kể đến môi trường, gia tăng một phần do các vấn đề gây ra bởi việc đi lại bằng máy bay nhưng cũng do các vấn đề khác, bao gồm khách du lịch giàu có mang đến lối sống gây áp lực cho cơ sở hạ tầng, hệ thống nước và rác thải địa phương, và nhiều vấn đề khác.

Các sự kiện trong lịch sử ngành du lịch sửa

Các dạng du lịch sửa

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới, có các dạng du lịch:

Các khu vực phát triển du lịch sửa

 
Kraków, thủ đô cũ của Ba Lan

Hoa Kỳ sửa

Du lịch phát triển mạnh về nhiều mặt đặc biệt là tắm biển. Ví dụ: Bờ biển Florida, quần đảo Hawaii, bờ biển California. Du lịch trượt tuyết, leo núi và thác nước như Colorado, ven dãy núi Coocdie... Du lịch trên thuyền lớn cũng khá phát triển. Khách du lịch về đây từ khắp nơi trên thế giới khá đông.

Du lịch châu Âu sửa

Châu Âu là nơi có nhiều kì quan thế giới và những cảnh đẹp như Tháp EiffelParis, Đồng hồ Big BenLondon, Đấu trường ColosseumRoma, tháp nghiêng PisaItalia, KrakówBa Lan... tạo điều kiện cho du lịch tham quan cảnh vật trở nên phát triển. Dãy núi Anpo là góp phần cho du lịch trượt tuyết, leo núi, trượt tuyết của một số vùng phát triển với phong cảnh núi non hùng vĩ.

Tầm quan trọng của ngành du lịch sửa

 
Ghế bãi biển trên đảo Usedom, Đức. Không chỉ làm tăng phát triển trong lĩnh vực dịch vụ, ngành sản xuất địa phương (như những nhà sản xuất ghế bãi biển), các nhà bán lẻ, ngành bất động sản và hình ảnh tổng thể của một địa điểm cũng có thể hưởng lợi từ du lịch.

Ngành du lịch, là một phần của lĩnh vực dịch vụ,[29] đã trở thành một nguồn thu quan trọng cho nhiều vùng và thậm chí là cho cả các quốc gia. "Tuyên ngôn Manila về Du lịch Thế giới năm 1980" đã công nhận tầm quan trọng của nó như "một hoạt động cần thiết đối với sự sống của các quốc gia vì tác động trực tiếp của nó đến các lĩnh vực xã hội, văn hóa, giáo dục và kinh tế của các xã hội quốc gia, cũng như đến quan hệ quốc tế của họ."[2][30]

Du lịch mang vào một nền kinh tế địa phương số lượng lớn thu nhập dưới dạng thanh toán cho các hàng hóa và dịch vụ cần thiết cho du khách, chiếm tính đến năm 2011 30% tổng giá trị thương mại dịch vụ trên thế giới, và, như một xuất khẩu vô hình, chiếm 6% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ.[5] Nó cũng tạo ra cơ hội việc làm trong lĩnh vực dịch vụ liên quan đến du lịch.[31] Cũng được cho rằng du lịch mở mang tầm mắt.[32][33]

Các ngành công nghiệp dịch vụ như giao thông vận tải (như hãng hàng không, tàu du lịch, các phương tiện công cộng, tàu hỏaxe taxi); nơi lưu trú (bao gồm khách sạn, nhà trọ, chỗ nghỉ tại nhà, khu nghỉ dưỡng và việc cho thuê phòng); và địa điểm giải trí (như công viên giải trí, nhà hàng, sòng bạc, lễ hội, trung tâm mua sắm, nhạc việnrạp hát, vietnam tours). Điều này cộng thêm các hàng hóa được mua bởi du khách, bao gồm đồ lưu niệm.

