Trần Quý Kiên

chính trị gia người Việt Nam

Trần Quý Kiên (1911-1965) là một nhà cách mạng Việt Nam, (bị thực dân Pháp giam cầm 11 năm tù). Ông thuộc lớp đảng viên đầu tiên thời lập quốc 1930 và cũng là lớp lãnh đạo sớm của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông từng giữ các chức vụ Bí thư Thành ủy Hà Nội -Thường Vụ xứ ủy Bắc Kỳ (1938-1940), Bí thư - Trưởng ban căn cứ địa trung ương Việt Bắc (An Toàn Khu thủ đô của Cách mạng) , Thứ trưởng - Phó văn phòng Thủ tướng (của Thủ tướng Hồ Chí Minh 1950). Kiêm Phó Ban Tổ chức Trung Ương[1][2][3] 1951.Bí thư đầu tiên của Đảng ủy khối các cơ quan trung ương . Huân chương Sao Vàng.

Đồng chí Trần Quý Kiên trong nhà tù thực dân Pháp tháng 12/1940

Tiểu sử

sửa
 
Ông Trần Quý Kiên (ngồi giữa) đi công tác với chủ tịch Hồ Chí Minh
 
Ông Trần Quý Kiên (bên phải) đi công tác với Chủ Tịch Hồ Chí Minh.

Ông tên thật là Đinh Xuân Nhạ (Trần Quý Kiên, Dương Văn Ty). Sinh năm 1911 tại Bến Nứa, Hà Nội. Quê gốc xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội).

Vào đảng 5/1930, Ông thuộc thế hệ Đảng viên đầu tiên của Đảng. Kể từ khi trở thành người cộng sản, ông hoạt động cách mạng liên tục và là lớp lãnh đạo sớm của Đảng, ông là Ủy viên Thường vụ xứ ủy Bắc Kỳ- Bí Thư Thành ủy Hà Nội 1938-1940. Ông đã có những đóng góp quan trọng, to lớn vào công tác xây dựng lực lượng của Đảng để tiến tới giành chính quyền trong Cách Mạng Tháng 8/1945 tại nhiều địa phương và trong xây dựng căn cứ địa Trung Ương ATK Việt Bắc. Ông bị thực dân Pháp giam cầm 11 năm [4][5][6] tại Nhà tù Hỏa LòNhà tù Sơn La [7][8][9] cùng với nhiều đồng chí cốt cán như: Lê Duẩn, Nguyễn Lương Bằng, Trường Chinh, Đặng Việt Châu. Lê Thanh Nghị ..vv..

1936-1940 phụ trách về tổ chức và xây đựng Đảng , Ông có những cống hiến to lớn cho cách mạng, tham gia khôi phục lại xứ ủy Bắc Kỳ và xây dựng lại hệ thống tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ :

- 8/1936 ông cùng hai đồng chí Nguyễn Văn CừNguyễn Văn Minh thành lập Ủy ban sáng kiến là cơ quan lãnh đạo lâm thời của Xứ ủy Bắc Kỳ .[10][11]

-3/1937 ông cùng các đồng chí : Trường Chinh, Tô Hiệu, Lương Khánh Thiện...vv. thành lập lại Xứ Ủy Bắc Kỳ và Thành ủy Hà Nội.

- 4/1937 Ông tham gia thành lập Thành uỷ Hải Phòng[12][13] .

- 11/1937 Ông tham gia thành lập liên Xứ Ủy Bắc Kỳ - Bắc Trung Kỳ .

- 1938 Ông trực tiếp về thành lập chi bộ đảng nòng cốt đầu tiên của hai tỉnh Sơn Tây&Hà Đông.[14]

- 5/1945 ông Trực tiếp về thành lập Tỉnh ủy lâm thời của tỉnh Ninh Bình.

