Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được

(đổi hướng từ WP:Nguồn)

Trong Wikipedia tiếng Việt, tính kiểm chứng có nghĩa là những người khác sử dụng bách khoa toàn thư có thể kiểm tra xem thông tin có đến từ một nguồn đáng tin cậy hay không. Wikipedia không đăng nghiên cứu chưa được công bố. Nội dung của nó được xác định bởi thông tin được công bố trước đó thay vì niềm tin hoặc kinh nghiệm của các biên tập viên. Ngay cả khi bạn chắc chắn điều gì đó là đúng, nó phải được kiểm chứng trước khi bạn có thể thêm nó.[1] Nếu các nguồn đáng tin cậy không chính xác, thì hãy duy trì quan điểm trung lập và trình bày những gì các nguồn khác nhau nói, cho mỗi bên thông tin cân bằng nhau.

Tất cả nội dung trong không gian chính của Wikipedia, bao gồm mọi thứ trong bài viết, danh sách và chú thích, phải được kiểm chứng. Tất cả các trính dẫn và bất kỳ nội dung nào có thể kiểm chứng bị nghi ngờ hoặc có thể bị nghi ngờ, phải bao gồm một nguồn nội tuyến hỗ trợ trực tiếp nội dung đó. Bất kỳ nội dung nào cần một nguồn nhưng không có một nguồn có thể được gỡ bỏ. Vui lòng xóa ngay lập tức các nội dung gây tranh cãi về những người đang sống (BLP) không có nguồn hoặc có nguồn kém.

Để biết cách viết chú thích, xem chú thích nguồn gốc. Tính kiểm chứng, không đăng nghiên cứu chưa được công bốthái độ trung lập là các quy định về nội dung cốt lõi của Wikipedia. 3 quy định này liên kết với nhau cùng nhau để xác định nội dung, vì vậy các biên tập viên nên hiểu những điểm chính của cả ba. Các bài viết cũng phải tuân thủ quy định bản quyền.

Trách nhiệm cung cấp nguồn

Tất cả nội dung phải được kiểm chứng. Gánh nặng chứng minh nguồn thuộc về người biên tập thêm hoặc khôi phục nội dung và nó được thỏa mãn bằng cách cung cấp một chú thích nội tuyến cho một nguồn đáng tin cậy hỗ trợ trực tiếp[2] sự đóng góp.[3]

Tất cả các trích dẫn và bất kỳ nội dung nào có khả năng kiểm chứng bị nghi ngờ hoặc có thể bị nghi ngờ phải được gắn với một nguồn được công bố, đáng tin cậy bằng cách sử dụng chú thích nội tuyến. Nguồn chú thích phải hỗ trợ rõ ràng các nội dung như được trình bày trong bài viết. Trích dẫn nguồn rõ ràng, xác định rõ bằng cách đưa ra số trang (mặc dù đôi khi một phần, chương hoặc phân chia khác có thể phù hợp thay thế; xem Wikipedia:Chú thích nguồn gốc để biết chi tiết về cách làm điều này.

Bất kỳ nội dung nào thiếu nguồn đáng tin cậy hỗ trợ trực tiếp đều có thể bị xóa và không được khôi phục nếu không có chú thích nội tuyến dẫn đến nguồn đáng tin cậy. Việc loại bỏ nội dung ban đầu nhanh chóng như thế nào và không có chú thích nội tuyến đến một nguồn đáng tin cậy tùy thuộc vào nội dung và trạng thái chung của bài viết. Trong một số trường hợp, biên tập viên có thể phản đối nếu bạn xóa nội dung mà không cho họ thời gian để cung cấp nguồn nội dung tham khảo; xem xét thêm một thẻ thông báo cần chú thích như một bước tạm thời.[4] Khi gắn thẻ hoặc xóa nội dung vì thiếu chú thích nội tuyến, vui lòng nêu rõ mối lo ngại của bạn rằng có thể không tìm thấy nguồn đáng tin cậy được công bố và do đó nội dung có thể không thể kiểm chứng được.[5] Nếu bạn nghĩ rằng nội dung có thể kiểm chứng được, bạn nên tự cung cấp một chú thích nội tuyến trước khi xem xét nên loại bỏ hoặc gắn thẻ nó.

