Vympel R-77 (RVV-AE) (tên ký hiệu của NATO: AA-12 Adder) là một tên lửa không đối không ngoài tầm nhìn, dẫn đường bằng radar chủ động. R-77 có tính năng tương đương với tên lửa AIM-120 AMRAAM của Mỹ.[1]

R-77/RVV-AE
AA-12 Adder
Vympel-R-77-maks2009.jpg
LoạiTên lửa không đối không tầm trung, ngoài tầm nhìn dẫn đường bằng radar chủ động
Lược sử hoạt động
Phục vụ2002 (R-77)
Lược sử chế tạo
Nhà sản xuấtVympel
Thông số
Khối lượng175 kg (R-77), 190 kg (R-77-1)
Chiều dài3.6 m (R-77), 3.71 m (R-77-1)
Đường kính200 mm
Đầu nổ22.5 kg đầu nổ phân mảnh
Cơ cấu nổ
mechanism
ngòi nổ cận đích laser

Động cơđộng cơ tên lửa nhiên liệu rắn (R-77), động cơ phản lực dòng thẳng (R-77-PD)
Sải cánh700 mm
Tầm hoạt động
  • R-77, RVV-AE: 80 km
  • R-77-1, RVV-SD: 110 km
  • R-77M: 193 km
Độ cao bay5-25 km
Tốc độMach 4, Mach 5 với phiên bản K-77PD (RVV-AE-PD)
Hệ thống chỉ đạodẫn đường quán tính kết hợp với liên kết với máy bay và radar chủ động/đầu dò hồng ngoại tích hợp (R-77T)
Nền phóngMikoyan-Gurevich MiG-21 , Mikoyan-Gurevich MiG-27, Mikoyan MiG-29, Mikoyan MiG-31, Mikoyan MiG-35, Sukhoi Su-27, Sukhoi Su-30, Sukhoi Su-33, Sukhoi Su-34, Sukhoi Su-35, Sukhoi Su-57

Việc phát triển tên lửa này bắt đầu từ năm 1980, nhưng do tiến độ chậm nên nó đã không được hoàn thành trước khi Liên Xô sụp đổ. Qua nhiều năm, chỉ có một phiên bản RVV-AE được sản xuất để xuất khẩu do việc sản xuất bị đình trệ do lệnh cấm vận vũ khí của Ukraine với Nga Chiến tranh Nga-Ukraine. Không quân Nga đã đưa phiên bản R-77-1 (AA-12B) vào hoạt động năm 2015,[2] chúng thường được các máy bay Su-35S triển khai trong các cuộc tuần tra trên không tại Syria. Phiên bản xuất khẩu của R-77-1 là RVV-SD.[3]

Phát triểnSửa đổi

R-77 được bắt đầu phát triển vào năm 1982, tên lửa sử dụng một ngòi nổ cận địch bằng laser và một đầu nổ phân mảnh nổ trón có thể phá hủy nhiều loại mục tiêu khác nhau. Tên lửa có thể tiêu diệt các mục tiêu như Tên lửa hành trìnhĐạn dược có điều khiển chính xác. Lần đầu xuất hiện tại Triển lãm hàng không Moscow (MAKS) 1992, nó đã được các nhà báo phuơng tây lấy biệt danh là Amraamski (vì có các tính năng giống tên lửa AIM-120 AMRAAM của Mĩ). Phiên bản R-77 và RVV-AE có tầm bắn vào khoàng 80 km.[3][4] Tuy nhiên, Vympel đã không có đủ nguồn lực từ những năm 1990 đến thập kỉ tiếp theo để có thể phát triển thêm cho tên lửa R-77, kể cả cho Nga và xuất khẩu. Phiên bản đầu tiên này chỉ được trang bị với số lượng rất ít cho Không quân Nga.

Tên lửa có thể được trang bj trên các phiên bản nâng cấp của Su-27, MiG-29MiG-31. Một số Su-27 của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, bao gồm cả phiên bản J-11 cũng có thể được trang bị loại tên lửa này. Phiên bản Su-30MKK với radar N001 có công nghệ kênh số hóa cũng có khả năng sử dụng tên lửa này.

