Trần Thiện Thanh

Nhạc sĩ - danh ca nhạc vàng nổi danh từ trước 1975.

Trần Thiện Thanh (12 tháng 6 năm 1942 – 13 tháng 5 năm 2005) là một trong những nhạc sĩ Việt Nam nổi tiếng nhất giai đoạn trước 1975. Một số bút hiệu khác của ông là Anh Chương (tên con trai ông), Trần Thiện Thanh Toàn (em trai ông, đã tử trận), Thanh Trân Trần Thị. Ông còn là ca sĩ với nghệ danh Nhật Trường và được xem như là một trong bốn giọng nam nổi tiếng nhất của nhạc vàng ("tứ trụ nhạc vàng").

Trần Thiện Thanh
TranThienThanh.jpg
Nghệ danhNhật Trường
Thông tin cá nhân
Sinh(1942-06-12)12 tháng 6, 1942
Phan Thiết, Bình Thuận, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương
Mất13 tháng 5, 2005(2005-05-13) (62 tuổi)
Westminster, Quận Cam, California, Hoa Kỳ
Giới tínhnam
Nghề nghiệpca sĩ, nhạc sĩ, hạ sĩ quan, giáo viên
Con cáiTrần Thiện Anh Chương
Trần Thiện Thanh Trúc
Trần Thiện Thanh Trân
Trần Thiện Anh Châu
Trần Thiện Anh Chính
Trần Thiện Anh Chí
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loạinhạc vàng, nhạc quê hương, tình khúc 1954-1975
Hãng đĩaTiếng Hát Đôi Mươi
Nhật Trường Productions
Hợp tác vớiThanh Lan
Thành viên củaBan Tứ ca Nhật Trường

Cuộc đờiSửa đổi

Trần Thiện Thanh sinh ngày 12 tháng 6 năm 1942 tại Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận.

Ông đến Sài Gòn năm 1958, học xong thì làm giáo viên trung học, dạy môn Pháp văn.[1] Sau đó, ông tốt nghiệp trường Hạ sĩ quan năm 1965, phục vụ Cục Tâm lý chiến thuộc Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa cho đến cuối tháng 4 năm 1975.

Khi ca hát, ông chọn tên Nhật Trường vì "Hồi nhỏ tôi thích ca hát lắm nhưng bố mẹ tôi không cho. Thế là tôi phải chờ đến ban đêm đợi bố mẹ đi ngủ rồi mới dám hát. Nhiều khi ban ngày thèm hát quá mà phải đợi đến tối, thấy ngày sao dài ghê nên tôi chọn tên Nhật Trường, có nghĩa là ngày dài".

Đầu thập niên 1960, ông lập ban Tứ ca Nhật Trường gồm ông và 3 nữ ca sĩ: Như Thủy (em gái của ông), Vân Quỳnh và Diễm Chi. Khi lên sân khấu để hát nhạc lính, ông thường mặc quân phục giống như Hùng CườngChế Linh.

Về sáng tác, hai chủ đề lớn trong sáng tác của Trần Thiện Thanh là tình yêu và tình lính. Ông sáng tác nhiều nhạc về lính, nhưng nhạc lính của ông không có thù hận, gay gắt, kích động hoặc u uất, bi thảm mà thường là trong sáng vui tươi, làm thi vị hóa và lãng mạn hóa đời lính gian khổ.

 
Đóng chung với Thanh Lan trong phim Trên đỉnh mùa đông.

Ông từng là Trưởng ban văn nghệ của Đài Tiếng nói Quân đội, có riêng hai chương trình Nhạc Mùa Chinh Chiến phát từ 12 giờ 05 phút cho tới 12 giờ 55 phút trưa thứ hai và Tiếng Hát 20 phát vào 18 giờ 15 phút chiều thứ hai trên làn sóng phát thanh của Đài Tiếng nói Quân đội. Sau năm 1968, ông phụ trách thêm chương trình phóng sự chiến trường.