Không để nội dung không có nguồn gốc hoặc có nguồn kém trong một bài viết nếu nó có thể làm tổn hại đến danh tiếng của một người đang sống[6] hoặc các tổ chức, nhóm hiện có và không được di chuyển nó đến trang thảo luận. Bạn cũng nên xem thêm Wikipedia:Tiểu sử người đang sống áp dụng vào nhóm người.

Nguồn đáng tin cậy

Những gì được coi là một nguồn đáng tin cậy

Từ "nguồn" khi chú thích nguồn trên Wikipedia có ba nghĩa liên quan:

Cả ba đều có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy.

Các bài viết cơ bản dựa trên các nguồn đáng tin cậy, độc lập, được công bố với danh tiếng về tính kiểm tra thực tế và độ chính xác. Nội dung nguồn phải được xuất bản, định nghĩa cho mục đích của chúng tôi là "được cung cấp cho công chúng dưới một hình thức nào đó".[7] Nội dung chưa được công bố không được coi là đáng tin cậy. Sử dụng các nguồn hỗ trợ trực tiếp các nội dung được trình bày trong một bài viết và phù hợp với các yêu cầu đưa ra. Việc sử dụng phù hợp của bất kỳ nguồn nào phụ thuộc vào bối cảnh. Các nguồn tốt nhất phải có một cấu trúc chuyên nghiệp để kiểm tra hoặc phân tích các sự kiện, vấn đề pháp lý, bằng chứng và lập luận. Mức độ xem xét kỹ lưỡng cho các vấn đề này càng lớn, nguồn tin càng đáng tin cậy. Đặc biệt cẩn thận khi tìm nguồn cung ứng nội dung nói về người đang sống hoặc thuốc.

Nếu có sẵn, các ấn phẩm học thuật và đánh giá ngang hàng thường là nguồn đáng tin cậy nhất trong các chủ đề như lịch sử, y học và khoa học.

Biên tập viên cũng có thể sử dụng nội dung từ các nguồn phi học thuật đáng tin cậy, đặc biệt nếu nó xuất hiện trong các ấn phẩm chính thống có bản quyền. Các nguồn đáng tin cậy khác bao gồm:

  • Sách giáo khoa đại học
  • Sách được xuất bản bởi các nhà xuất bản có bản quyền
  • Tạp chí
  • Tạp chí học thuật
  • Báo chính thống

Biên tập viên cũng có thể sử dụng phương tiện điện tử, theo cùng tiêu chí. Xem chi tiết trong Wikipedia:Nguồn đáng tin cậy Wikipedia:Search engine test (Tiếng Anh).

Blog báo và tạp chí

Một số tờ báo, tạp chí và các tổ chức tin tức khác lưu trữ trực tuyến nguồn mà họ gọi là blogs. Đây có thể là các nguồn có thể chấp nhận nếu tác giả là chuyên gia, nhưng sử dụng chúng một cách thận trọng vì blog có thể không phải tuân theo quy trình kiểm tra thực tế thông thường của tổ chức tin tức.[8] Nếu một tổ chức tin tức xuất bản một ý kiến trong một blog, hãy gán thuộc tính này cho người viết, ví dụ: "Jane Smith viết ..." Không bao giờ sử dụng làm nguồn bình luận blog mà độc giả để lại. Đối với các blog cá nhân hoặc nhóm không phải là nguồn đáng tin cậy, hãy xem các nguồn Tự xuất bản bên dưới.

Bảng thông báo và hướng dẫn đáng tin cậy

Để thảo luận về độ tin cậy của một nguồn cụ thể cho một tuyên bố cụ thể, hãy thảo luận tại trang thảo luận của bài viết, trong đó tìm cách áp dụng quy định này cho các trường hợp cụ thể. Để có hướng dẫn thảo luận về độ tin cậy của các loại nguồn cụ thể, xem Wikipedia:Nguồn đáng tin cậy (WP:RS). Trong trường hợp không thống nhất giữa quy định này và hướng dẫn WP:RS hoặc bất kỳ hướng dẫn nào khác liên quan đến tìm nguồn cung ứng, u tiên quy định này.

