Tân Châu (thị xã)

thị xã thuộc tỉnh An Giang

Tân Châu là một thị xã thuộc tỉnh An Giang, Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam.

Tân Châu
Thị xã Tân Châu
Thị xã
Duong Tran Hung dao, TL 954. Long Châu, tx. Tân Châu, An Giang, Việt Nam - panoramio.jpg
Một đoạn bờ kè sông Tiền ở thị xã Tân Châu
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Cửu Long
TỉnhAn Giang
Trụ sở UBNDĐường Trần Hưng Đạo, phường Long Thạnh
Phân chia hành chính5 phường, 9 xã
Thành lập24/8/2009[1]
Loại đô thịLoại III
Năm công nhận2019[2]
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDNguyễn Minh Hùng
Chủ tịch HĐNDNguyễn Đắc Tài
Địa lý
Tọa độ: 10°48′02″B 105°14′33″Đ / 10,800472°B 105,24251°Đ / 10.800472; 105.242510
Diện tích176,43 km²
Bản đồ thị xã Tân Châu
Dân số (1/4/2019)
Tổng cộng141.211 người
Thành thị54.214 người (38,4%)
Nông thôn86.997 người (61,6%)
Mật độ800 người/km²
Dân tộcKinh, Chăm, Hoa, Khmer
Khác
Biển số xe67-H1
Websitetanchau.angiang.gov.vn

Thị xã Tân Châu cùng với huyện Hồng Ngự thuộc tỉnh Đồng Tháp là điểm đầu nguồn của sông Tiền khi chảy vào Việt Nam.

Thị xã có cửa khẩu quốc tế đường sông Vĩnh Xương. Sản phẩm của thị xã là lụa Tân Châu nổi tiếng bóng láng được nhuộm màu đen bằng trái mặc nưa.

Địa lýSửa đổi

Thị xã Tân Châu nằm ở phía đông bắc tỉnh An Giang, cách Thành phố Hồ Chí Minh 208 km về phía đông, cách thành phố Cần Thơ 125 km về phía đông nam, cách thành phố Long Xuyên 73 km về phía đông, cách bờ biển phía đông 220 km và bờ biển phía tây 104 km, có vị trí địa lý:

Trên địa bàn thị xã Tân Châu có 3 thành phần dân tộc chủ yếu: Kinh, Hoa và Chăm. Tôn giáo gồm các tín ngưỡng như: Phật giáo, Phật giáo Hòa Hảo, Đạo Cao Đài, Thiên Chúa giáo, Tin Lành, Hồi giáo, Bửu Sơn Kỳ Hương.

Hành chínhSửa đổi

Thị xã Tân Châu có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 5 phường: Long Châu, Long Hưng, Long Phú, Long Sơn, Long Thạnh và 9 xã: Châu Phong, Lê Chánh, Long An, Phú Lộc, Phú Vĩnh, Tân An, Tân Thạnh, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương được chia thành 70 khóm - ấp.

Ðơn vị hành chính cấp xã Phường
Long Châu
Phường
Long Hưng
Phường
Long Phú
Phường
Long Sơn
Phường
Long Thạnh

Châu Phong

Lê Chánh

Long An

Phú Lộc

Phú Vĩnh

Tân An

Tân Thạnh

Vĩnh Hòa

Vĩnh Xương
Diện tích (km²) 5,71 1,18 12,00 12,75 4,42 22,13 15,08 11,21 14,99 14,56 14,76 12,31 21,13 14,21
Dân số (người) 7.952 11.310 11.816 9.157 13.979 19.119 6.934 9.087 3.870 9.178 11.424 6.163 8.824 12.398
Mật độ dân số (người/km²) 1.393 9.585 985 718 3.163 864 460 811 258 630 774 501 418 872
Số đơn vị hành chính 3 khóm 4 khóm 5 khóm 4 khóm 5 khóm 8 ấp 4 ấp 4 ấp 3 ấp 4 ấp 7 ấp 6 ấp 8 ấp 5 ấp
Nguồn: Kết quả điều tra dân số và nhà ở tỉnh An Giang 1/4/2019[3][4]

Lịch sửSửa đổi

Thời phong kiếnSửa đổi

Địa danh Tân Châu được hình thành vào năm 1757, ban đầu chỉ là đạo quân đồn trú gọi là đạo Tân Châu. Vị trí của đạo quân này trước nằm ở cù lao Giêng (thuộc huyện Chợ Mới ngày nay). Năm 1832, vua Minh Mạng chia trấn thành các tỉnh, trong đó có tỉnh An Giang ở miền Tây Nam Kỳ. Năm 1836, vùng đất Tân Châu ngày nay thuộc địa bàn tổng An Thành; thuộc huyện Đông Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang. Lỵ sở huyện Đông Xuyên đặt tại Long Sơn trên nền thành cũ của Bảo Tân Châu (nay còn địa danh Giồng Thành).