Đầu 1938 Ông là Bí Thư Thành ủy Hà Nội, rồi vào ban lãnh đạo cao nhất là Ban Thường vụ Xứ Ủy Bắc Kỳ với Hoàng Văn ThụLương Khánh Thiện[15] 6/1940 Ông bị Pháp bắt lần thứ hai.[16]

Sau khi vượt ngục 3/1945.[17]Ông đóng góp quan trọng vào thành công của cách mạng tháng 8/1945  :(ở cương vị Bí thư Chiến khu Quang Trung) ông đã trực tiếp lãnh đạo xây dựng lực lượng tiến tới giành chính quyền ở ba tỉnh (Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa), đồng thời trực tiếp lãnh đạo giành chính quyền tại hai tỉnh Sơn LaLai châu .[18].[19]

CMT8 thành công Ông tiếp tục đóng góp vào sự phát triển của phong trào kháng chiến ở Liên Khu 3, rồi trực tiếp lãnh đạo xây dựng Căn Cứ Địa Trung Ương Việt Bắc ,Thủ đô của kháng chiến, góp phần to lớn vào công cuộc kháng chiến gian khổ của dân tộc.[20]

Trong quá trình hoạt động cách mạng của mình Ông đã trực tiếp giác ngộ, bồi dưỡng và kết nạp đảng nhiều chiến sĩ cách mạng, mà sau này trở thành những cán bộ ưu tú của đảng như : Văn Tiến Dũng (đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng), Hoàng Minh Giám (bộ trưởng bộ Ngoại giao),toàn bộ chi bộ dự bị của đ/c Phan Trọng Tuệ ( Phó Thủ tướng Chính phủ), Dương Nhật Đại (Bí thư Thành ủy Hà Nội 9/1949).

1953 bệnh nặng , Ông được Đảng và Chính phủ đưa đi chữa bệnh ở nước ngoài một thời gian dài. Về nước, ông nhận trách nhiệm thay mặt Chủ tịch nước điều tra sửa sai trong công tác cải cách ruộng đất tại tỉnh Vĩnh Phúc.[21].[22]Ông mất tại Hà Nội năm 1965 do bệnh nặng.

 
Huân chương Sao Vàng truy tặng đồng chí Trần Quý Kiên
 
Gia đình đồng chí Trần Quý Kiên

Vinh danh

sửa

Tên ông được đặt cho 4 con đường tại 4 thành phố lớn của đất nước : Tại Hà Nội.Thành phố Hồ Chí Minh.Thành phố Đà Nẵng và kinh thành Huế.


Huân chương

sửa

Gia đình

sửa

Vợ ông là bà Lê Thị Tấn (tức Nguyễn Thị Đáp). Bà đã một mình thay ông đùm bọc nuôi dạy sáu người con trưởng thành khôn lớn. Bà cũng là một chiến sĩ cách mạng được trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất, Huy chương Kháng chiến hạng nhất và Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng.

