Tổ chức châu Phi Thống nhất

Tổ chức châu Phi Thống nhất (OAU, tiếng Pháp: Organisation de l'unité africaine, OUA) là một tổ chức liên chính phủ được thành lập ngày 25 tháng 5 năm 1963 tại Addis Ababa, với 32 quốc gia thành viên.[1] Một trong những người có công lớn cho sự thành lập của OAU là tổng thống Ghana Kwame Nkrumah. Tổ chức này đã bị giải thể vào ngày 09 tháng 7 năm 2002 bởi người chủ tịch cuối cùng, Tổng thống Nam Phi Thabo Mbeki, và được thay thế bởi Liên minh châu Phi (AU). Một trong những mục tiêu chính của tổ chức này là tạo ra sự liên minh và hội nhập về kinh tế và chính trị giữa các nước thành viên, cũng như xóa bỏ chủ nghĩa thực dân, cũng như chủ nghĩa thực dân mới khỏi châu Phi.[2]

Tổ chức châu Phi thống nhất
năm 1963–năm 2002
Organization of African Unity Map.svg
Tổng quan
Thủ đôn/a a
Tổng thư ký 
• 1963–1964
Kifle Wodajo
• 1964–1972
Diallo Telli
• 1972–1974
Nzo Ekangaki
• 1974–1978
William Eteki
• 1978–1983
Edem Kodjo
• 1983–1985
Peter Onu
• 1985–1989
Ide Oumarou
• 1989–2001
Salim Ahmed Salim
• 2001–2002
Amara Essy
Lịch sử 
• Hiến chương
25 tháng 5 năm 1963
• Giải thể
9 tháng 7 năm 2002
Tiền thân
Kế tục
Khối Casablanca
Khối Monrovia
Liên minh châu Phi
a Trụ sở đặt tại Addis Ababa, Ethiopia

Mục tiêuSửa đổi

OAU có mục tiêu chính sau đây:

  • Để thúc đẩy sự thống nhất và đoàn kết của các quốc gia châu Phi và có vai trò như một tiếng nói chung cho lục địa châu Phi. Điều này là rất quan trọng để đảm bảo tương lai kinh tế và chính trị lâu dài của châu lục này.[3]
  • Phối hợp và tăng cường sự hợp tác của các quốc gia châu Phi để mang lại cuộc sống tốt hơn cho người dân châu Phi[4].
  • Bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và độc lập của các quốc gia châu Phi.
  • OAU cũng đã rất quan tâm đến mục tiêu xoá bỏ tất cả các hình thức của chủ nghĩa thực dân, do, khi tổ chức này được thành lập, vẫn có nhiều quốc gia vẫn chưa giành được độc lập hoặc do thiểu số cai trị. Nam PhiAngola là hai quốc gia trong số này. OAU đề xuất hai cách để thoát khỏi lục địa của chủ nghĩa thực dân. Thứ nhất, nó sẽ bảo vệ lợi ích của các quốc gia độc lập và giúp đỡ những quốc gia vẫn còn là thuộc địa. Thứ hai, nó sẽ giữ trung lập về các vấn đề trên thế giới, ngăn chặn các thành viên bị đặt dưới sự ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài.

Một Ủy ban Giải phóng được thành lập để hỗ trợ phong trào độc lập và đảm bảo quyền lợi của các quốc gia đã được giải phóng. Các OAU cũng nhằm mục đích giữ trung lập về chính trị toàn cầu, trong đó sẽ ngăn cản các cường quốc lớn vào tranh giành tầm ảnh hưởng ở châu Phi trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

OAU có những mục tiêu khác:

  • Đảm bảo rằng tất cả người châu Phi đều được hưởng nhân quyền.
  • Nâng cao đời sống của tất cả người dân châu Phi.
  • Giải quyết các tranh luận và tranh chấp giữa các thành viên, không thông qua giao tranh mà thông qua đàm phán hòa bình và ngoại giao.[5]

