Mở trình đơn chính

Phim mì ăn liền (tiếng Anh: Instant-noodles films) là một khẩu ngữ thông dụng để mô tả dòng phim thương mạiViệt Nam giai đoạn đầu thập niên 1990. Những bộ phim này hầu hết dùng chất liệu băng từ, phần lớn sản xuất tại miền Nam và nắm vai trò thống lĩnh thị trường phim toàn Việt Nam trong thời kì dài. Tuy nhiên, thoái trào trầm trọng đúng lúc chương trình Chấn hưng điện ảnh cấp nhà nước được triển khai là bằng chứng cho thấy, điện ảnh Việt Nam còn thụ động trước các trào lưu nghệ thuậtthương mại quốc tế[1].

Phim mì ăn liền
Instant-noodles films

Nam tài tử Lê Công Tuấn Anh - một trong những biểu tượng của dòng phim thương mại thập niên 1990. Sự ra đi đột ngột của anh đánh dấu giai đoạn sa sút của dòng phim này.
Thông tin phim
Quốc gia Việt Nam
Flag of Hong Kong (1959–1997).svg Hong Kong
 Hoa Kỳ

Mục lục

Lịch sửSửa đổi

Cuối thập niên 1980 đầu thập niên 1990, điện ảnh Việt Nam rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Những năm trước, trong thời kỳ bao cấp, các hãng phim được nhà nước cấp kinh phí để sản xuất phim, khâu phát hành phim do cơ quan khác quản lý. Đây là một trong những lý do làm giảm chất lượng phim.

Thời kỳ này, việc cắt giảm ngân sách của Nhà nước làm cho điện ảnh không đủ kinh phí để sản xuất phim. Việc phân cấp các rạp và đội chiếu bóng về cho tỉnh, thành và quận, huyện được từ đầu thập niên 1980, tới thời gian này được thực hiện triệt để. Nhà nước bắt đầu xóa bỏ bao cấp dành cho điện ảnh, chuyển từ chế độ bao cấp sang chế độ hạch toán kinh tế, có sự tài trợ một phần của Nhà nước. Các máy móc thiết bị làm phim đã cũ kỹ, tiền của Nhà nước đầu tư cho điện ảnh cũng bị thất thoát.

Trong khi đó số bộ phim màn ảnh rộng được sản xuất rất ít và không hấp dẫn được khán giả, thì lượng máy video nhập vào Việt Nam tăng nhanh, phim video đơn giản, không đòi hỏi đầu tư lớn nên nhiều hãng phim quay sang sử dụng chất liệu này. Với đặc điểm của phim video, các phim mì ăn liền được sản xuất trong một thời gian chóng vánh để thu hồi vốn. Dòng phim này đã tạo nên một thế hệ minh tinh điện ảnh mới như Lý Hùng,[2] Diễm Hương, Việt Trinh, Lê Công Tuấn Anh, Lê Tuấn Anh, Thái San, Y Phụng, Công Hậu, Thu Hà, Mộng Vân, Giáng My...[3]

1990 - 1993Sửa đổi

Giai đoạn sơ khởi, số lượng phim điện ảnh được sản xuất giảm đáng kể, số lượng rạp chiếu phim cũng giảm bớt, nhiều rạp chiếu phim bị phá bỏ, hoặc chuyển sang kinh doanh lĩnh vực khác, biến thành vũ trường.

Vị đắng tình yêu,[5][6] được Hãng phim Giải Phóng sản xuất năm 1991 trình chiếu năm 1992, do Lê Hoàng đạo diễn với các diễn viên Thủy Tiên, Lê Công Tuấn Anh, Lê Cung Bắc, Y Phụng, Phước Sang... Vai Quang "Don Quixote" là vai diễn dấu ấn của Lê Công Tuấn Anh. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10 năm 1993, Vị đắng tình yêu đã giành nhiều giải quan trọng : Bông sen vàng, Đạo diễn xuất sắc, Nam diễn viên chính xuất sắc. Đây được xem là một bộ phim vừa thành công về doanh thu lẫn nghệ thuật. Phạm Công - Cúc HoaVị đắng tình yêu thành công vang dội cả nghệ thuật lẫn doanh thu đã gây động lực cho tham vọng "sống dậy" của giới điện ảnh Việt Nam.