Trong các phim kịch với đề tài người lính, Nhật Trường hay diễn chung với Thanh Lan. Ông từng thực hiện nhạc cảnh về Đại úy Nguyễn Văn Đương mà trong đó, ông đóng vai người lính còn Thanh Lan đóng vai người vợ hậu phương Nguyễn Thị Lệ. Đây là một tiết mục thu hút nhiều khán giả xem TV và loạt nhạc cảnh này đã được chuyển thành phim với tên Trên đỉnh mùa đông chiếu trên Đài Truyền hình Việt Nam.

Đầu thập niên 1970, ông còn điều hành trung tâm phát hành nhạc và thu băng mang tên Tiếng Hát Đôi Mươi.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông nằm trong danh sách những nghệ sĩ bị Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cấm hoạt động. Tới năm 1984, Trần Thiện Thanh được phép hoạt động lại, nhưng ông từ chối làm việc cho chế độ mới.

Năm 1993, ông di cư sang Hoa Kỳ theo diện đoàn tụ gia đình ODP. Sau một thời gian thì ông chung sống với nữ ca sĩ Mỹ Lan nhưng không có hôn thú. Ông cộng tác với các Trung tâm Asia, Trung tâm Làng Văn, Trung tâm Mây, Trung tâm Hoàn Mỹ... và lập hãng đĩa riêng Nhật Trường Productions.

Trần Thiện Thanh qua đời vào ngày 13 tháng 5 năm 2005 tại nhà riêng ở thành phố Westminster, Quận Cam, California (Hoa Kỳ) do bệnh ung thư phổi. Thi thể ông được hoả táng và đưa về Việt Nam thờ tự tại chùa Phước Huệ, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.

Năm 2006, Trung tâm Asia thực hiện chương trình Asia 50: Anh Không Chết Đâu AnhAsia 61: Bà Mẹ Trị Thiên vào năm 2009 để vinh danh ông.

Tranh chấp tác quyềnSửa đổi

Trần Thiện Thanh có 6 người con: Anh Chương (tức ca sĩ, ký giả Thanh Toàn), Thanh Trúc, Thanh Trân, Anh Châu (với bà Trần Thị Liên), Anh Chính (với ca sĩ Kim Dung), Anh Chí (với ca sĩ Mỹ Lan). Sau khi Trần Thiện Thanh qua đời năm 2005, quyền thừa kế tác phẩm âm nhạc thuộc về 6 người con.

Thời điểm Anh Chương còn sống, anh đại diện luôn cho phần tác quyền của 4 người em lớn, còn Mỹ Lan đại diện cho phần tác quyền của Anh Chí cho đến khi đủ 18 tuổi (cô không được quyền thừa kế vì không đăng ký kết hôn với Trần Thiện Thanh). Tới khi Anh Chương qua đời năm 2014, bốn người Thanh Trúc, Thanh Trân, Anh Châu, Anh Chính đã tự ý ủy thác cho Trung tâm Làng Văn làm đại diện tác quyền những sáng tác của Trần Thiện Thanh trong thời hạn 10 năm. Tới năm 2018, Làng Văn lại ký kết với Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam để khai thác những nhạc phẩm Trần Thiện Thanh trong nước.[2] Việc này khiến các trung tâm ca nhạc hải ngoại khó khăn khi sử dụng nhạc Trần Thiện Thanh.

Vụ tranh chấp sau cùng đã đi đến hướng giải quyết, đó là chỉ cần liên hệ với 1 trong số 5 người giữ tác quyền là có thể được hát nhạc của Trần Thiện Thanh.

Tác phẩmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Cao Thanh Hương (22 tháng 3 năm 2019). “Chuyện con trai Trần Thiện Thanh bị tai nạn, bỏng nặng và hư bàn tay phải ngay trước ngày cưới”. Soha. Truy cập 13 tháng 5 năm 2020. 
  2. ^ Thùy Trang (ngày 19 tháng 3 năm 2019). “Tranh cãi việc nhạc sĩ Trần Thiện Thanh có bao nhiêu người con?”. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2020. 

Liên kết ngoàiSửa đổi