Các nguồn thường không đáng tin cậy

Nguồn đáng nghi

Các nguồn nghi vấn là những nguồn có tiếng xấu về việc kiểm tra các sự kiện, thiếu sự giám sát biên tập rõ ràng hoặc có một xung đột lợi ích rõ ràng.[9]

Những nguồn này bao gồm các trang web và ấn phẩm thể hiện quan điểm được các nguồn khác coi là cực đoan hoặc quảng cáo, hoặc phụ thuộc nhiều vào tin đồn, tin giả hoặc ý kiến cá nhân không có căn cứ. Các nguồn đáng nghi chỉ nên được sử dụng làm nguồn cho nội dung về bản thân, chẳng hạn như trong các bài viết về bản thân; xem bên dưới. Chúng không phải là nguồn thích hợp cho các khiếu nại gây tranh cãi về người khác.

Các tạp chí truy cập mở cũng có vấn đề, do thiếu đánh giá ngang hàng hiệu quả.

Nguồn tự xuất bản

Bất cứ ai cũng có thể tạo một trang web cá nhân, tự xuất bản một cuốn sách hoặc tự nhận là một chuyên gia. Đó là lý do tại sao các nội dung tự xuất bản như sách, bằng sáng chế, bản tin, trang web cá nhân, wiki mở, blog cá nhân hoặc nhóm (như phân biệt với newsblog, ở trên), trang trại nội dung, bài đăng trên diễn đàn Internet và bài đăng trên phương tiện truyền thông xã hội phần lớn không được chấp nhận như nguồn. Các nguồn chuyên gia tự xuất bản có thể được coi là đáng tin cậy khi được sản xuất bởi một chuyên gia về chủ đề đã thành lập, có công việc trong lĩnh vực liên quan trước đây đã được xuất bản bởi các ấn phẩm độc lập, đáng tin cậy.[8] Thận trọng khi sử dụng các nguồn như vậy: nếu thông tin trong nguồn phù hợp để đưa vào, một người khác có thể sẽ công bố nó trong các nguồn đáng tin cậy độc lập.[10] Không bao giờ sử dụng các nguồn tự xuất bản làm nguồn của bên thứ ba về người sống, ngay cả khi tác giả là một chuyên gia, nhà nghiên cứu chuyên nghiệp hoặc nhà văn nổi tiếng.

Các nguồn tự xuất bản hoặc nghi vấn là nguồn của chính họ

Các nguồn tự xuất bản và nghi vấn có thể được sử dụng làm nguồn thông tin về bản thân, thường là trong các bài viết về bản thân hoặc hoạt động của họ, mà không yêu cầu nguồn tự xuất bản yêu cầu họ phải là chuyên gia xuất bản trong lĩnh vực này, miễn là:

  1. nội dung không tự phục vụ quá mức cũng không phải là một yêu cầu đặc biệt;
  2. nó không liên quan đến khiếu nại về bên thứ ba;
  3. nó không liên quan đến khiếu nại về các sự kiện không liên quan trực tiếp đến nguồn;
  4. không có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của nó; và
  5. bài viết không dựa chủ yếu vào các nguồn đó.

Quy định này cũng áp dụng cho nội dung được xuất bản trên các trang web mạng xã hội như Twitter, Tumblr, Reddit, và Facebook.

Wikipedia và các nguồn phản ánh hoặc sử dụng nó

Không sử dụng các bài viết từ Wikipedia (cho dù Wikipedia tiếng Việt hoặc Wikipedia ngôn ngữ khác) làm nguồn. Ngoài ra, không sử dụng các trang web phản ánh nội dung hoặc ấn phẩm Wikipedia dựa trên nội dung từ Wikipedia làm nguồn. Nội dung từ một bài viết Wikipedia không được coi là đáng tin cậy trừ khi nó được sao lưu bằng cách trích dẫn các nguồn đáng tin cậy. Xác nhận rằng các nguồn này hỗ trợ nội dung, sau đó sử dụng chúng trực tiếp.[11] (Cũng có rủi ro về báo cáo tham chiếu/báo cáo vòng tròn khi sử dụng bài viết Wikipedia hoặc công việc phái sinh làm nguồn.)