Ngay sau khi giành được độc lập, một số quốc gia châu Phi bày tỏ mong muốn phát triển sự đoàn kết hơn trong lục địa. Không phải ai cũng đồng ý cách thống nhất có thể đạt được, và hai khối khác biệt về luồng tư tưởng hình thành:

  • Khối Casablanca, do Kwame Nkrumah của Ghana đứng đầu, muốn tất cả các nước châu Phi tập hợp thành một liên bang. Ngoài Ghana, khối này cũng bao gồm Algérie, Guinée, Maroc, Ai Cập, MaliLibya. Được thành lập vào năm 1961, các thành viên của khối này được gọi là "các quốc gia tiến bộ".
  • Khối Monrovia, do Léopold Séba Senghor của Senegal đứng đầu, cảm thấy rằng sự hợp nhất cần đạt được dần dần, thông qua hợp tác kinh tế. Khối này không ủng hộ quan điểm của một liên hiệp chính trị. Các thành viên khác của khối là Nigeria, Liberia, Ethiopia và hầu hết các thuộc địa của Pháp trước đây.

Một số cuộc thảo luận ban đầu đã diễn ra tại Sanniquellie, Liberia. Tranh chấp cuối cùng đã được giải quyết khi vua Ethiopia Haile Selassie I mời hai nhóm đến Addis Ababa, nơi mà OAU và trụ sở chính của nó sau này được thành lập. Hiến chương của Tổ chức đã được ký kết bởi 32 quốc gia châu Phi độc lập.

Tại thời điểm tan rã của OAU, có 53 quốc gia châu Phi là thành viên. Maroc rời khỏi liên minh vào ngày 12 tháng 11 năm 1984 sau sự gia nhập của Cộng hòa Ả Rập Sahrawi Dân chủ với tư cách là chính phủ của Tây Sahara trong năm 1982.[6]

Các hội nghị thượng định OAUSửa đổi

 
Tổng thống Ai Cập Nasser tại hội nghị năm 1964
Thành phố chủ nhà Quốc gia chủ nhà Ngày
Addis Ababa   Ethiopia 22–25 May 1963
Cairo   Egypt 17–21 tháng 7 năm 1964
Accra   Ghana 21–26 October 1965
Addis Ababa   Ethiopia 5–9 November 1966
Kinshasa   Democratic Republic of the Congo 11–14 September 1967
Algiers   Algeria 13–16 September 1968
Addis Ababa   Ethiopia 6–10 September 1969
Addis Ababa   Ethiopia 1–3 September 1970
Addis Ababa   Ethiopia 21–23 June 1971
Rabat   Morocco 12–15 June 1972
Addis Ababa   Ethiopia 27–28 May 1973
Mogadishu   Somalia 1974
Kampala   Uganda 28 tháng 7–1 tháng 8 năm 1975
Port Louis   Mauritius 2–6 tháng 7 năm 1976
Libreville   Gabon 2–5 tháng 7 năm 1977
Khartoum   Sudan 18–22 tháng 7 năm 1978
Monrovia   Liberia 17–20 tháng 7 năm 1979
Freetown   Sierra Leone 1–4 tháng 7 năm 1980
Nairobi   Kenya 24–27 tháng 7 năm 1981
Addis Ababa   Ethiopia 6–12 June 1983
Addis Ababa   Ethiopia 12–15 November 1984
Addis Ababa   Ethiopia 18–20 tháng 7 năm 1985
Addis Ababa   Ethiopia 28–30 tháng 7 năm 1986
Addis Ababa   Ethiopia 27–29 tháng 7 năm 1987
Addis Ababa   Ethiopia Hội nghị bất thường: tháng 10 năm 1987
Addis Ababa   Ethiopia 25–28 May 1988
Addis Ababa   Ethiopia 24–26 tháng 7 năm 1989
Addis Ababa   Ethiopia 9–11 tháng 7 năm 1990
Abuja   Nigeria 3–5 tháng 7 năm 1991
Dakar   Senegal 29 tháng 6– 1 tháng 7 năm 1992
Cairo   Egypt 28–30 June 1993
Tunis   Tunisia 13–15 June 1994
Addis Ababa   Ethiopia 26–28 June 1995
Yaoundé   Cameroon 8–10 June 1996
Harare   Zimbabwe 2–4 June 1997
Ouagadougou   Burkina Faso 8–10 June 1998
Algiers   Algeria 12–14 tháng 7 năm 1999
Sirte   Libya Hội nghị bất thường 6–9 tháng 9 năm 1999
Lomé   Togo 10–12 tháng 7 năm 2000
Lusaka   Zambia 9–11 tháng 7 năm 2001, hội nghị cuối