Một số phiên bản nâng cấp đang được phát triển. Một trong số đó là RVV-AE-PD sử dụng động cơ được nâng cấp để tăng tầm bán ở độ cao lớn lên đến120-160 km. Ở một phiên bản khác, một đầu dò hồng ngoại đã được lắp đặt để tên lửa có thể tấn công mục tiêu bằng nhiều hệ thống dẫn đường khác nhau, buộc máy bay bị tấn công phải vô hiệu hóa cả 2 loại phuơng thức dẫn đường thay vì 1 như trước đây, làm tăng tỉ lệ bắn hạ mục tiêu của tên lửa.[5]

Phát triển sâuSửa đổi

Tập đoàn tên lửa và vũ khi chiến thuật (TRV) đã tiết lộ về tên lửa RVV-SD và RVV-MD lần đầu tiên tại MAKS 2009. RVV-SD là phiên bản cải tiến của R-77, trong khi RVV-MD là một phiên bản khác của tên lửa Vympel R-73.

Dựa theo thông số kỹ thuật, phiên bản R-77-1 và RVV-SD nặng hơn 15 kg so với phiên bản đầu R-77 / RVV-AE. Tầm bắn tối đa được tăng lên 110 km. Tên lửa cũng dài hơn so với phiên bản đầu (3.71 m so vơi 3.6 m). Một vài cải tiến khác bao gồm cải tiến radar và cánh đuôi để làm giảm lực cản. Nhà sản xuất tên lửa Agat đã xác nhận rằng không còn cản trở gì về việc nâng cấp R-77, ngụ ý rằng đang có 2 phiên bản dành cho Nga và xuất khẩu đang được phát triển.

Vympel, là một phần của TRV, đã phát triển nhiều nâng cấp lớn so với phiên bản R-77-1. Phiên bản này có tên là Izdeliye 180 hay K-77M. Đây là phiên bản nâng cấp giữa thời gian hoạt động và được kì vọng sẽ là tên lửa tầm trung chính cho Sukhoi Su-57. Nâng cấp chủ yếu nhắm vào việc tăng tầm bắn. Phiên bản này sử dụng radar mảng pha quét chủ động và được kì vọng là sẽ có hiệu quả ngang với phiên bản mới nhất của AIM-120 AMRAAM. Mặc dù chúng sử dụng chung tên định danh với chuơng trình nâng cấp R-77M, người ta vẫn chưa biết liệu 2 tên lửa này có liên quan với nhau hay không.

Ngày 4 tháng 10 năm 2020, một vài thước phim của tiêm kích Su-57 cùng với tên lửa R-77M đã được công bố bởi Bộ quốc phòng Nga nhân dịp kĩ niệm lần thứ 100 của Trung tâm bay thử nghiệm Chikalov 929.[6][7]

Sử dụng linh kiện nước ngoàiSửa đổi

Agat - công ty sản xuất radar bán chủ động 9B-1101K lắp trên tên lửa R-27R/ER, radar chủ động 9B-1103K trang bị cho R-27EA và radar chủ động 9B-1348E sử dụng trên R-77, đã công khai việc mua chip xử lý tín hiệu kỹ thuật số TMS-320 của Texas Instruments (Mỹ) để gắn cho radar chủ động 9B-1103K.[8]

Mô tả thiết kếSửa đổi

 
Đầu dò của tên lửa Vympel R-77 tại MAKS 2009

Thiết kế khi động học của tên lửa rất mới, kết hợp giữa cánh hình chữ thập và cánh lưới như một bộ phận điều khiển đuôi (tuơng tự như trên OTR-23 Oka, và như trên GBU-43/B). Sự phân tách dòng chảy ở góc tấn lớn làm tăng khả năng rẽ ngoặt của tên lửa, giúp cho tên lửa có tóc độ rẽ lên đến 150° trên giây. Tuy nhiên, cánh lưới cũng làm tăng lục cản và diện tích phản xạ sóng radar của tên lửa. Vì thế, các phiên bản cải tiến của R-77 như izdeliye 180 sẽ sự dụng cánh thường để thay thế.