Thời Pháp thuộcSửa đổi

Năm 1867, thực dân Pháp chia tỉnh An Giang thành các hạt Thanh tra, sau gọi là hạt tham biện, trong đó có hạt Châu Đốc. Năm 1900, các hạt tham biện đổi thành tỉnh và đến năm 1903, quận Tân Châu được thành lập thuộc tỉnh Châu Đốc.

Năm 1929, tổng An Phước được tách ra để thành lập quận Hồng Ngự, sau quận Hồng Ngự được tách ra và sáp nhập vào tỉnh Kiến Phong (nay là thị xã Hồng Ngự và các huyện Hồng Ngự, Tân Hồng thuộc tỉnh Đồng Tháp).

Năm 1939, quận Tân Châu có 2 tổng:

  • Tổng An Lạc gồm 3 làng: Hòa Hảo, Phú An, Phú Lâm;
  • Tổng An Thành gồm 8 làng: Long Khánh, Long Phú, Long Sơn, Long Thuận, Phú Thuận, Tân An, Vĩnh Hòa, Phú Vĩnh.

Giai đoạn 1945-1954Sửa đổi

Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam bộ chủ trương bỏ cấp tổng, bỏ đơn vị làng, thống nhất gọi là xã, đồng thời bỏ danh xưng quận, gọi thay thế bằng huyện, quận Tân Châu gọi là huyện Tân Châu.

Năm 1947, Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ (chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) thành lập tỉnh Long Châu Tiền, lúc này huyện Tân Châu thuộc tỉnh Long Châu Tiền.

Tháng 6 năm 1951, tỉnh Long Châu Tiền lại hợp nhất với tỉnh Sa Đéc thành tỉnh Long Châu Sa, huyện Tân Châu thuộc tỉnh Long Châu Sa.

Tuy nhiên, tên các tỉnh Long Châu Tiền, Long Châu Sa không được chính quyền Quốc gia Việt Nam của Bảo Đại và chính quyền Việt Nam Cộng hòa công nhận.

Năm 1954, chính quyền Việt Minh giải thể tỉnh Long Châu Sa, đồng thời khôi phục lại tỉnh các Châu Đốc, Long XuyênSa Đéc như cũ.

Giai đoạn 1954-1975Sửa đổi

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa hợp nhất 2 tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc thành tỉnh An Giang, quận Tân Châu thuộc tỉnh An Giang. Quận Tân Châu có 2 tổng là An Thành (gồm 5 xã) và An Lạc (gồm 3 xã); quận lỵ đặt tại xã Long Phú.

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, chính quyền Việt Nam Cộng tái lập tỉnh Châu Đốc, quận Tân Châu thuộc tỉnh Châu Đốc như trước đây.

Từ năm 1962, chính quyền Việt Nam Cộng hòa bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng, các xã trực tiếp thuộc quận. Quận Tân Châu gồm 9 xã: Hòa Hảo, Long Phú, Long Sơn, Phú An, Phú Lâm, Phú Vĩnh, Tân An, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương; quận lỵ đặt tại xã Long Phú.

Về phía chính quyền Cách mạng, năm 1957, 2 tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc cũng hợp nhất thành tỉnh An Giang.

Tháng 12 năm 1968, 4 xã thuộc huyện Tân Châu là Long Sơn, Phú Lâm, Phú An, Hoà Hảo được tách ra để thành lập huyện Phú Tân.

Đến tháng 5 năm 1974 chính quyền Cách mạng lại giải thể tỉnh An Giang, tái lập các tỉnh Long Châu HàLong Châu Tiền. Lúc này, huyện Tân Châu được chuyển thành thị xã và là tỉnh lỵ tỉnh Long Châu Tiền.

Sau năm 1975Sửa đổi

Tháng 2 năm 1976, tỉnh An Giang được tái lập, thị xã Tân Châu giải thể và sáp nhập với huyện An Phú thành huyện Phú Châu, tỉnh An Giang.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 181-CP[5]. Theo đó:

  • Sáp nhập ấp Long Châu của xã Long Phú, một phần ấp Phú An B, ấp Phú Hưng và ấp Phú Hữu của xã Phú Vĩnh vào xã Tân An
  • Sáp nhập ấp Tân Thạnh của xã Tân An vào xã Vĩnh Hòa
  • Chia xã Tân An thành hai xã lấy tên là xã Long An và xã Tân An
  • Sáp nhập ấp Long Hưng của xã Long Phú vào thị trấn Tân Châu
  • Thành lập ở vùng kinh tế mới Kinh Năm một xã mới lấy tên là xã Phú Lộc.