Thành viên OAU theo ngày gia nhậpSửa đổi

Date Countries Notes
25 tháng 5 năm 1963   Algérie
  Burundi
  Cameroon
  Cộng hòa Trung Phi
  Tchad
  Congo
  Cộng hòa Dân chủ Congo Từ 1971–97 là Zaire
  Dahomey Từ 1975 là Benin
  Ai Cập
  Ethiopia
  Gabon
  Ghana
  Guinée
  Bờ Biển Ngà
  Liberia
  Libya
  Madagascar
  Mali
  Mauritanie
  Maroc Withdrew 12 November 1984, protesting the membership of Western Sahara. However, Morocco rejoined the African Union in January 2017, 33 years after its withdrawal.[7]
  Niger
  Nigeria
  Rwanda
  Sénégal
  Sierra Leone
  Somalia
  Sudan
  Tanganyika Tanganyika và Zanzibar thống nhất vào ngày 26 tháng 4 năm 1964, thành lập Cộng hòa thống nhất Tanganyika và Zanzibar, sau đổi tên thành Tanzania vào ngày 1 tháng 11 năm 1964.
  Togo
  Tunisia
  Uganda
  Thượng Volta Từ 1984 là Burkina Faso
  Zanzibar Tanganyika và Zanzibar thống nhất vào ngày 26 tháng 4 năm 1964, thành lập Cộng hòa thống nhất Tanganyika và Zanzibar, sau đổi tên thành Tanzania vào ngày 1 tháng 11 năm 1964.
13 December 1963   Kenya
13 tháng 7 năm 1964   Malawi
16 December 1964   Zambia
Tháng 10 năm 1965   Gambia
31 October 1966   Botswana
  Lesotho
August 1968   Mauritius
24 September 1968   Eswatini
12 October 1968   Guinea Xích Đạo
19 November 1973   Guiné-Bissau
11 February 1975   Angola
18 tháng 7 năm 1975   Cabo Verde
  Comoros
  Mozambique
  São Tomé và Príncipe
29 tháng 6 năm 1976   Seychelles
27 tháng 6 năm 1977   Djibouti
1 tháng 6 năm 1980   Zimbabwe
22 tháng 2 1982   Tây Sahara
3 tháng 6 1990   Namibia
24 tháng 5 năm 1993   Eritrea
6 tháng 6 năm 1994   Nam Phi

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Organization of African Unity (OAU) / African Union (AU)”. www.dirco.gov.za. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2021.
  2. ^ “African Union (See also - Organization of African Unity (OAU)) Archives”. Question of Palestine (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2021.
  3. ^ “Workers' Activities — en”. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 5 năm 2013. Truy cập 10 tháng 2 năm 2015.
  4. ^ http://www.dfa.gov.za/foreign/Multilateral/africa/oau.htm
  5. ^ Elias, T. O. (1965). “The Charter of the Organization of African Unity”. The American Journal of International Law. 59 (2): 243–267. doi:10.2307/2196967. ISSN 0002-9300. JSTOR 2196967.
  6. ^ Beverton, Alys (10 tháng 5 năm 2009). “Organization of African Unity (1963-2002) •” (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2021.
  7. ^ “Morocco rejoins the African Union after 33 years”. Al Jazeera. 31 tháng 1 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2018.