Một ngoại lệ được cho phép khi chính Wikipedia đang được thảo luận trong bài viết, có thể trích dẫn một bài viết, hướng dẫn, thảo luận, thống kê hoặc nội dung khác từ Wikipedia (hoặc một dự án chị em) để hỗ trợ một tuyên bố về Wikipedia. Wikipedia hoặc dự án chị em là một nguồn chính trong trường hợp này và có thể được sử dụng theo quy định cho các nguồn chính. Bất kỳ việc sử dụng nào cũng nên tránh nghiên cứu chưa công bố, nhấn mạnh quá mức vào vai trò hoặc quan điểm của Wikipedia và tự tham khảo không phù hợp. Nội dung bài viết nên làm rõ nội dung có nguồn gốc từ Wikipedia để người đọc nhận thức được sự thiên vị tiềm năng.

Khả năng tiếp cận

Truy cập vào nguồn

Một số nguồn đáng tin cậy có thể không dễ dàng truy cập. Ví dụ: một nguồn trực tuyến có thể yêu cầu thanh toán và nguồn chỉ in có thể chỉ có sẵn trong các thư viện đại học. Các nguồn lịch sử hiếm có thậm chí chỉ có sẵn trong các bộ sưu tập và lưu trữ bảo tàng đặc biệt. Không từ chối các nguồn đáng tin cậy chỉ vì chúng khó truy cập hoặc tốn kém. Nếu bạn gặp khó khăn khi truy cập một nguồn, những người khác có thể thay mặt bạn làm điều đó.

Nguồn không phải tiếng Việt

Chú thích

Chú thích cho các nguồn đáng tin cậy không phải tiếng Việt được cho phép trên Wikipedia tiếng Việt. Tuy nhiên, vì dự án này bằng tiếng Việt, các nguồn tiếng Việt được ưu tiên hơn các nguồn không phải tiếng Việt khi có sẵn và có chất lượng và mức độ phù hợp như nhau. Cũng như các nguồn bằng tiếng Việt, nếu có tranh chấp liên quan đến nguồn chú thích không phải tiếng Việt, các biên tập viên có thể yêu cầu trích dẫn các phần có liên quan của nguồn chính, trong văn bản, trong chú thích hoặc trên trang thảo luận bài viết.

Trích dẫn

Nếu bạn trích dẫn một nguồn đáng tin cậy không phải tiếng Việt (cho dù trong văn bản chính hoặc trong chú thích), một bản dịch sang tiếng Việt phải luôn đi kèm với trích dẫn. Các bản dịch được xuất bản bởi các nguồn đáng tin cậy được ưa thích hơn các bản dịch của các biên tập viên Wikipedia, nhưng các bản dịch của các biên tập viên Wikipedia được ưu tiên hơn các bản dịch máy. Khi sử dụng bản dịch máy làm nội dung nguồn, các biên tập viên phải chắc chắn một cách hợp lý rằng bản dịch là chính xác và nguồn phù hợp. Biên tập viên không nên dựa vào bản dịch máy của các nguồn không phải tiếng Việt trong các bài viết hoặc tiểu sử của người đang sống. Nếu cần, hãy hỏi một biên tập viên có thể dịch nó cho bạn.

Trong các bài viết, văn bản gốc thường được kèm theo văn bản dịch khi được dịch bởi biên tập viên Wikipedia và trình soạn thảo dịch thường không được chú thích. Khi trích dẫn bất kỳ nội dung nào, dù bằng tiếng Việt hoặc bằng một số ngôn ngữ khác, hãy cẩn thận để không vi phạm bản quyền; xem hướng dẫn sử dụng hợp lý.

