Trà sữa Mông Cổ

Trà sữa Mông Cổ hay Suutei tsai (tiếng Mông Cổ: сүүтэй цай,ᠰᠦᠲᠡᠢᠴᠠᠢ, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: sütlü çay) (nghĩa đen là "trà với sữa") là một loại đồ uống truyền thống của người Mông Cổ.

Trà sữa Mông Cổ
Trà sữa Mông Cổ (phải) với nướng (giữa) để thêm vào trà và kẹo aaruul (trái) làm món ăn kèm.

Thức uống này còn được gọi là süütei tsai, tsutai tsai, hoặc trà mặn của người Mông Cổ.[1]

Lịch sửSửa đổi

Sữa là một phần rất quan trọng trong khẩu phần của người Mông Cổ. Sữa được người Mông Cổ uống đến từ nhiều nguồn bao gồm bò, lạc đà, ngựa, bò Tây Tạng, dê và cừu,[2] mặc dù hiện nay sữa từ bò là tiêu chuẩn. Một truyền thống xưa của nhiều người Mông Cổ là không uống nước tự nhiên. Điều này có thể là kết quả của niềm tin theo người Mông Cổ rằng nước là linh thiêng.[3]

Tương truyền rằng, những Đại Hãn du mục thuở xưa, để chống chọi với cái lạnh đêm trường và tăng sức mạnh cho bản thân cũng như binh lính; họ thường chọn trà sữa làm thức uống thay nước. Do đó, sau mỗi cuộc chinh phạt hoặc sau những buổi tiệc rượu sữa ngựa say khướt thì họ uống trà sữa lấy lại tinh thần và sinh lực. Trong những chuyến du mục dài ngày, cả phụ nữa và trẻ em đều yêu thích món trà sữa Mông Cổ. Hầu hết mọi người đều xem đây là một thức uống hàng ngày và dần dần nó đã đi vào nền văn hóa đậm đà bản sắc hoang dã này.

Vào giữa thế kỷ XIII, một giáo sĩ dòng Phanxicô, William của Rubruck, đã lên đường đến Đế quốc Mông Cổ để viết tư liệu về người Mông Cổ. Trong bài tường thuật của mình, Rubruck lưu ý về thói quen uống nước của người Mông Cổ, cho rằng người Mông Cổ "cẩn thận nhất là không uống nước tinh khiết".[4] Ở một vùng đất không có sẵn nước trái cây và rượu, nhiều người Mông Cổ đã chọn uống các sản phẩm làm từ sữa như trà sữa hoặc airag (một loại rượu sữa được pha từ sữa ngựa lên men) thay vì nước tinh khiết.

Nguyên liệu truyền thốngSửa đổi

Bánh trà khôSửa đổi

Cuộc sống du mục khiến người Mông Cổ không thể tự do trồng trọt và dùng nguyên liệu trà tươi như các nước khác. Họ thường phơi khô trà và đóng thành bánh để mang theo trên lưng ngựa mọi lúc mọi nơi. Khi cần pha chế trà sữa, người Mông Cổ cắt một mẩu trà khô và sử dụng ngay tại chỗ. Loại trà này có thể là trà xanh hoặc trà đen, tùy vào sở thích của người uống cũng như thói quen vùng miền của các bộ tộc.

Sữa tươi nguyên chấtSửa đổi

Loại sữa dùng phổ biến nhất để pha chế trà sữa Mông Cổ là sữa bò tươi nguyên chất, được vắt trực tiếp và đun nóng ngay tại chỗ để pha chế. Một số bộ tộc còn sử dụng các loại sữa đặc trưng khác như sữa ngựa, sữa dê để pha trà sữa. Mỗi loại trà sữa Mông Cổ trên đều có vị riêng biệt không thể nhầm lẫn. Bên cạnh sữa tươi, người ta còn thêm vào các loại kem sữa nếu muốn tăng vị béo cho món.

Đá muối Mông CổSửa đổi

Điểm đặc trưng của trà sữa Mông Cổ chính là dùng muối mà không dùng đường. Do đó trà sữa Mông Cổ có vị mặn đậm đà hòa quyện cùng vị béo của sữa, không có vị béo ngậy như các loại trà sữa khác trên thế giới. Muối pha trà thường là muối hồng khai thác từ các mỏ muối quanh dãy Himalaya hoặc các loại đá muối đặc trưng trên địa hình thảo nguyên.