Mặt khác, du lịch có thể làm suy yếu những người mà địa phương đón tiếp và gây mất mát quan hệ giữa chủ nhà và khách.[34] Du lịch thường cũng gây áp lực bổ sung lên môi trường địa phương.[35]

Căn cơ kinh tế của du lịch về cơ bản là tài sản văn hóa, tài sản văn hóa và thiên nhiên của địa điểm du lịch. Di sản Thế giới đáng kể đáng được nhắc đến hiện nay vì chúng là điểm thu hút du lịch thực sự. Nhưng ngay cả hình thức chính trị hiện tại hoặc trước đây của một quốc gia cũng có thể quyết định cho du lịch. Ví dụ, sự hấp dẫn của gia đình hoàng gia Anh thu hút hàng triệu du khách đến Vương quốc Anh hàng năm và do đó góp phần cho nền kinh tế khoảng 550 triệu bảng Anh mỗi năm. Gia đình Habsburg cũng có thể được nhắc đến ở Trung Âu. Theo ước tính, thương hiệu Habsburg nên tạo ra doanh thu du lịch 60 triệu euro mỗi năm cho Viên một mình. Nguyên tắc du lịch "Habsburg bán hàng" được áp dụng.[36][37]

Du lịch, di sản văn hóa và UNESCO sửa

 
Nhiệm vụ điều tra sự thật của Blue Shield tại Ai Cập

Di sản văn hóa và tự nhiên trong nhiều trường hợp là cơ sở tuyệt đối cho du lịch toàn cầu. Du lịch văn hóa là một trong những xu hướng lớn được thể hiện qua số lượng lưu trú và doanh số khổng lồ. Như UNESCO ngày càng nhận thấy, di sản văn hóa cần thiết cho du lịch, nhưng cũng bị đe dọa bởi nó. "Hiến chương Du lịch Văn hóa Quốc tế của ICOMOS" từ năm 1999 đã đề cập đến tất cả những vấn đề này. Kết quả của mối nguy hiểm du lịch, ví dụ, hang động Lascaux đã được xây dựng lại cho du khách. Overtourism là một từ khóa quan trọng trong lĩnh vực này. Hơn nữa, mục tiêu của UNESCO trong các khu vực chiến tranh là đảm bảo bảo vệ di sản văn hóa để duy trì nền kinh tế quan trọng trong tương lai cho dân địa phương. Và có sự hợp tác mạnh mẽ giữa UNESCO, Liên Hợp Quốc, Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp QuốcBlue Shield International. Có nhiều suy nghĩ, nghiên cứu và chương trình quốc tế và quốc gia để bảo vệ tài sản văn hóa khỏi ảnh hưởng của du lịch và những ảnh hưởng từ chiến tranh. Đặc biệt, còn liên quan đến việc đào tạo cho nhân viên dân sự và quân sự. Nhưng sự tham gia của người dân địa phương là vô cùng quan trọng. Chủ tịch sáng lập của Blue Shield International Karl von Habsburg tóm tắt bằng lời nói: "Không có cộng đồng địa phương và không có người tham gia địa phương, điều đó sẽ hoàn toàn không thể".[38][39][40][41]

Các phát triển gần đây sửa

 
Một khách sạn điểm đến tại Đức: Yacht Harbour Residence ở Warnemünde, Mecklenburg

Trải qua vài thập kỷ gần đây, ngành du lịch đã có xu hướng tăng trưởng đáng kể, đặc biệt là tại châu Âu, nơi du khách thường đi du lịch quốc tế trong các chuyến nghỉ ngắn. Du khách có đa dạng về ngân sách và sở thích, và do đó đã xuất hiện nhiều loại khu nghỉ dưỡng và khách sạn để đáp ứng nhu cầu của họ. Ví dụ, một số người thích du lịch biển đơn giản, trong khi người khác muốn có những kỳ nghỉ đặc biệt hơn, tại các khu nghỉ yên tĩnh, kỳ nghỉ dành cho gia đình hoặc khách sạn điểm đến theo thị trường đặc thù.

Các phát triển trong cơ sở hạ tầng vận chuyển hàng không, như máy bay jumbo, hãng hàng không giá rẻ và sự tiếp cận dễ dàng đến các sân bay, đã làm cho nhiều loại hình du lịch trở nên phổ biến hơn. Một yếu tố quan trọng trong việc giảm giá vé máy bay là miễn thuế nhiên liệu hàng không. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính vào năm 2009 có khoảng nửa triệu người trên máy bay tại bất kỳ thời điểm nào.[25] Cuộc sống cũng đã có những thay đổi, ví dụ như một số người nghỉ hưu du lịch quanh năm. Sự phát triển của việc bán dịch vụ du lịch trực tuyến đã hỗ trợ điều này. Một số trang web đã bắt đầu cung cấp gói du lịch tự tạo (dynamic packaging), trong đó giá cả được công bố cho một gói dịch vụ tùy chỉnh theo yêu cầu của khách hàng.

