Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư

Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư (cũng thường được gọi là chiến tranh Ba Tư) là một loạt các cuộc xung đột giữa đế chế Achaemenid của Ba Tư (Iran ngày nay) và thành bang Hy Lạp bắt đầu từ năm 499 trước Công nguyên và kéo dài cho đến 449 trước Công nguyên. Sự đụng độ giữa thế giới chính trị ngang bướng của người Hy Lạp và đế quốc to lớn của người Ba Tư đã bắt đầu khi Cyrus Đại đế chinh phục vùng người Hy Lạp sinh sống Ionia trong 547 TCN. Đấu tranh để loại trừ các thành phố có tư tưởng độc lập của Ionia, người Ba Tư chỉ định các bạo chúa cai trị mỗi đơn vị trong số đó. Điều này sẽ chứng minh là nguồn gốc của nhiều rắc rối cho cả những người Hy Lạp và người Ba Tư.

Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư
Greek-Persian duel.jpg
Họa tiết chiến binh Ba Tư (trái) giác đấu với hoplite Hy Lạp (phải) trên một chiếc cốc kylix, thế kỷ thứ 5 TCN
Thời gian499–449 TCN
Địa điểm
Kết quả Hy Lạp chiến thắng[1]
Thay đổi
lãnh thổ
Macedonia, ThraciaIonia giành được độc lập khỏi Ba Tư.
Tham chiến

Các thị quốc Hy Lạp:

Những bang quốc Hy Lạp khác và Liên minh:

 Đế quốc Achaemenes (Ba Tư)
Các bang quốc chư hầu:

Chỉ huy và lãnh đạo
Adeimantus
Ameinias của Athens
Amompharetus  
Arimnestos
Aristagoras  
Callimachus  
Charitimides  
Charopinos  
Cimon  
Cynaegirus  
Demophilus  
Dionysius người Phocaea
Eualcides  
Eurybiades
Hermophantus
Histiaeus  
Leonidas I  
Leontiades
Leotychides
Melanthius  
Miltiades
Onesilus  
Pausanias
Perilaus  
Pericles
Stesilaos  
Themistocles
Xanthippus
Ariabignes  
Ariomardus
Artabazus
Artapanus
Artaphernes
Artaphernes (con trai của Artaphernes)
Artayctes  
Artayntes
Artemisia I của Caria
Artyphius
Artaxerxes I
Azanes (con trai của Arteios)
Boges
Damasithymus  
Darius Đại đế
Datis
Daurises  
Hippias
Hyamees
Hydarnes II
Ithamitres
Mardonius  
Mardontes  
Masistes
Masistius  
Megabates
Megabyzus
Otanes (con trai của Sisamnes)
Pherendatis  
Tithraustes
Tigranes  
Xerxes I
Thương vong và tổn thất
300.000 chết (480–479 TCN)[3]

Trong 499 BC, bạo chúa của Miletus, Aristagoras, bắt tay vào một cuộc chinh phục đảo Naxos, với sự hỗ trợ của Ba Tư [4]; tuy nhiên, đoàn thám hiểm đã hứng chịu thất bại và, bị đánh phủ đầu, Aristagoras xúi giục tất cả các tiểu Á Hy Lạp tiến hành các cuộc nổi loạn chống lại người Ba Tư. Đây là sự khởi đầu của cuộc nổi dậy Ionia, kéo dài đến 493 trước Công nguyên, dần dần lôi kéo các vùng Tiểu Á vào cuộc xung đột. Aristagoras bảo đảm hỗ trợ quân sự từ Athens và Eretria, và trong năm 498 TCN các lực lượng này đã giúp chiếm giữ và thiêu trụi khu vực thủ phủ Ba Tư Sardis.

Vua Ba Tư Darius Đại đế tuyên bố sẽ trả thù Athens và Eretria về hành động này. Các cuộc nổi dậy tiếp tục, hai bên lâm vào cảnh bế tắc trong suốt 497-495 BC. Trong 494 trước Công nguyên, người Ba Tư tập hợp lại, và tấn công vào trung tâm của các cuộc nổi dậy ở Miletus. Trong trận Lade, các Ionia phải chịu một thất bại quyết định, và cuộc nổi loạn sụp đổ, với những thành viên cuối cùng bị đè bẹp ra một năm sau.

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Greco-Persian Wars | Definition, Summary, Facts, Effects, & History”. Encyclopedia Britannica.
  2. ^ “Introduction to the Persian Wars”.
  3. ^ Matthew White, The Great Big Book of Horrible Things (Norton, 2012)
  4. ^ Ehrenberg, Victor (2011). From Solon to Socrates: Greek History and Civilization During the 6th and 5th Centuries BC (ấn bản 3). Abingdon, England: Routledge. tr. 99–100. ISBN 978-0-41558487-6.