Mở trình đơn chính
Thấu kính dùng trong máy ảnh

Trong quang học, một thấu kính (phía Nam Việt Nam đọc là thấu kiếng) là một dụng cụ quang học dùng để hội tụ hay phân kỳ chùm ánh sáng, nhờ vào hiện tượng khúc xạ, thường được cấu tạo bởi các mảnh thủy tinh được chế tạo với hình dạng và chiết suất phù hợp. Khái niệm thấu kính cũng được mở rộng cho các bức xạ điện từ khác, ví dụ, thấu kính cho vi sóng được làm bằng chất nến. Trong ngữ cảnh mở rộng, các thấu kính làm việc với ánh sáng và bằng kỹ thuật truyền thống được gọi là thấu kính quang học.

Lịch sửSửa đổi

Từ thấu kính trong tiếng Anh xuất phát từ tên Latinh là lentil, nghĩa là loài họ Đậu có hoa, vì thấu kính có 2 mặt lồi giống như loại thực vật này.

Các loại thấu kínhSửa đổi

 
Các loại thấu kính
1 - Symmetrical double convex lens.
2 - Asymmetrical double-convex lens
3 - Plano- convex lens.
4 - Positive meniscus lens.
5 - Symmetrical biconcave lens.
6 - Asymmetrical biconcave lens.
7 - Plano-concave lens.
8 - Negative meniscus lens.

Thấu kính hội tụSửa đổi

Thấu kính hội tụ là thấu kính mà chùm tia sáng song song sau khi đi qua kính sẽ được hội tụ tại 1 tâm, nhất định tùy theo hình dạng của thấu kính.

Thấu kính phân kỳSửa đổi

Thấu kính phân kỳ (còn gọi là thấu kính rìa dày) là thấu kính mà chùm tia sáng song song sau khi đi qua thấu kính sẽ bị phân tán ra.

Thông thường, trong điều kiện chiết suất của vật liệu làm thấu kính lớn hơn chiết suất của môi trường chung quanh thì thấu kính phân kỳ có hình dạng lõm.

Trường hợp khác, khi chiết suất của thấu kính nhỏ hơn chiết suất môi trường thì các thấu kính lồi sẽ là thấu kính phân kỳ. Ví dụ: các bọt khí trong môi trường nước, trong lòng các chất trong như thủy tinh...

Thấu kính lồiSửa đổi

Thấu kính lồi hay còn gọi là thấu kính hội tụ là thấu kính có phần trung tâm dày hơn phần rìa.

Thấu kính lõmSửa đổi

Thấu kính lõm hay thấu kính phân kỳ là thấu kính có phần trung tâm mỏng hơn phần rìa, có tác dụng phân kỳ chùm tia sáng sau khi đi qua thấu kính. Về cấu tạo, thấu kính lõm được phân thành: phẳng_Lõm và lõm_Lõm.

Thấu kính mỏngSửa đổi

Là thấu kính có khoảng cách giữa hai đỉnh của 2 chỏm cầu (d) rất nhỏ so với bán kính R1R2 của 2 chỏm cầu. Thấu kính mỏng có thể là thấu kính hội tụ, nhưng cũng có thể là thấu kính phân kỳ. Với thấu kính mỏng, một số tính toán quang hình có thể được làm xấp xỉ về dạng đơn giản.

Thấu kính hấp dẫnSửa đổi

Thấu kính hấp dẫn là các thấu kính tự nhiên, thường có kích thước lớn, ví dụ như các lỗ đen thiên hà, sao nơtron...

Cách vẽ ảnh qua thấu kínhSửa đổi

Sử dụng 3 tia đặc biệtSửa đổi

  1. Tia tới đi qua quang tâm O cho tia ló tiếp tục truyền thẳng.
  2. Tia tới song song với trục chính cho tia ló đi qua tiêu điểm F'của thấu kính.
  3. Tia tới đi qua tiêu điểm F cho tia ló song song với trục chính của thấu kính.

Sử dụng 2 tia bất kìSửa đổi

  1. Tia tới song song với trục chính cho tia ló qua tiêu điểm ảnh chính.
  2. Tia tới qua quang tâm cho tia ló truyền thẳng.
  3. Tia tới qua tiêu điểm vật chính cho tia ló song song với trục chính.
  4. Tia tới song song với trục phụ cho tia ló qua tiêu điểm ảnh phụ.

Các khái niệm trong quang học thấu kínhSửa đổi

Hệ thấu kínhSửa đổi

Hệ thấu kính là một quang cụ kết hợp từ 2 thấu kính đồng loại trở lên nhằm mục đích tạo ra công cụ mới có tính năng tạo ảnh tốt hơn. Ví dụ như kính hiển vi, kính thiên văn.

Ứng dụngSửa đổi

Thấu kính hội tụ :

- Dùng làm vật kính và thị kính ở kính hiển vi và kính thiên văn.

- Dùng làm vật kính ở máy ảnh.

- Dùng làm kính lúp.

- Dùng làm kính chữa tật viễn thị, lão thị.

Thấu kính phân kì :

- Dùng làm kính chữa tật viễn thị.

- Sử dụng ở lỗ nhìn trên cánh cửa ra vào nhà.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi

(bằng tiếng Anh)