Tên lửa sử dụng radar chủ động doppler đơn xung sản xuất bởi OAO Agat.[9] Loại radar này có 2 chế độ hoạt động, ở tầm gần, tên lửa sẽ sử dụng chế độ "bắn và quên". Ở tầm xa, tên lửa sẽ được điều khiển bởi hệ thống dẫn đường quán tính cùng với liên kết dữ liệu được mã hóa từ radar máy bay dựa theo chuyển động trong không gian hay lực G của mục tiêu. Sau khi cách mục tiêu 20 km, tên lửa sẽ sử dụng radar của nó. Tuy nhiên, radar chủ vẫn giữ các thông tin mục tiêu dự phòng trường hợp tên lửa bị mất khóa mục tiêu.[cần dẫn nguồn]

Lịch sử hoạt độngSửa đổi

Đầu tháng 2 năm 2016, 4 chiếc Su-35S đã được triển khai đến Syria[10][11] như là một phần của Can thiệp quân sự của Nga trong nội chiến Syria. Những chiếc Su-35S được dùng trong nhiệm vụ tác chiến không đối không, được trang bị một cặp tên lửa R-77, cùng với tên lửa tầm nhiệt R-27T và tên lửa R-73 gắn ở ngoài cùng.[12]

Các phiên bảnSửa đổi

  • R-77 (izdeliye 170) - Phiên bản tiêu chuẩn.
  • RVV-AE (izdeliye 190) - Phiên bản xuất khẩu của R-77.
  • R-77-1 (izdeliye 170-1) - Phiên bản có mũi được tối ưu khí động học, trang bị radar chủ động 9B-1248 (Izdeliye-50-1) và cánh mới.
  • RVV-SD - Phiên bản xuất khẩu của R-77-1.
  • R-77P / RVV-PE - Phiên bản dẫn đường bị động.[13]
     
    Các phiên bản của R-77
  • R-77T / RVV-PE - Phiên bản dẫn đường bằng hồng ngoại.[14]
  • R-77-SRK - Phiên bản tên lửa hạm đối không.
  • R-77-ZRK / RVV-AE-ZRK - Phiên bản tên lửa đất đối không.
  • R-77-PD / RVV-AE-PD - Phiên bản động cơ phản lực dòng thẳng.
  • R-77-PD ZRK / RVV-AE-ZRK - Một phiên bản tên lửa đất đối không khác.
  • K-77M (izdeliye 180) - Phiên bảng đang được phát triển dành cho Sukhoi Su-57 với radar quét mảng pha điện tử chủ động, cánh thường và động cơ 2 tầng đẩy.
  • K-77ME (izdeliye 180-BD) – Phiên bản động cơ phản lực dòng thẳng của K-77M.

Quốc gia vận hànhSửa đổi

 
Các quốc gia đang vận hành tên lửa R-77

Các quốc gia hiện đang vận hànhSửa đổi

  •   Indonesia - sử dụng trên Su-30MK2 và Su-27SKM[21][22]
  •   Kazakhstan - sử dụng trên Su-30SM
  •   Malaysia - 150 tên lửa được sử dụng trên Su-30MKM
  •   Peru - khoảng từ 12 đến 30 tên lửa được chuyển giao cho MiG-29SE và MiG-29SMP[23]
  •   Nga - các tiêm kích Su-30SM và Su-35S đã được nhìn thấy khi đang trang bị tên lửa R-77-1 khi chúng đang được triển khai tại Syria. Thêm 2 hợp đồng đã được kí có trị giá lần lượt là 15 tỉ rúp vào năm 2015 và 65 tỉ rúp vào năm 2020 nhằm hiện đại hóa và nhập khẩu các tên lửa thay thế.
  •   Serbia - đã đặt hàng 200 tên lửa R-77-1 cho các tiêm kích MiG-29 hiện đại hóa
  •   Sudan - sử dụng trên MiG-29SE[24]
  •   Syria [25]
  •   Uganda
  •   Venezuela - 100 tên lửa được sử dụng trên Su-30MK2
  •   Việt Nam - sử dụng trên Su-30MK2
  •   Yemen - 100 tên lửa chuyển giao năm 2005 cho MiG-29M