Cũng có một số thất bại trong ngành du lịch, như các vụ tấn công ngày 11 tháng 9 và các mối đe dọa khủng bố đối với các điểm đến du lịch, như Bali và một số thành phố châu Âu. Ngoài ra, vào ngày 26 tháng 12 năm 2004, một trận sóng thần do động đất Ấn Độ Dương năm 2004 gây ra đã ập vào các quốc gia châu Á ven biển Ấn Độ Dương, bao gồm cả Maldives. Hàng ngàn người đã thiệt mạng, trong đó có nhiều du khách. Trong thời gian đó, việc dọn dẹp sau thảm họa đã làm tạm ngừng hoặc làm giảm mạnh hoạt động du lịch trong khu vực này.[42] Việc lưu trú qua đêm với giá rẻ hoặc thậm chí miễn phí đã trở nên phổ biến hơn trong những năm 2000, đặc biệt là với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường nhà nghỉ và các dịch vụ như CouchSurfing và Airbnb.[43] Ngoài ra, cũng đã có các ví dụ về các địa phương chi tiêu một phần lớn GDP để chuyển đổi nguồn thu chính từ du lịch, như đã xảy ra tại Dubai.[44]

Xem thêm sửa

Tham khảo sửa

  1. ^ “tourism”. Từ điển tiếng Anh Oxford . Nhà xuất bản Đại học Oxford. (Subscription or participating institution membership required.)
  2. ^ a b “UNWTO technical manual: Collection of Tourism Expenditure Statistics” (PDF). World Tourism Organization. 1995. tr. 10. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 9 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2009.
  3. ^ “International tourism challenged by deteriorating global economy” (PDF). UNWTO World Tourism Barometer. 7 (1). tháng 1 năm 2009. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2011.
  4. ^ “UNWTO World Tourism Barometer Interim Update” (PDF). UNWTO World Tourism Barometer. tháng 8 năm 2010. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2011.
  5. ^ a b UNWTO Tourism Highlights: 2017 Edition (bằng tiếng Anh). World Tourism Organization (UNWTO). ngày 1 tháng 7 năm 2017. doi:10.18111/9789284419029. ISBN 978-92-844-1902-9.
  6. ^ “UNWTO World Tourism Barometer” (PDF). UNWTO World Tourism Barometer. 11 (1). tháng 1 năm 2013. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2013.
  7. ^ “China – the new number one tourism source market in the world”. World Tourism Organization. ngày 4 tháng 4 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2013.
  8. ^ “ITB Berlin: The World's Leading Travel Trade Show”. www.expodatabase.com. M+A Expo Database. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2016.
  9. ^ Lenzen, Manfred; Sun, Ya-Yen; Faturay, Futu; Ting, Yuan-Peng; Geschke, Arne; Malik, Arunima (ngày 7 tháng 5 năm 2018). “The carbon footprint of global tourism”. Nature Climate Change. Springer Nature Limited. 8: 522–528. ISSN 1758-6798. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2019. [...] between 2009 and 2013, tourism's global carbon footprint has increased from 3.9 to 4.5 GtCO2e, four times more than previously estimated, accounting for about 8% of global greenhouse gas emissions. Transport, shopping and food are significant contributors. The majority of this footprint is exerted by and in high-income countries.
  10. ^ Griffiths, Ralph; Griffiths, G.E. (1772). “Pennant's Tour in Scotland in 1769”. The Monthly Review, Or, Literary Journal. 46: 150. Truy cập 23 tháng 12 năm 2011.