Các vấn đề khác

Kiểm chứng không đảm bảo kết luận

Mặc dù thông tin phải được kiểm chứng để được đưa vào một bài viết, nhưng tất cả thông tin có thể kiểm chứng không cần phải được đưa vào một bài viết. Đồng thuận có thể xác định rằng một số thông tin nhất định không cải thiện một bài viết và thay vào đó nó nên được bỏ qua hoặc trình bày trong một bài viết khác. Trách nhiệm để đạt được sự đồng thuận để đưa vào là những người tìm cách đưa vào nội dung tranh chấp.

Gắn thẻ một câu, phần hoặc bài viết

Nếu bạn muốn yêu cầu nguồn cho một câu lệnh không được cung cấp, bạn có thể gắn thẻ một câu với bản mẫu {{citation needed}} bằng cách viết {{cn}} hoặc {{fact}}. Có các bản mẫu khác để gắn thẻ các phần hoặc toàn bộ bài viết ở đây. Bạn cũng có thể để lại một ghi chú trên trang thảo luận yêu cầu nguồn, hoặc di chuyển nội dung đến trang thảo luận và yêu cầu nguồn ở đó. Để yêu cầu xác minh cho một nguồn hỗ trợ văn bản, hãy gắn thẻ với {{verification needed}}. nội dung không xác minh có thể được gắn thẻ {{failed verification}} hoặc bị xóa. Khi sử dụng các bản mẫu để gắn thẻ nội dung, sẽ hữu ích cho các biên tập viên khác nếu bạn giải thích lý do của bạn trong bản mẫu, sửa đổi tóm tắt hoặc trên trang thảo luận.

Chăm sóc đặc biệt với các nội dung gây tranh cãi về người sống và những người đã chết gần đây. nội dung không có nguồn gốc hoặc có nguồn kém gây tranh cãi, đặc biệt là văn bản tiêu cực, xúc phạm hoặc có khả năng gây tổn hại, nên được xóa ngay lập tức thay vì được gắn thẻ hoặc chuyển đến trang thảo luận.

Khẳng định đặc biệt cần nguồn đặc biệt

Mọi khẳng định đặc biệt đều cần nhiều nguồn đáng tin cậy chất lượng cao.[12]

  • Các khẳng định đáng ngạc nhiên hoặc quan trọng nhưng không được các nguồn chính thống nói đến
  • Khẳng định đáng nghi chỉ được hỗ trợ bởi các nguồn sơ cấp hoặc nguồn tự xuất bản hoặc nguồn có xung đột lợi ích rõ ràng
  • Tin tức rằng ai khẳng định điều gì mà không phù hợp với tính cách của họ, hoặc đi ngược lại lợi ích mà họ từng bảo vệ
  • Khẳng định mâu thuẫn với quan điểm phổ biến trong cộng đồng của chủ đề đó hoặc có thể làm thay đổi đáng kể các quan niệm chính thống, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học, y học, lịch sử, chính trị và tiểu sử người đang sống. Và đặc biệt đúng khi người đề xuất nghĩ rằng ở đây có âm mưu nhằm bịt miệng họ.

Kiểm chứng và các nguyên tắc khác

Bản quyền và đạo văn

Không đạo văn hoặc vi phạm bản quyền khi sử dụng các nguồn. Tóm tắt nội dung nguồn bằng lời nói của bạn càng nhiều càng tốt; khi trích dẫn hoặc diễn giải chặt chẽ một nguồn sử dụng một chú thích nội tuyến và ghi nhận trong văn bản khi thích hợp.

Không liên kết với bất kỳ nguồn nào vi phạm bản quyền của người khác theo quyền và nghĩa vụ của người đóng góp. Bạn có thể liên kết đến các trang web hiển thị các tác phẩm có bản quyền miễn là trang web đã cấp phép cho tác phẩm hoặc sử dụng tác phẩm theo cách tuân thủ sử dụng hợp lý. Cố ý hướng người khác đến nội dung vi phạm bản quyền có thể bị coi là vi phạm bản quyền. Nếu có lý do để nghĩ rằng một nguồn vi phạm bản quyền, đừng trích dẫn nó. Điều này đặc biệt có liên quan khi liên kết đến các trang web như Scribd hoặc YouTube, trong đó cần thận trọng để tránh liên kết đến nội dung vi phạm bản quyền.

