Trò chơi Trí Uẩn (hay Trí Uẩn) là một trò chơi ghép hình với 7 mảnh ghép được tách ra từ một hình chữ nhật có kích thước 8 cm x 10 cm.[1] Trí Uẩn là một trò chơi ghép hình quen thuộc với nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam những năm 60–70.[2]

Trí Uẩn
Triuan.png
Loại trò chơiGhép hình
Thời gian chuẩn bịTùy chọn
Thời gian chơiTùy thuộc khả năng
Vật liệu cần thiếtGỗ, Giấy

Hoàn cảnh ra đờiSửa đổi

Vào những năm 1940, Nguyễn Trí Uẩn (1916–1995) đang hoạt động bí mật tại Hà Nội, phải ẩn náu trên gác bếp của căn nhà số 42 Phố Huế. Để tìm cách giải trí, ông nghĩ cách cắt những tấm bìa ra để ghép hình theo trí tưởng tượng, suy luận của mình. Cuối cùng ông tìm ra cách cắt 7 miếng nhỏ từ 1 hình chữ nhật có kích thước 8 cm x 10 cm. Từ bảy miếng này có thể xếp ra nhiều hình khác nhau. Sau đó, ông đã quyết định phát triển trò chơi này. Ông dùng những mảnh gỗ mít để gọt đẽo thành các mảnh trò chơi.[3]

Ghép hìnhSửa đổi

Trí Uẩn bao gồm hai hình tam giác, bốn hình thang và một hình ngũ giác. Từ bảy mảnh ghép này, người chơi có thể sắp xếp thành 1.000 hình ảnh khác nhau. Ví dụ, một hình trái tim có thể ghép theo 28 cách, hạt kim cương có 66 cách ghép, một quả tạ có thể có 88 cách ghép. Ngoài ra, còn có thể ghép được 10 chữ số tự nhiên và 24 chữ cái, ghép hình tượng Các Mác, V.I.Lê-nin, minh họa 18 bài thơ của La Fontaine.[3]

Ứng dụngSửa đổi

Chương trình tiểu họcViệt Nam đã đưa một số bài toán "ghép hình" với 5–7 miếng ghép, tiếp thu từ trò chơi Trí Uẩn, cho học sinh tiếp cận.[4] Trí Uẩn còn được đưa vào làm đề tài cho cuộc thi cho học sinh phổ thông.[5]

Từ khi ra đời, Trí Uẩn luôn được giới học sinh, sinh viên Việt Nam ưa thích.[3] Ngày nay, Trí Uẩn đã được thiết kế, lập trình trên điện thoại, máy tính cá nhân, máy tính bảng hoặc máy tính để bàn.[3]

Nhiều chuyên gia đã đánh giá, trò chơi này đơn giản nhưng có thể phát triển khả năng tư duy toán học, khả năng sáng tạo và thúc đẩy phát triển trí não.[6]

Trò chơi tương tựSửa đổi

Nhiều người thường cho rằng Trí Uẩn là tác giả đầu tiên của trò chơi "Trí Uẩn". Tuy nhiên, có thông tin cho rằng trò chơi này đã từng được người Đức sáng tạo từ những năm 1890 với tên gọi là Kreuzspiel,[7] trong khi Trí Uẩn công bố trò chơi này trong thập niên 1940.[1]

Ngoài ra, ở Trung Quốc từ thời nhà Tống cũng xuất hiện một trò chơi có cách chơi tương tự Trí Uẩn là Tangram.[8]. Trí Uẩn khác với Tangram ở chỗ là các mảnh của Trí Uẩn gồm có 2 mảnh hình tam giác, 4 mảnh hình thang và 1 mảnh hình ngũ giác. Bên cạnh đó, cũng có thông tin cho rằng từ thế kỉ thứ 3 TCN, nhà toán học của Hy Lạp cổ đại Archimedes đã thiết kế một bộ ghép hình tương tự như tangram và đặt tên cho nó là Loculus Archimedius hoặc Stadderion.[9]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă “Những người gìn giữ, phục dựng “Trò chơi Trí Uẩn". Thể thao & Văn hóa. 29 tháng 3 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2020. 
  2. ^ “Trò chơi Trí Uẩn”. VOV giao thông. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2020. 
  3. ^ a ă â b “Trí Uẩn - bảy mảnh gỗ mộc thành phần mềm trò chơi trí tuệ”. nhandan.com. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2020. 
  4. ^ “Trí Uẩn - bảy mảnh gỗ mộc ghép thành 1000 hình”. Hội đồng bộ môn tin học An Giang. 
  5. ^ “Lần đầu tiên thi lập trình tin học trẻ trên trò chơi ghép hình Trí Uẩn”. Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc. 11 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2020. 
  6. ^ Chu Cẩm Thơ, Vũ Anh Tuấn, Nguyễn Tiến Đạt. “Tiềm năng phát triển tư duy hình học cho trẻ em thông qua trò chơi Trí Uẩn, phần 3”. 
  7. ^ Đại học Brandeis
  8. ^ Slocum, Jerry (2001). The Tao of Tangram, tr. 16
  9. ^ “Tangram, the incredible timeless 'Chinese' puzzle” [Tangram, trò xếp hình bất hủ của Trung Quốc]. Archimedes Lab (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2020. 

Liên kết ngoàiSửa đổi