Hệ/
Kỷ
Thống/
Thế
Bậc /
Kỳ
Tuổi
(Ma)
Jura Dưới/Sớm Hettange trẻ hơn
Trias Trên/Muộn Rhaetia 201.3 ~208.5
Noria ~208.5 ~227
Carnia ~227 ~237
Giữa Ladinia ~237 ~242
Anisia ~242 247.2
Dưới/Sớm Olenek 247.2 251.2
Indu 251.2 251.902
Permi Lạc Bình Trường Hưng già hơn
Phân chia Kỷ Trias theo ICS năm 2020.[1]

Tầng Noria trong niên đại địa chấtkỳ giữa của thế Trias muộn và trong phân vị địa tầng thì nó là bậc giữa của thống Trias trên. Kỳ Noria có cấp bậc của tuổi (địa lý học) hoặc giai đoạn (niên đại). Noria tồn tại từ ~ 227 Ma đến 208.5 Ma (Ma: Megaannum, triệu năm trước).[2]

Kỳ Noria là kế tiếp Carnia và kế tục bởi Rhaetia.[3]

Định nghĩa địa tầngSửa đổi

Noria được đặt theo tên của dãy núi Noric Alps ở Áo. Kỳ Noria được nhà địa chất người Áo Edmund Mojsisovics von Mojsvar đưa vào tài liệu khoa học năm 1869.

Kỳ Noria bắt đầu tại đáy của sinh đới Phân lớp Cúc đá của Klamathites macrolobatusStikinoceras kerri, và tại đáy của sinh đới Lớp Răng nón (conodont) của Metapolygnathus communistiMetapolygnathus primitius. Một tuyến tham chiếu toàn cầu làm cơ sở (GSSP) có trong năm 2009 vẫn chưa được chỉ định.

Đỉnh của Noria (đáy của Rhaetia) là nơi xuất hiện đầu tiên của loài amoni Cochloceras amoenum. Đáy của Rheatia cũng gần với sự xuất hiện đầu tiên của loài răng nón lông xù Misikella spp.Epigondolella mosheri, và các loài trùng tia Proparvicingula moniliformis.

Trong Đại dương Tethys, kỳ Noria chứa sáu sinh đới Ammonoidea:

Sinh giớiSửa đổi

†AmmonoidSửa đổi

Ammonoidea của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Noria
 
Pinacoceras
Noria

ChondrichthyansSửa đổi

Chondrichthyes của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias Hoa Kỳ, Ấn Độ xenacanth elasmobranch
 
Mooreodontus

ActinopterygiansSửa đổi

Actinopterygii của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Triassic Italy Non-neopterygian
 
Birgeria
 
Pholidophorus
 
Sargodon
 
Saurichthys
Trias muộn Italy pycnodont
Trias muộn Italy semionotiform
Trias muộn đến Jura giữa Áo, Italy neopterygian
Trias muộn Hoa Kỳ teleosteomorph (vây tia hiện đại)
Trias giữa đến Trias muộn Áo, Italy
Trias muộn Áo, Italy teleosteomorph (vây tia hiện đại)
Trias giữa đến Jura sớm Italy non-neopterygian
Trias muộn Italy neopterygian
Triassic Italy, Áo non-neopterygian
Trias giữa đến Trias muộn Italy The earliest gliding fish

CoelacanthsSửa đổi

Actinistia của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn đến Cretaceous Italy coelacanth
 
Undina

TemnospondyliSửa đổi

Temnospondyli của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Arizona Một chi gồm các loài trematosaurian metoposaurid, có thể là con non của Koskinodon .
 
Apachesaurus
 
Compsocerops
 
Cyclotosaurus
 
Koskinonodon
 
Metoposaurus
Thành hệ Chinle, Colorado Chinlestegophis là một chi đã tuyệt chủng của stereospondyli, được coi là có liên quan đến metoposauroid, và đã được ghi nhận là có chung nhiều đặc điểm với caecilian, một nhóm sống của động vật lưỡng cư đào hang không chân. Nếu Chinlestegophis thực sự vừa là một stereospondyl tiên tiến vừa là họ hàng của loài caecilian, thì điều này có nghĩa là stereospondyl, như một nhánh, tồn tại cho đến ngày nay.
Nam Mỹ; Ấn Độ Một chi của chigutisaurid brachyopoid trematosauria.
  • Cyclotosaurus
    • Cyclotosaurus hemprichi
    • Cyclotosaurus mordax
    • Cyclotosaurus naraserluki
    • Cyclotosaurus posthumus
Một chi của mastodonsaurid capitosauria lớn.
Trên toàn nước Mỹ và Ấn Độ Một chi gồm các loài trematosaurian metoposaurid.
Ấn Độ Một chi chigutisaurid trematosaurian brachyopoid.
Lục địa châu Âu Một chi gồm các loài trematosaurian metoposaurid.