  11. ^ Harper, Douglas. “tour (n.)”. Online Etymology Dictionary. Truy cập 23 tháng 12 năm 2011.
  12. ^ Bản mẫu:Oed
  13. ^ “Online Etymology Dictionary”. etymonline.com. Truy cập 2 tháng 6 năm 2016.
  14. ^ Theobald, William F. (1998). Du lịch toàn cầu (ấn bản 2). Oxford [Anh]: Butterworth–Heinemann. tr. 6–7. ISBN 978-0-7506-4022-0. OCLC 40330075.
  15. ^ Hunziker, W; Krapf, K (1942). Grundriß Der Allgemeinen Fremdenverkehrslehre (bằng tiếng Đức). Zurich: Polygr. Verl. OCLC 180109383.
  16. ^ Spode, Hasso (1998). “Geschichte der Tourismuswissenschaft”. Trong Haedrich, Günther (biên tập). Tourismus-management: Tourismus-marketing Und Fremdenverkehrsplanung (bằng tiếng Đức). Berlin: [u.a.] de Gruyter. ISBN 978-3-11-015185-5. OCLC 243881885.
  17. ^ Beaver, Allan (2002). Từ điển thuật ngữ Du lịch và Du lịch. Wallingford: CAB International. tr. 313. ISBN 978-0-85199-582-3. OCLC 301675778.
  18. ^ Hiệp hội Quốc tế các chuyên gia Khoa học Du lịch. “Hiệp hội AIEST, bản chất và mục tiêu của nó”. Bản gốc lưu trữ 26 tháng 11 năm 2011. Truy cập 29 tháng 3 năm 2008.
  19. ^ “Khuyến nghị về Thống kê Du lịch” (PDF). Statistical Papers. M (83): 5. 1994. Truy cập 12 tháng 7 năm 2010.
  20. ^ “Bảng thuật ngữ: Du lịch - Thống kê Giải thích”. ec.europa.eu. 30 tháng 10 năm 2020. Bản gốc lưu trữ 30 tháng 10 năm 2020. Truy cập 17 tháng 12 năm 2020.
  21. ^ Edensor, Tim (1998). Du khách tại Taj: Biểu diễn và ý nghĩa tại một địa điểm tượng trưng (bằng tiếng Anh). Psychology Press. ISBN 978-0-415-16712-3.
  22. ^ “Phát triển Sản phẩm | UNWTO”. www.unwto.org. 21 tháng 11 năm 2020. Bản gốc lưu trữ 21 tháng 11 năm 2020.
  23. ^ “Giới thiệu về du lịch | VisitBritain”. www.visitbritain.org. 11 tháng 4 năm 2020. Bản gốc lưu trữ 11 tháng 4 năm 2020.
  24. ^ “Sách hướng dẫn kỹ thuật UNWTO: Bộ sưu tập Thống kê Chi tiêu Du lịch” (PDF). Tổ chức Du lịch Thế giới. 1995. tr. 14. Bản gốc (PDF) lưu trữ 22 tháng 9 năm 2010. Truy cập 26 tháng 3 năm 2009.
  25. ^ a b Swine flu prompts EU warning on travel to US. The Guardian. 28 tháng 4 năm 2009.
  26. ^ “Báo cáo thị trường du lịch thế giới UNWTO Tháng 6 năm 2009” (PDF). Báo cáo thị trường du lịch thế giới UNWTO. Tổ chức Du lịch Thế giới. 7 (2). Tháng 6 năm 2011. Bản gốc (PDF) lưu trữ 19 tháng 11 năm 2011. Truy cập 3 tháng 8 năm 2009.
  27. ^ “Những điểm nổi bật năm 2011” (PDF). Những điểm nổi bật du lịch thế giới UNWTO. UNWTO. Tháng 6 năm 2011. Bản gốc (PDF) lưu trữ 13 tháng 1 năm 2012. Truy cập 9 tháng 1 năm 2012.
  28. ^ Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) (1 tháng 7 năm 2017). Những điểm nổi bật du lịch thế giới UNWTO: Phiên bản 2017. Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO). doi:10.18111/9789284419029. ISBN 978-92-844-1902-9.
  29. ^ Tassiopoulos, Dimitri (2008). “1: Entrepreneurship and the tourism economy”. Trong Tassiopoulos, Dimitri (biên tập). New Tourism Ventures: An Entrepreneurial and Managerial Approach. Cape Town: Juta and Company Ltd. tr. 10. ISBN 9780702177262. Truy cập 20 tháng 9 năm 2019. [...] ngành du lịch có thể [...] được coi là một phần của lĩnh vực dịch vụ.