Năm 1993, chương trình Chấn hưng điện ảnh cấp Nhà nước[7] được chính phủ Việt Nam tạm thời thông qua. Đến năm 1995, Thủ tướng Chính phủ ký Nghị định 48/CP Tổ chức và hoạt động điện ảnh, cùng với chương trình Mục tiêu về điện ảnh được rót kinh phí 265 tỉ đồng để điện ảnh Việt có cơ hội thăng hoa, tuy nhiên càng về sau ngân sách đổ vào càng cao, do cả nhà nước và tư nhân đóng góp[8].

1994 - 1996Sửa đổi

Sang giai đoạn kế, các nhà làm phim đua nhau khai thác dã sử võ hiệp như Thạch Sanh - Lý Thông, Tráng sĩ Bồ Đề, Thăng Long đệ nhất kiếm, Lửa cháy thành Đại La... phỏng theo phim chưởng Hồng Kông, hấp dẫn hàng triệu lượt khán giả chen chân đến rạp. Những phim thời này được quảng cáo rất giản đơn, đôi khi chỉ bằng hình ảnh các tờ rơi hoặc bằng xe chở loa phát thanh chạy trên đường và trong ngõ hẻm.

1997 - 1999Sửa đổi

Thời kỳ cuối cùng, cũng là giai đoạn mạnh mẽ nhất, các phim mì ăn liền khai thác nhưng truyện tình bi lụy như Sau những giấc mơ hồng, Em không dối lừa, Sau cơn mưa trời lại sáng, Tóc gió thôi bay, Sao em vội lấy chồng... Đương thời xuất hiện một quan điểm về phim chiếu rạp : Mua vé xem phim có hai loại "để suy nghĩ" và "để quên đi những điều đang suy nghĩ"[9].

Dần dà, các phim mì ăn liền bị đánh giá là kém thuyết phục về mặt nghệ thuật, chạy đua theo lợi nhuận. Từ "mì ăn liền" được hiểu với nghĩa phim sản xuất nhanh và ít đầu tư[10]. Hầu hết minh tinh của dòng phim mì ăn liền ít nhiều còn tham dự các trào lưu điện ảnh sau.

Kĩ thuậtSửa đổi

Đơn vịSửa đổi

Chuyên viênSửa đổi

Nghệ sĩSửa đổi

Xuất phẩmSửa đổi

Phê bìnhSửa đổi

  • Nguyễn Minh Ngọc (kí giả, tác giả sách Ba lô trên thảm đỏ) : "Mì ăn liền là một món dễ ăn, thậm chí nhiều người cho là ngon, nhưng ít chất. Phim mì ăn liền cũng có những đặc điểm tương tự. Đó là dòng phim thương mại có câu chuyện đơn giản dễ xem, nhạc hay, diễn viên đẹp. Khai thác đủ đề tài về tình yêu, dã sử, kinh dị... những bộ phim ấy chủ yếu được sản xuất theo hình thức video trong thời gian ngắn và ít tốn kém. Mỗi phim chỉ tốn khoảng 150 triệu -200 triệu đồng, tức là bằng một nửa kinh phí sản xuất phim nhựa".
  • Đỗ Quốc Trung (đạo diễn điện ảnh) : "Nhìn lại thời kỳ này có nhiều phim hay, được nhiều người yêu thích và dòng phim giải trí đã có chỗ đứng trong lịch sử điện ảnh Việt. Điển hình là năm 1993, phim 'Vị đắng tình yêu' giành giải Bông sen Vàng ở hạng mục Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất và Nam diễn viên chính xuất sắc - Lê Công Tuấn Anh. Và điều đặc biệt nữa là thời kỳ này, chúng ta cũng có những ngôi sao điện ảnh thực thụ như Lý Hùng, Diễm Hương, Lê Tuấn Anh, Việt Trinh, Lê Công Tuấn Anh, Y Phụng, Thu Hà... Họ diễn xuất tự nhiên, chân thực, lấy được cảm xúc khán giả và thực sự là những ngôi sao điện ảnh mà cho tới bây giờ cũng khó có được diễn viên nào được mến mộ đến như vậy".
  • Thu Hà (diễn viên) : "Chúng tôi là những diễn viên được khán giả yêu mến vô cùng. Đến tận bây giờ, tôi vẫn không thể nào quên những kỷ niệm cũ, khi chúng tôi đi quay phim và được khán giả săn đón cuồng nhiệt. Lần nào, chúng tôi cũng phải tránh cửa chính của khách sạn khi ra vào nhưng cũng không thoát. Có lần, anh Lý Hùng còn bị khán giả gần như lột sạch cả áo trên người để làm kỷ niệm. Nổi tiếng khi đó có đi kèm một chút phiền toái nhưng thực sự đó là niềm hạnh phúc khó tả mà bất cứ diễn viên nào cũng mong muốn được trải qua".