†ProcolophonomorphsSửa đổi

Procolophonomorpha của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn Hoa Kỳ Một chi hình thằn lằn parareptile
 
Hypsognathus

†Thằn lằn cáSửa đổi

Thằn lằn cá (Ichthyosauria) của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Shonisaurus

  1. Shonisaurus popularis
Nevada, Hoa Kỳ
 
Shonisaurus

†PlacodontsSửa đổi

Placodont của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn Tây Ban Nha
Tập tin:Parahenodus atancensis-novataxa 2018-Chaves Ortega et Pérez‐García--paleoArt-Eloy Manzanero--@frco ortega-@EloyManzanero.jpg
Parahenodus
 
Psephoderma

†ThalattosaursSửa đổi

Thalattosauria của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn Italy askeptosauroid
 
Endennasaurus
Trias muộn Hoa Kỳ thalattosauroid

†DrepanosaursSửa đổi

Drepanosauromorpha của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn Hoa Kỳ drepanosaur diapsid
 
Drepanosaurus
 
Hypuronector
 
Megalancosaurus
Trias muộn New Mexico, Hoa Kỳ drepanosaur diapsid
Trias muộn Italy, Hoa Kỳ drepanosaur diapsid
Trias muộn Hoa Kỳ drepanosaur diapsid
Trias muộn Italy drepanosaur diapsid
Trias muộn Italy drepanosaur diapsid

ArchosauromorphsSửa đổi

Archosauromorph của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Alaunia/Sevatia ItalyÁo tanystropheid.

Thành hệ Löwenstein; Thành hệ Trossingen, cả hai ở Đức; Huai Hin Lat, Thái Lan; Hệ thống vịnh hẹp Fleming, Greenland

Proganochelys quenstedti là một loài rùa thân nguyên thủy, đã tuyệt chủng, đã được giả thuyết là đơn vị phân loại chị em với tất cả các loài rùa khác.
Noria sớm Paleorrota, Rio Grande do Sul, Brazil Các loài rhynchosaur mới nhất còn sót lại, và là loài duy nhất được tìm thấy trong trầm tích Noria.

ArchosaursSửa đổi

Archosaurs của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Thành hệ Pardonet, British Columbia, Canada Sikannisuchus là một chi của archosaur lớn. Nó được biết đến từ một phần sau của mái hộp sọ và từ những mảnh hài cốt khác.
Noria muộn nhất đến Rhaetia sớm Lubliniec County, Ba Lan Mối quan hệ của Smok với các loài archosaurs khác vẫn chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng; nó có thể là rauisuchid, prestosuchid hoặc ornithosuchid crurotarsan, một phần của dòng cá sấu archosaurs, hoặc khủng long chân đốt có quan hệ họ hàng gần hơn với chim. Với chiều dài ước tính từ 5 đến 6 mét (16 đến 20 ft), Smok là loài archosaur ăn thịt lớn nhất ở Trung Âu vào thời điểm đó.
Stubensandstein, Thành hệ Löwenstein, Đức Một chi rauisuchian ban đầu được cho là loài khủng long carnosauria.
Thành hệ Chinle, New Mexico. rauisuchid.
All across Europe Zanclodon là tên được sử dụng chính thức cho vật liệu hóa thạch có thể thực sự thuộc về ít nhất hai chi khủng long từ Trias muộn trong số các chi khác.
DinosauromorphsSửa đổi
Dinosauromorphs của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
  • Dromomeron
    • Dromomeron romeri
    • Dromomeron gregorii
    • Dromomeron gigas
 