Ngày 12 tháng 1 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 8-HĐBT[6]. Theo đó, thành lập xã Lê Chánh trên cơ sở tách ấp Vĩnh Thạnh của xã Châu Phong ấp Phú Hữu của xã Phú Vĩnh.

Ngày 13 tháng 11 năm 1991, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 373-HĐBT chia huyện Phú Châu thành hai huyện An Phú và Tân Châu.

Huyện Tân Châu có thị trấn Tân Châu và 9 xã: Châu Phong, Lê Chánh, Long An, Long Phú, Phú Lộc, Phú Vĩnh, Tân An, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương.

Ngày 19 tháng 5 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 53/2003/NĐ-CP[7]. Theo đó, điều chỉnh 165 ha diện tích tự nhiên và 3.484 người của xã Long An về thị trấn Tân Châu quản lý.

Ngày 12 tháng 4 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 52/2005/NĐ-CP[8]. Theo đó, thành lập xã Tân Thạnh trên cơ sở 1.134 ha diện tích tự nhiên và 10.423 người của xã Tân An.

Ngaỳ 2 tháng 1 năm 2008, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 02/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Tân Châu là đô thị loại IV.[9]

Cuối năm 2008, huyện Tân Châu có 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Tân Châu (huyện lỵ) và 10 xã: Châu Phong, Lê Chánh, Long An, Long Phú, Phú Lộc, Phú Vĩnh, Tân An, Tân Thạnh, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương.

Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 40/NQ-CP[1]. Theo đó:

  • Điều chỉnh địa giới hành chính các xã Phú Lộc, Phú Vĩnh, Lê Chánh, Châu Phong, Long Phú.
  • Chuyển xã Long Sơn thuộc huyện Phú Tân về huyện Tân Châu quản lý.
  • Thành lập thị xã Tân Châu trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Tân Châu.
  • Thành lập phường Long Thạnh trên cơ sở điều chỉnh 363 ha diện tích tự nhiên và 16.427 người của thị trấn Tân Châu; 47 ha diện tích tự nhiên và 3.675 người của xã Long Sơn.
  • Thành lập phường Long Hưng trên cơ sở điều chỉnh 103 ha diện tích tự nhiên và 14.226 người của thị trấn Tân Châu.
  • Thành lập phường Long Châu trên cơ sở điều chỉnh 222,9 ha diện tích tự nhiên và 7.993 người còn lại của thị trấn Tân Châu; 358,30 ha diện tích tự nhiên và 3.690 người của xã Long An.
  • Thành lập phường Long Sơn trên cơ sở 1.314 ha diện tích tự nhiên và 9.707 người còn lại của xã Long Sơn.
  • Thành lập phường Long Phú trên cơ sở toàn bộ 1.211 ha diện tích tự nhiên và 15.558 người của xã Long Phú.

Sau khi thành lập, thị xã Tân Châu có 17.568,46 ha diện tích tự nhiên và 184.129 người với 14 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 5 phường và 9 xã.

Ngày 19 tháng 12 năm 2019, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1060/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Tân Châu là đô thị loại III trực thuộc tỉnh An Giang.[2]

Giáo dụcSửa đổi

 
Trường THPT Tân Châu, phường Long Thạnh

Trên địa bàn TX có 5 trường THPT:

  • Trường THPT Tân Châu (P. Long Thạnh)
  • Trường THPT Nguyễn Sinh Sắc (P. Long Sơn)
  • Trường THPT Châu Phong (X. Châu Phong)
  • Trường THPT Nguyễn Quang Diêu (X. Tân An)
  • Trường THPT Vĩnh Xương (X. Vĩnh Xương)

Kinh tếSửa đổi

Tân Châu có truyền thống thương mại lâu đời, trước năm 1975 là quận trù phú bậc nhất ở Miền Nam Việt Nam. Hiện đã trở thành thị xã, một trục trong tam giác phát triển của tỉnh An Giang bao gồm Long Xuyên - Châu Đốc - Tân Châu.

Thương mạiSửa đổi

 
Chợ Tân Châu, Phường Long Thạnh

Tân Châu có đường biên giới dài 6,33 km tiếp giáp với tỉnh Kandal của Campuchia cùng với hệ thống kênh rạch chằng chịt tạo những lợi thế riêng cho việc phát triển kinh tế thương nghiệp. Những chính sách ưu đãi đặc biệt của khu thương mại công nghiệp như sau:

  • Hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu từ nước ngoài vào khu thương mại công nghiệp Tân Châu được miễn thuế nhập khẩu, không phải chịu thuế giá trị gia tăng.
  • Các hàng hóa xuất khẩu được miễn thuế xuất khẩu, không phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
  • Các loại hàng hóa gia công,tái chế,lắp ráp có sử dụng nguyên liệu,linh kiện nhập khẩu thì chỉ phải nộp thuế nhập khẩu đối với phần nguyên liệu, linh kiện cấu thành trong sản phẩm hàng hóa.
  • Các nhà đầu tư được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian 4 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế, được giảm 50% số thuế thu nhập phải nộp trong 9 năm tiếp theo cùng nhiều ưu đãi đặc biệt khác.
 