Tham khảoSửa đổi

Tài liệuSửa đổi

  1. ^ Phim Việt Nam chưa đạt tiêu chí của... chợ ?
  2. ^ Lý Hùng kể về thời vàng son cùng phim thị trường
  3. ^ Chuyện đời ít biết của Thu Hà "Lá ngọc cành vàng" - VietnamNet // 17.7.2014, 05:00 (GMT+7)
  4. ^ Sau những giấc mơ hồng : Bộ phim mì ăn liền đình đám
  5. ^ "Vị đắng tình yêu" và ký ức thời kỳ phim mì ăn liền
  6. ^ Ngày ấy - bây giờ của dàn diễn viên phim "Vị đắng tình yêu"
  7. ^ Điện ảnh Việt từng có những cuộc chấn hưng kém hiệu quả
  8. ^ Chấn hưng điện ảnh Việt Nam : Chỉ là giấc mơ ?
  9. ^ Một thời ăn nên làm ra của điện ảnh Việt Nam
  10. ^ Lý Hùng, Lê Tuấn Anh giờ ra sao ? - VietNamNet // 09.01.2014, 17:52 (GMT+7)
  11. ^ Để cười từ nhà ra phố
  12. ^ Vì sao diễn viên từng làm điên đảo dòng phim mì ăn liền vắng bóng - VietnamNet // 17.07.2014, 16:10 (GMT+7)
  13. ^ Sức hút mãnh liệt của Việt Trinh và cái giá đắt của sự ngạo mạn
  14. ^ Ngày ấy - bây giờ của "Sở Khanh" điển trai Lê Tuấn Anh
  15. ^ Chuyện ít biết về "hoàng tử phim Việt" biến mất khỏi showbiz tuổi 24 - VietnamNet // Thứ Năm, 03.12.2015, 03:00 (GMT+7)
  16. ^ Công Hậu kể chuyện làm phim "mì ăn liền" với Lý Hùng
  17. ^ Cuộc đời biến động của mĩ nhân phim "mì ăn liền" Mộng Vân
  18. ^ Cô diễn viên giỏi võ thuật nhất màn ảnh Việt
  19. ^ Ngỡ ngàng nhan sắc NSND Hồng Vân 24 năm trước
  20. ^ Diễm My - nhan sắc ngày ấy và bây giờ - Ngôi Sao // Thứ Bảy, 04.05.2013, 11:48 (GMT+7)
  21. ^ Đời riêng lận dận của "quả bom sex" Thanh Lan - VietnamNet // 22.08.2015, 03:15 (GMT+7)
  22. ^ Mặc áo dài phải như Diễm Hương, Việt Trinh, Diễm My - VietnamNet // Thứ Bảy, 13.02.2016, 09:51:32 (GMT+7)
  23. ^ Vẻ điển trai của các tài tử Việt một thời
  24. ^ Ngựa hoang mỏi gối

Tư liệuSửa đổi