Thông số kỹ thuậtSửa đổi

 
R-77 (AA-12 Adder)
  • Trọng lượng: 175 kg (R-77), 226 kg (R-77M1)
  • Chiều dài: 3.6 m (R-77)
  • Đường kính: 200 mm
  • Sải cánh: 350 mm
  • Vận tốc: Mach 4 (R-77)
  • Tầm bay: 90 km (R-77), 175 km (R-77M1)
  • Trần bay: 5 m-25 km (16.5-82.000 ft)
  • Đầu nổ: 30 kg HE, đầu nổ mảnh
  • Dẫn đường: Giai đoạn đầu bằng quán tính, sau đó được radar chủ động dẫn đường
  • Ngòi nổ: Cận đích bằng laser

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ http://www.fas.org/man/dod-101/sys/missile/row/aa-12.htm. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  2. ^ “Russia's Most Feared Air-to-Air Missile Is Actually Kind of a Dud”. War Is Boring (bằng tiếng Anh). 14 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022.
  3. ^ a b “Air-to-air missile RVV-SD | Catalog Rosoboronexport”. roe.ru. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022.
  4. ^ “Tactical Missiles Corporation JSC”. web.archive.org. 9 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022.
  5. ^ Kopp, Carlo (1 tháng 3 năm 1982). “Heat-Seeking Missile Guidance”. Australian Aviation. 1982 (March).
  6. ^ “Russia Unveils Video Of Modernized Air-To-Air Missile | Aviation Week Network”. aviationweek.com. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022.
  7. ^ Newdick, Thomas (5 tháng 10 năm 2020). “Russian Air-To-Air Missile Tests Signal Potential New Capabilities For Flanker and Felon”. The Drive (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022.
  8. ^ “Mỹ ôm hận khi Nga vượt mặt công nghệ tên lửa không đối không”.
  9. ^ “ОАО МНИИ "Агат". web.archive.org. 8 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  10. ^ tass.com http://tass.com/defense/853613. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  11. ^ tass.ru http://tass.ru/en/defense/854549. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2022. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  12. ^ https://www.reddit.com/r/syriancivilwar/comments/44c1ys/su35s_in_syria_with_new_airtoair_r771_missiles/. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  13. ^ “Ancile”. www.deagel.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  14. ^ “Ancile”. www.deagel.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  15. ^ “Ancile”. www.deagel.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  16. ^ “Military Watch Magazine”. militarywatchmagazine.com. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  17. ^ “Egyptian MiG-29 deliveries concluded as Su-35 deliveries begin”. defenceWeb (bằng tiếng Anh). 29 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  18. ^ “ЦАМТО / Новости / ВВС Индии подписали контракт на закупку в России свыше 700 авиационных управляемых ракет”. armstrade.org. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  19. ^ “Janes | Latest defence and security news”. Janes.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  20. ^ “R-77”. web.archive.org. 6 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  21. ^ “bmpd - Портфель экспортных заказов КТРВ”. web.archive.org. 21 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  22. ^ oleh (5 tháng 11 năm 2013). “Sukhoi TNI AU dan Rudal R-77”. JakartaGreater (bằng tiếng Indonesia). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  23. ^ LR, Redacción (4 tháng 8 năm 2012). “MEF autoriza liquidación del Banco de Materiales por pérdidas financieras”. larepublica.pe (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  24. ^ “Russia Sells Advanced MiG-29 Fulcrums To Sudan And Yemen”. rense.com. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.
  25. ^ “Janes | Latest defence and security news”. Janes.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2022.

Liên kết ngoàiSửa đổi

Các loại tên lửa không đối không của Nga
AA-1 'Alkali' - AA-2 'Atoll' - AA-3 'Anab' - AA-4 'Awl' - AA-5 'Ash' - AA-6 'Acrid' - AA-7 'Apex' - AA-8 'Aphid' - AA-9 'Amos' - AA-10 'Alamo' - AA-11 'Archer' - AA-12 'Adder' - AA-X-13 'Arrow'