Nước khoáng thiên nhiênSửa đổi

Thành phần cuối cùng và cũng không kém phần quan trọng khi pha chế trà sữa đó là nước khoáng thiên nhiên. Thuở xưa, người Mông Cổ thường lấy nước suối hoặc nước mưa để pha trà sữa.

Pha chếSửa đổi

Các thành phần để pha trà sữa thường là nước, sữa, lá trà và muối. Công thức đơn giản có thể cho 1 lít nước, 1 lít sữa, 1 muỗng trà xanh và 1 muỗng muối. Nhưng các thành phần thường đa dạng. Một số công thức sử dụng trà xanh trong khi các công thức khác sử dụng trà đen. Vài công thức thậm chí còn có bơ hoặc chất béo. Sữa ở Mông Cổ thường là sữa tươi nguyên chất, và cách sử dụng nửa sữa và nửa kem thay vì chỉ dùng sữa đã qua chế biến sẽ tạo nên một loại đồ uống phong phú gần giống với thực phẩm. Lượng muối trong trà cũng thường rất đa dạng. Một phụ liệu phổ biến khác cho trà sữa là chiên.[5][6][7]

Cách pha chế cũng có thể khác nhau. Cách nấu truyền thống là khuấy sữa bằng cách múc lên khi sữa đang sôi và đổ trở xuống từ trên cao. Tuy nhiên, ngày nay nhiều người bỏ qua bước này.[7][8]

Loại trà mà người Mông Cổ sử dụng để pha trà sữa thường được đóng thành bánh. Bánh bao gồm trà chất lượng thấp được tạo thành từ thân hoặc lá trà kém chất lượng và được nén thành bánh để có thể dễ dàng bảo quản. Khi cần, trà được tách ra và thêm vào món trà sữa.[9]

Phổ biếnSửa đổi

Trong khi nhiều người Mông Cổ thích trà sữa, thì một số người nước ngoài lại gặp khó khăn khi điều chỉnh hương vị đặc biệt của món.[10][11] Điều này đặc biệt là do muối pha trong trà sữa.

Trà sữa là một trong những thức uống phổ biến nhất ở Mông Cổ. Người dân uống trà sữa hàng ngày, thậm chí còn nhiều hơn nước lọc.[12] Món thường được dùng để mời khách khi đến nhà của người Mông Cổ, được gọi là yurt hoặc ger. Khi đến nơi, du khách thường được mời món trà sữa với một tô sứ tròn chứa đầy đồ ăn nhẹ.[8][13] Trà sữa có thể được uống trực tiếp, với boortsog (bánh quy chiên kiểu Mông Cổ) hoặc với bánh bao.[14]

Ngoài ra, trà sữa có sẵn ở dạng gói hòa tan.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Mongolia, by Michael Kohn, 2008, page 43 "süü (milk) may be cow, sheep, or goat milk.... Mongolian tea (tsai in Mongolian; shay in Kazakh)"
  2. ^ page iii; viewed using Google quickview[liên kết hỏng]
  3. ^ the Mongols believed that bodies of water were like gods. (Mongols, by Galadriel Findlay Watson, 2005, page 6) At one time, the polluting of rivers or other flowing water was punishable by death. (Daily Life in the Mongol Empire, by George Lane, 2006, page 186)
  4. ^ William of Rubruck’s account of the Mongols, by Rana Saad, 2005, page 19
  5. ^ The ethnomusicologists’ cookbook: complete meals from around the world, Sean Williams, 2006, page 58
  6. ^ The National Geographic magazine, Volume 24, Issues 1-6, National Geographic Society (US), 1913, page 669
  7. ^ a b “cooking recipes”. Culture of Mongolia. e-Mongol. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2017.
  8. ^ a b Mongolia, Guek-Cheng Pang, 2010, page 129
  9. ^ The changing world of Mongolia’s nomads, Melvyn C. Goldstein, Cynthia M. Beall, 1994, page 43
  10. ^ With the Russians in Mongolia, by Henry George Charles Perry-Ayscough, Robert Bruère Otter-Barry, 1914, page 76
  11. ^ Beyond the House of the False Lama: Travels with Monks, Nomads, and Outlaws, by George Crane, 2006, 276 "Salty and weak, Mongol milk tea was an acquired taste I’d never acquired."
  12. ^ “Nơi người dân uống trà sữa nhiều hơn nước”. vnexpress.net. 7 tháng 8 năm 2019.
  13. ^ Teen life in Asia, by Judith J. Slater, 2004, page 118
  14. ^ World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia, Volume 2, by Marshall Cavendish Corporation, 2007, page 269

Liên kết ngoàiSửa đổi