  30. ^ Tuyên ngôn Manila về Du lịch Thế giới (PDF). Hội nghị Du lịch Thế giới. Manila, Philippines. 10 tháng 10 năm 1980. tr. 1–4. Bản gốc (PDF) lưu trữ 20 tháng 11 năm 2012.
  31. ^ “2012 Tourism Highlights” (PDF). UNWTO. tháng 6 năm 2012. Bản gốc (PDF) lưu trữ 9 tháng 7 năm 2012. Truy cập 17 tháng 6 năm 2012.
  32. ^ “Travel broadens the mind, but can it alter the brain?”. theguardian.com. 18 tháng 1 năm 2016.
  33. ^ Rebanks, James (2019). “James Rebanks: Một người chăn cừu và bầy cừu Herdwick của anh ấy”. bbc.co.uk. "Mọi người nghĩ rằng du lịch mở rộng tầm mắt, tôi không chắc. Tôi nghĩ tập trung vào và yêu một nơi có thể làm cho con người trở nên khá khôn ngoan, đáng tin cậy và thông thái" —James Rebanks
  34. ^ O'Grady, Alison biên tập (1990). The Challenge of Tourism: Learning Resources for Study and Action. Ecumenical Coalition on Third World Tourism. tr. 19. ISBN 9789748555706. Truy cập 20 tháng 9 năm 2019. [...] các sản phẩm được bán cho du khách quốc tế không chỉ là tài nguyên tự nhiên như biển, cát và nắng, mà còn là sự phục tùng của người dân trong các nước tiếp nhận.
  35. ^ Gössling, Stefan; Hansson, Carina Borgström; Hörstmeier, Oliver; Saggel, Stefan (1 tháng 12 năm 2002). “Ecological footprint analysis as a tool to assess tourism sustainability”. Ecological Economics (bằng tiếng Anh). 43 (2): 199–211. doi:10.1016/S0921-8009(02)00211-2. ISSN 0921-8009.
  36. ^ Laurajane Smith "Uses of Heritage" (2006); Regina Bendix, Vladimir Hafstein "Culture and Property. An Introduction" (2009) in Ethnologia Europaea 39/2
  37. ^ Gerhard Bitzan, Christine Imlinger "Die Millionen-Marke Habsburg" (tiếng Đức), trên Die Presse, ngày 15 tháng 7 năm 2011.
  38. ^ Rick Szostak: Nguyên nhân của Sự phát triển Kinh tế: Các góc nhìn Liên ngành. Springer Science & Business Media, 2009, ISBN 9783540922827; Markus Tauschek "Kulturerbe" (2013), trang 166; Laurajane Smith "Uses of Heritage" (2006).
  39. ^ “Công cụ pháp lý của UNESCO: Giao thức thứ hai của Công ước La Hague năm 1954 về Bảo vệ Tài sản Văn hóa trong Trường hợp Xung đột Vũ trang 1999”.; Roger O'Keefe, Camille Péron, Tofig Musayev, Gianluca Ferrari "Bảo vệ Tài sản Văn hóa. Hướng dẫn Quân sự." UNESCO, 2016, trang 73; Kế hoạch hành động để bảo tồn các địa điểm di sản trong xung đột - LIÊN HỢP QUỐC, 12 Tháng 4, 2019
  40. ^ “Nhiệm vụ của Lực lượng vũ trang Áo tại Liban” (bằng tiếng Đức). 28 Tháng 4, 2019.; Jyot Hosagrahar: Văn hóa: ở trung tâm của SDGs. UNESCO-Kurier, Tháng 4-Tháng 6, 2017.
  41. ^ Simon Osborne (27 tháng 9 năm 2016). “Đừng nhìn bây giờ, du khách Venice – người dân địa phương đã chán bạn”. The Guardian (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2018.
  42. ^ “Top điểm đến du lịch và điểm thu hút của Ấn Độ”. TravelCupio (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ 8 tháng 6 năm 2017. Truy cập 9 tháng 4 năm 2017.
  43. ^ Marx, Patricia. “Du lịch trên ghế nệm tròn tại khắp thế giới”. The New Yorker. Truy cập 15 tháng 3 năm 2014.
  44. ^ Cadene, Philippe (2013). Bản đồ các quốc gia vùng Vịnh. tr. 29.