Dromomeron
 
Saltopus
Carnia đến Noria Thành hệ Timezgadiouine, Argana Basin, Morocco
Thành hệ Chinle, New Mexico
Eagle Basin, Colorado
Carnia đến Noria Thành hệ Lossiemouth Sandstone, Scotland
Thành hệ Cooper Canyon, Texas
Thành hệ Bull Canyon, Texas
DinosaursSửa đổi
Dinosaur của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
208 Ma Avon, Anh Quốc Một loài khủng long còn tranh cãi được biết đến từ ilium, hàm trên, xương cựa và xương sống (nó có thể là chimera). Agnosphitys nằm gần với tổ tiên của loài khủng long, mặc dù chính xác vị trí vẫn bị các nhà nghiên cứu tranh cãi. Một số coi nó là một saurischian gần với sự khởi đầu của quá trình tiến hóa khủng long, trong khi những người khác coi nó là một loài khủng long phi khủng long.
 
Agnosphitys
 
Camposaurus
 
Coelophysis
 
Chindesaurus
 
Eocursor
 
Gojirasaurus
 
Lepidus praecisio
 
Liliensternus
 
Lucianovenator
 
Plateosaurus
 
Procompsognathus
 
Thecodontosaurus
 
Zupaysaurus
Noria sớm đến giữa Thành hệ Bluewater Creek, Arizona Họ hàng gần của loài Coelophysis rất giống, có thể thuộc cùng một chi. Nó được coi là neotheropod lâu đời nhất được biết đến.
Carnia đến Noria Thành hệ Chinle, New Mexico, Hoa Kỳ Coelophysis là một loài động vật ăn thịt nhỏ, mảnh mai, sống trên mặt đất, hai chân, có thể dài tới 3 m (9.8 ft). Coelophysis được biết đến từ một số bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh của loài C. bauri .
Carnia đến Noria Thành hệ Chinle, New Mexico và Arizona và Thành hệ Bull Canyon, New Mexico Chi khủng long herrerasaurid, dài hơn 2 mét.
Noria giữa Thành hệ Löwenstein, Keuper, Đức Động vật chân đốt coelophysoid không xác định.
Tranh cãi: Trias muộn hoặc Jura sớm, có khả năng trẻ như Sinemuria Thành hệ Lower Elliot, Nam Phi Một nền tảng ornithischian chạy nhanh có phần còn lại đầy đủ nhất được biết đến từ bất kỳ ornithischian nào thuộc kỷ Trias, làm sáng tỏ nguồn gốc của nhóm này. Một trong những loài ornithischians sớm nhất được biết đến, nó làm sáng tỏ mối quan hệ ban đầu của các loài khủng long vì những con khủng long ban đầu được biết đến với hầu hết là những bộ xương không hoàn chỉnh. Eocursor được biết đến từ các yếu tố một phần của bộ xương, bao gồm các mảnh sọ, các yếu tố cột sống, xương chậu, xương chân dài và bàn tay cầm nắm lớn bất thường.
Thành hệ Elliot, Nam Phi Một số lượng lớn cho thời đại của nó sauropodomorph. Có thể là một từ đồng nghĩa của Euskelosaurus.
210 Ma Thành hệ Cooper Canyon, New Mexico, Hoa Kỳ Một coelophysoid lớn được đặt tên theo nhân vật phim quái vật khổng lồ Godzilla.
Noria giữa Thành hệ Löwenstein, Keuper, Đức Halticosaurus là một chi đáng ngờ của khủng long chân đốt lớn.
Noria sớm Dockum Group, Texas coelophysid.
Thành hệ Los Colorados, Argentina Một trong những loài sauropod sớm nhất và cơ bản nhất. Nó đạt chiều dài 9 mét.
228–201.3 Ma, Noria đến Rhaetia Thành hệ Trossingen, Thuringia, Đức Coelophysoid là động vật chân đốt Trias đại diện tốt nhất từ châu Âu và là một trong những loài lớn nhất được biết đến.
Noria muộn đến Rhaetia Thành hệ Quebrada del Barro, Argentina Họ hàng gần của CamposaurusCoelophysis.
214-204 Ma, Carnia đến Noria Thành hệ Trossingen, Bavaria, Đức Một basal sauropodomorph lớn, dài hơn 7 mét.
Thành hệ Los Colorados, Ischigualasto-Villa Unión Basin, Argentina Powellvenator là một khủng long coelophysoid theropod.
Noria giữa Thành hệ Löwenstein, Keuper, Đức Coelophysoid nhỏ dài khoảng 1 m và nặng 1 kg.
Dockum Group, Texas Protoavis là một đơn vị phân loại khủng long có vấn đề và gây tranh cãi được biết đến từ các di vật còn sót lại. Người mô tả ban đầu mô tả các hóa thạch là của một loài chim nguyên thủy. Được hầu hết các nhà cổ sinh vật học coi là một chimera.
216 Ma Thành hệ Trossingen, Thuringia, Đức Một loài coelophysoid nhỏ được biết đến từ một đốt sống đơn lẻ. Có thể giống với Procompsognathus mặc dù dựa trên một đốt sống có kích thước gấp đôi xương tương ứng trong Procompsognathus.
Thành hệ Los Colorados, Argentina Một con lớn trong thời đại sauropodomorph của nó, nó đạt chiều dài hơn 6,5 mét.
Noria Ghost Ranch, New Mexico, Hoa Kỳ Một trong những động vật chân đốt cơ bản nhất, dài hơn 2 mét.
Noria đến Rhaetia Một sauropodomorph cơ bản tương đối nhỏ, dài khoảng 2 mét.
228–201.3 Ma, Noria đến Rhaetia Thành hệ Los Colorados, Argentina Một theropod cỡ trung bình. Hộp sọ người lớn, có chiều dài đo được khoảng 450 mm, cho thấy chiều dài cơ thể xấp xỉ 4 m.
†PterosaursSửa đổi
Pterosaur của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
 