Tính trung lập

Ngay cả khi thông tin được trích dẫn đến các nguồn đáng tin cậy, bạn phải trình bày nó với quan điểm trung lập (NPOV). Bài viết nên được dựa trên nghiên cứu kỹ lưỡng của các nguồn. Tất cả các bài viết phải tuân thủ NPOV, đại diện công bằng cho tất cả các quan điểm đa số và thiểu số được công bố bởi các nguồn đáng tin cậy, tỷ lệ thuận với sự nổi bật khi nhìn qua nhiều góc độ. Không bao gồm các quan điểm thiểu số, ngoại trừ trong các bài viết dành cho họ. Nếu có sự bất đồng giữa các nguồn, hãy lập luận phân bổ trong văn bản: "John Smith lập luận X, trong khi Paul Jones duy trì Y", theo sau là một chú thích nội tuyến. Bản thân các nguồn không cần phải duy trì quan điểm trung lập. Thật vậy, nhiều nguồn đáng tin cậy không hề tự nhiên. Công việc của chúng tôi là biên tập viên chỉ đơn giản là tóm tắt những gì các nguồn đáng tin cậy nói.

Nổi bật

Nếu không có nguồn đáng tin cậy, nguồn độc lập có thể được tìm thấy về một chủ đề, Wikipedia không nên có một bài viết về nó (tức là, chủ đề này không nổi bật).

Nghiên cứu chưa được công bố

Quy định không đăng nghiên cứu chưa được công bố (NOR) không liên quan chặt chẽ đến Quy định kiểm chứng. Trong số các yêu cầu của nó là:

  1. Tất cả các nội dung trong các bài viết Wikipedia phải được quy cho một nguồn được xuất bản đáng tin cậy. Điều này có nghĩa là một nguồn được công bố đáng tin cậy phải tồn tại cho nó, cho dù nó có được trích dẫn trong bài viết hay không.
  2. Các nguồn phải hỗ trợ nội dung rõ ràng và trực tiếp: vẽ các suy luận từ nhiều nguồn để tiến tới một vị trí mới lạ bị cấm bởi chính sách của NOR.
  3. Bài viết cơ bản phần lớn trên các nguồn thứ cấp đáng tin cậy. Mặc dù các nguồn chính là phù hợp trong một số trường hợp, việc dựa vào chúng có thể là vấn đề. Để biết thêm thông tin, hãy xem phần Nguồn sơ cấp, nguồn thứ cấp, và nguồn hạng ba của quy định NOR và Tránh lạm dụng các nguồn chính của quy định BLP.