Cổng chợ Tân Châu

Du lịchSửa đổi

 
Bình minh tại bờ sông Tân Châu

Ngoài những điều kiện thuận lợi về giao thông đường thủy, khi con đường cao tốc xuyên Á hoàn thành, Tân Châu sẽ nằm trên con đường đưa khách du lịch từ Campuchia qua Việt Nam và ngược lại. Nắm bắt những lợi thế đó,thị xã đã bắt đầu khai thác và quảng bá các thế mạnh về du lịch của mình, đó là những lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm như lễ hội văn hóa Tân Châu, lễ hội Mùa nước nổi, lễ hội văn hóa dân tộc Chăm kết hợp với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.

Giao thôngSửa đổi

Các tuyến đường phố chính:

  • Trần Hưng Đạo
  • Trần Phú
  • Tôn Đức Thắng
  • Lê Văn Duyệt
  • Nguyễn Tri Phương
  • Nguyễn Huệ
  • Nguyễn Văn Linh
  • Nguyễn Văn Cừ
  • Thoại Ngọc Hầu
  • Trường Chinh

Hiện nay, TX. Tân Châu có 3 tuyến tỉnh lộ chính: TL.952 nối Tân Châu - Cửa Khẩu Quốc tế Vĩnh Xương; TL.953 nối Tân Châu - Châu Đốc; TL.954 nối Tân Châu - Phú Tân.

Cầu Tân An bắc qua kênh Xáng Tân An đã hoàn thành và đưa vào sử dụng từ đầu năm 2019, giúp rút ngắn thời gian lưu thông từ trung tâm thị xã đến cửa khẩu Vĩnh Xương.

Di tích - Thắng cảnhSửa đổi

Chùa Núi Nổi: Nằm cách thị xã Tân Châu (An Giang) khoảng 9 km, núi Nổi thuộc xã Tân Thạnh TX Tân Châu nằm giữa đồng rộng mênh mông, vào mùa nước lũ, ngọn núi như bồng bềnh trên mặt nước. Vị thế kỳ lạ khiến nơi đây quanh năm thu hút khách du lịch đến chiêm bái, viếng cảnh…

Chùa Giồng Thành, tên chữ Long Hưng tự, thuộc P. Long Sơn, TX Tân Châu, là một ngôi cổ tự danh tiếng của tỉnh An Giang; và là một di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận, xếp hạng cấp Quốc gia vào ngày 12tháng 12 năm 1986 tại Việt Nam.Chùa Giồng Thành tọa lạc trên một khu đất rộng, nhiều cây cối tươi tốt, cách đường lộ nhựa Phú Tân - Tân Châu và hữu ngạn sông Cái Vừng (một đoạn của sông Tiền) khoảng 300m, và chỉ cách Trung tâm Thị Xã Tân Châu 3 km.

Người nổi tiếngSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ a b “Nghị quyết số 40/NQ-CP của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Tân Châu, huyện An Phú, huyện Phú Tân; thành lập thị xã Tân Châu, thành lập các phường thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang”.
  2. ^ a b “Quyết định về việc công nhận thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang là đô thị loại III”. Cổng thông tin điện tử Bộ Xây dựng. 19 tháng 12 năm 2019.
  3. ^ “Kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở 1/4/2019”. Tổng cục Thống kê tỉnh An Giang.
  4. ^ “Kế hoạch sử dụng đất phân theo địa phương tỉnh An Giang năm 2020”. Sở tài nguyên và môi trường tỉnh An Giang.
  5. ^ “Quyết định 181-CP năm 1979 điều chỉnh địa giới và đổi tên một số xã và thị trấn thuộc tỉnh An Giang”.
  6. ^ “Quyết định 8-HĐBT năm 1984 về việc phân vạch địa giới phường, thị trấn và một số xã thuộc tỉnh An Giang”.
  7. ^ “Nghị định 53/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Thoại Sơn, Phú Tân, Tân Châu và thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang”.
  8. ^ “Nghị định 52/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập phường, xã, thị trấn thuộc thành phố Long Xuyên và các huyện Tịnh Biên, An Phú, Thoại Sơn, Tân Châu, tỉnh An Giang”.
  9. ^ “Quyết định công nhận thị trấn Tân Châu, huyện Tân Châu, tỉnh An Giang là đô thị loại IV”. Cổng thông tin điện tử Bộ Xây dựng. 9 tháng 1 năm 2008.

Tham khảoSửa đổi

  • Sách "Tân Châu Xưa" của tác giả Nguyễn Văn Kiềm