Eudimorphodon
 
Peteinosaurus
 
Preondactylus
CrurotarsansSửa đổi
Crurotarsans của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Thành hệ Elliot, Lesotho
 
Teratosaurus
Thành hệ Los Colorados, Argentina
Thành hệ Löwenstein, Đức
AetosauriaSửa đổi
Aetosaurs của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
 
Aetosaurus
 
Desmatosuchus
 
Neoaetosauroides
 
Typothorax
late Noria - Rhaetian
Carnia - Rhaetian
CrocodylomorphsSửa đổi
Crocodylomorphs của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Carnia muộn hoặc Noria sớm
 
Saltoposuchus

LepidosauromorphsSửa đổi

Lepidosauromorpha của tầng Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Trias muộn Hoa Kỳ kuehneosaurid reptile
 
Icarosaurus
 
Kuehneosaurus (right) and Kuehneosuchus (left)
Trias muộn Anh Quốc, Luxemburg Bò sát kuehneosaurid
Trias muộn Anh Quốc Bò sát kuehneosaurid
Trias muộn Thành hệ Lockatong, Pennsylvania, Hoa Kỳ. Một chi bò sát có thể là kuehneosaurid, được biết đến từ di cốt, có thể là chimeric.

MammaliamorphsSửa đổi

Mammaliamorphs[4] kỳ Noria
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Noria đến Sinemuria Greenland, Tây Âu Kuehneotheria Trias muộn-Jura sớm
 
Morganucodon

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ “International Chronostratigraphic Chart” (PDF). International Commission on Stratigraphy. 2020.
  2. ^ According to Gradstein et al. (2004). Brack et al. (2005) give 226 to 207 million years
  3. ^ See for a detailed geologic timescale Gradstein et al. (2004)
  4. ^ The genera listed are included in Mammalia by Kielan-Jaworowska et al. (2004) but not by those who restrict the taxon to the crown group.
Tài liệu
  • Brack, P.; Rieber, H.; Nicora, A. & Mundil, R.; 2005: The Global boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the Ladinian Stage (Trias giữa) at Bagolino (Southern Alps, Northern Italy) and its implications for the Triassic time scale, Episodes 28(4), pp. 233–244.
  • Gradstein, F.M.; Ogg, J.G. & Smith, A.G.; 2004: A Geologic Time Scale 2004, Cambridge University Press.
  • Kielan-Jaworowska, Z.; Cifelli, R. L.; Luo, Zhe-Xi; 2004: Mammals from the Age of Dinosaurs, Columbia University Press.
  • Martz, J.W.; 2008: Lithostratigraphy, chemostratigraphy, and vertebrate biostratigraphy of the Dockum Group (Upper Triassic), of southern Garza County, West Texas, Doctoral Dissertation, Texas Tech.

Liên kết ngoàiSửa đổi