Xem thêm

Hướng dẫn

Ghi chú

  1. ^ Nguyên tắc này trước đây đã được thể hiện trên trang quy định này là "ngưỡng đưa vào phải có tính kiểm chứng, không phải sự thật". Xem bài luận, Wikipedia: Xác minh, không phải sự thật.
  2. ^ Một nguồn "hỗ trợ trực tiếp" một phần vật liệu nhất định nếu thông tin trực tiếp có mặt trong nguồn, do đó việc sử dụng nguồn này để hỗ trợ nội dung không vi phạm Wikipedia:Không đăng nghiên cứu chưa được công bố. Vị trí của bất kỳ chú thích nào, bao gồm cả việc một người có mặt trong bài viết hay không đều không liên quan đến việc một nguồn có hỗ trợ trực tiếp nội dung hay không.
  3. ^ Khi một biên tập viên đã cung cấp bất kỳ nguồn nào mà anh ta hoặc cô ta tin tưởng, là đủ, thì bất kỳ biên tập viên nào sau đó loại bỏ nội dung này đều có nghĩa vụ phải nêu rõ các vấn đề cụ thể có thể biện minh cho việc loại trừ khỏi Wikipedia (ví dụ tại sao nguồn đó không đáng tin cậy; nguồn không hỗ trợ cho bài viết; nội dung không bách khoa; v.v.). Nếu cần thiết, tất cả các biên tập viên sau đó sẽ giúp đạt được sự đồng thuận và bất kỳ vấn đề nào với văn bản hoặc nguồn phải được khắc phục trước khi nội dung được thêm lại.
  4. ^ Có thể là bài viết chứa quá ít trích dẫn nên việc thêm các thẻ chú thích cụ thể là không thực tế. Xem xét sau đó gắn thẻ một phần với {{unreferenced section}}, hoặc bài viết có thể áp dụng {{unreferenced}} hoặc {{more citations needed}}. Đối với một thể loại tranh chấp hoặc trên một trang định hướng, hãy xem xét yêu cầu chú thích trên trang thảo luận.
  5. ^ Khi gắn thẻ hoặc xóa nội dung đó, xin lưu ý rằng các sửa đổi như vậy có thể dễ dàng bị hiểu nhầm. Một số biên tập viên phản đối việc những người khác thực hiện xóa thông tin không có nội dung, thường xuyên và quy mô lớn, đặc biệt là nếu không được kèm theo các nỗ lực khác để cải thiện nội dung. Không chỉ tập trung vào nội dung của một quan điểm cụ thể, vì điều đó có vẻ như trái với Wikipedia:Thái độ trung lập. Ngoài ra, hãy kiểm tra xem liệu nội dung có nguồn gốc từ một trích dẫn ở nơi khác trên trang không. Vì tất cả những lý do này, nên thông báo rõ ràng rằng bạn có một lý do được xem xét để tin rằng nội dung đang bị nghi vấn không thể được xác minh.
  6. ^ Wales, Jimmy. "Zero information is preferred to misleading or false information", WikiEN-l, May 16, 2006: "Tôi không thể nhấn mạnh nó thật đủ. Dường như có một sự thiên vị khủng khiếp giữa một số biên tập viên rằng một số loại đầu cơ ngẫu nhiên 'Tôi nghe thấy nó ở đâu đó' thông tin giả sẽ được gắn thẻ 'cần một trích dẫn'. Sai lầm. Nó nên được loại bỏ, tích cực, trừ khi nó có thể có nguồn gốc. Điều này đúng với tất cả các thông tin, nhưng nó đặc biệt đúng với thông tin tiêu cực về người sống."
  7. ^ This includes material such as documents in publicly accessible archives as well as inscriptions in plain sight, e.g. tombstones.
  8. ^ a ă Xin lưu ý rằng bất kỳ khiếu nại đặc biệt sẽ yêu cầu các nguồn đặc biệt.
  9. ^ Các nguồn có thể có lợi ích khác ngoài những cân nhắc chuyên môn trong vấn đề được báo cáo được coi là nguồn mâu thuẫn. Các ví dụ khác về các nguồn có xung đột lợi ích bao gồm nhưng không giới hạn trong các bài viết của bất kỳ nhóm truyền thông nào thúc đẩy công ty mẹ của nhóm truyền thông hoặc làm mất uy tín đối thủ cạnh tranh; báo cáo tin tức của các nhà báo có lợi ích tài chính trong các công ty được báo cáo hoặc trong các đối thủ cạnh tranh của họ; nội dung (bao gồm nhưng không giới hạn trong các báo cáo tin tức, sách, bài báo và các ấn phẩm khác) liên quan đến hoặc bị kiện tụng tại bất kỳ quốc gia nào, hoặc được phát hành bởi các bên liên quan đến kiện tụng chống lại các bên liên quan khác, trong, trước hoặc sau vụ kiện; và nội dung quảng cáo được phát hành thông qua các phương tiện truyền thông dưới dạng các báo cáo tin tức phải trả tiền. Đối với định nghĩa của các nguồn có xung đột lợi ích:
    • The Columbia Center for New Media Teaching and Learning, Columbia University mentions: "A conflict of interest involves the abuse—actual, apparent, or potential—of the trust people have in professionals. The simplest working definition states: A conflict of interest is a situation in which financial or other personal considerations have the potential to compromise or bias professional judgment and objectivity. An apparent conflict of interest is one in which a reasonable person would think the professional's judgment is likely to be compromised. A potential conflict of interest involves a situation that may develop into an actual conflict of interest. It is important to note that a conflict of interest exists whether or not decisions are affected by a personal interest; a conflict of interest implies only the potential for bias, not likelihood. It is also important to note that a conflict of interest is not considered misconduct in research, since the definition for misconduct is currently limited to fabrication, falsification, and plagiarism."
    • The New York Times Company forwards this understanding: "Conflicts of interest, real or apparent, may come up in many areas. They may involve the relationships of staff members with readers, news sources, advocacy groups, advertisers, or competitors; with one another, or with the newspaper or its parent company. And at a time when two-career families are the norm, the civic and professional activities of spouses, family and companions can create conflicts or the appearance of conflicts."
  10. ^ nội dung tự xuất bản có đặc trưng là việc thiếu người đánh giá độc lập (những người không có xung đột lợi ích) xác nhận độ tin cậy của nội dung. Các ví dụ khác về các nguồn tự xuất bản bao gồm thông cáo báo chí, nội dung có trong các trang web của công ty, chiến dịch quảng cáo, nội dung được xuất bản trên phương tiện truyền thông bởi chủ sở hữu / nhà xuất bản của nhóm truyền thông, album nhạc tự phát hành và bản tuyên ngôn bầu cử:
    • The University of California, Berkeley library states: "Most pages found in general search engines for the web are self-published or published by businesses small and large with motives to get you to buy something or believe a point of view. Even within university and library web sites, there can be many pages that the institution does not try to oversee."
    • Princeton University offers this understanding in its publication, Academic Integrity at Princeton (2011): "Unlike most books and journal articles, which undergo strict editorial review before publication, much of the information on the Web is self-published. To be sure, there are many websites in which you can have confidence: mainstream newspapers, refereed electronic journals, and university, library, and government collections of data. But for vast amounts of Web-based information, no impartial reviewers have evaluated the accuracy or fairness of such material before it's made instantly available across the globe."
    • The Chicago Manual of Style, 16th Edition states, "any Internet site that does not have a specific publisher or sponsoring body should be treated as unpublished or self-published work."
  11. ^ Rekdal, Ole Bjørn (1 tháng 8 năm 2014). “Academic urban legends”. Social Studies of Science 44 (4): 638–654. ISSN 0306-3127. PMC 4232290. doi:10.1177/0306312714535679. 
  12. ^ Hume, David. An Enquiry concerning Human Understanding, Forgotten Books, 1984, pp. 82, 86; first published in 1748 as Philosophical enquiries concerning human Understanding, (or the Oxford 1894 edition Bản mẫu:OL at para. 91) "A wise man ... proportions his belief to the evidence ... That no testimony is sufficient to establish a miracle, unless the testimony be of such a kind, that its falsehood would be more miraculous, than the fact, which it endeavours to establish; and even in that case there is a mutual destruction of arguments, and the superior only gives us an assurance suitable to that degree of force, which remains, after deducting the inferior." In the 18th century, Pierre-Simon Laplace reformulated the idea as "The weight of evidence for an extraordinary claim must be proportioned to its strangeness." Marcello Truzzi recast it again, in 1978, as "An extraordinary claim requires extraordinary proof." Carl Sagan, finally, popularized the concept broadly as "Extraordinary claims require extraordinary evidence" in 1980 on Cosmos: A Personal Voyage; this was the formulation originally used on Wikipedia.

Tham khảo

  • Wales, Jimmy. "Insist on sources", WikiEN-l, July 19, 2006: "I really want to encourage a much stronger culture which says: it is better to have no information, than to have information like this, with no sources."—referring to a rather unlikely statement about the founders of Google throwing pies at each other.

Sửa bằng trình soạn thảo trực quan