Tham khảo

sửa
  1. ^ “Trần Quý Kiên Chiến sỹ Cộng sản ba lần bị đày lên ngục Sơn La”. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2022.
  2. ^ Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội, Lịch sử Đảng bộ Hà Nội (1930-2000), Nxb Hà Nội, 2004, tr.70; Lịch sử Đảng bộ Hà Nội 1926-1945, Nhxb Chính trị quốc gia - Sự thật,2012, tr.160, 162.
  3. ^ “Cổng Giao tiếp điện tử Thành Phố Hà Nội”. hanoi.gov.vn. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2022.
  4. ^ Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Cộng sản Thành phố Hà Nội Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hà Nội (1930-2000), Nxb. Hà Nội, 2004, tr.47, 54.
  5. ^ Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hà Nội (1930-2000), Nxb. Hà Nội, 2004, tr.57.
  6. ^ Bài Trần Quý Kiên - Bí thư Thành ủy Hà Nội 1938 - 1939, Nxb. Hà Nội, đăng ngày 25.1.2016
  7. ^ Chương 2: Trưởng thành trong đấu tranh cách mạng (1928-1945), Lê Duẩn tiểu sử, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2007. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam ; Làm rõ chi tiết lịch sử về đồng chí Đinh Xuân Nhạ - Báo điện tử Quân đội nhân dân ngày 13/9/2006; Lịch sử Đảng bộ Hà Nội 1926-1945, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, 2012.
  8. ^ Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Sơn La, Chi bộ nhà tù Sơn La - giá trị Lịch sử và hiện thực, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2020, tr.163.
  9. ^ Đặng Việt Châu, Trường học cuộc đời (Hồi ký), Nxb. Chính trị Quốc gia, 1996.
  10. ^ Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hà Nội (1930-2000), Sđd, tr.62.
  11. ^ a. Báo điện tử đảng CSVN Tư liệu văn kiện Nguyễn Văn Cừ tiểu sử. Chương 3: Móc nối liên lạc, khôi phục phong trào cách mạng. Phần 1; b. Trang 63, Sách Lịch sử đảng bộ Hà Nội (1930-2000) Nhà xuất bản Hà Nội 2004; và c. Trang 36, Hồi ký "Từ trong bão táp" của Đại tướng Văn Tiến Dũng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 1990
  12. ^ b. Báo điện tử đảng CSVN Tư liệu văn kiện Nguyễn Văn Linh tiểu sử. Chương 2 Phần 2: Rèn luyện trưởng thành trong đấu tranh cách mạng. 1931-1945
  13. ^ a. Đinh Văn Di - Ông là ai, Báo Văn hóa Nghệ An ngày 4/3/2010; b. Biên niên sử Đảng Cộng sản Việt Nam, năm 1937, Mục Thành lập Liên Xứ ủy Bắc Kỳ- Trung Kỳ
  14. ^ a. Đảng bộ thành phố Hà Nội: Dấu ấn qua các kỳ đại hội, Báo Hà Nội mới đăng ngày 01/11/2015; b. Tài liệu xây dựng cơ quan lãnh đạo cấp trung ương, Xứ ủy của Đảng thời kỳ 1930-1945, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia; c. Theo trang 160, 162 cuốn Lịch sử Đảng bộ Hà Nội 1926-1945, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật 2012; d. [1] Đồng chí Phan Trọng Tuệ, người con ưu tú của quê hương Hà Nội
  15. ^ a. Tư liệu lưu trữ của Viện lịch sử Đảng (giấy xác nhận ngày 14/4/2016); b. Theo trang 160, 162 cuốn Lịch sử Đảng bộ Hà Nội 1926-1945, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật 2012
  16. ^ Báo điện tử của Đảng CSVN, Tư liệu văn kiện, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Giang (1926- 2005) Chương II: Xây dựng lực lượng tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945 (1936 – 8 – 1945)
  17. ^ Trang 172, 174 Hồi ký "Từ trong bão táp" của Đại tướng Văn Tiến Dũng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 1990
  18. ^ a. Tư liệu Ban Tổ chức Trung ương Đảng CSVN (giấy xác nhận 283 TC/TW 25/4/1997); b. Trang 217-221 Hồi ký "Từ trong bão táp" của Đại tướng Văn Tiến Dũng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 1990
  19. ^ a. Thủ lĩnh Lò Văn Hặc, Báo Quân đội nhân dân ngày 08/05/2014; b. Trang 38-50 Hồi ức "Từ Đồng Quan đến Điện Biên" của Đại tướng Lê Trọng Tấn, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 1994
  20. ^ a. Lịch sử Biên niên Đảng CSVN - Tập 3, Mục Năm 1949 (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội - 2009); b.Bài báo Người bí thư thành ủy buổi "giao thời" - Báo Sự kiện và Nhân chứng (Nguyệt san Báo Quân đội nhân dân), số 272, tháng 8/2016
  21. ^ Bài báo Người bí thư thành ủy buổi "giao thời" - Báo Sự kiện và Nhân chứng (Nguyệt san Báo Quân đội nhân dân), số 272, tháng 8/2016
  22. ^ “Lãnh đạo Bộ Thủy lợi và Điện lực (7/1960 – 12/1962)”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2016.
  23. ^ “Truy tặng Huân chương Sao vàng cho nguyên Bí thư Thành uỷ Hà Nội”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2019.
  24. ^ Quyết định số 666/2003/QĐ/CTN.KT/CT ngày 30/9/2003 v/v truy tặng Huân Chương Hồ Chí Minh cho ông Trần Quý Kiên
  25. ^ Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 73-LCT, truy tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho ông Trần Quý Kiên[liên kết hỏng]