Trường Chinh 3B

Trường Chinh 3B (tiếng Trung: 长征三号乙火箭), còn có tên gọi khác là CZ-3BLM-3B, là một tên lửa đẩy quỹ đạo 3 tầng với 4 tầng tách của Trung Quốc, được đưa vào sử dụng từ năm 1996 và được phóng từ Khu phóng 2 và 3 của Trung tâm phóng vệ tinh Tây Xương ở tỉnh Tứ Xuyên. Hiện tại đây là tên lửa mạnh nhất trong các phiên bản Trường Chinh 3 và dòng tên lửa Trường Chinh. Tên lửa này chuyên được dùng để đưa các vệ tinh thông tin lên quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh (GTO).

Trường Chinh 3B
The Launch of Long March 3B Rocket.jpg
Trường Chinh 3B được phóng từ Trung tâm phóng vệ tinh Tây Xương
Chức năngTên lửa đẩy
Hãng sản xuấtTập đoàn Khoa học Kỹ thuật Hàng không vũ trụ Trung Quốc
Nước xuất xứTrung Quốc
Giá 1 lần phóng70 triệu USD [1] đô la Mỹ
Kích thước
Chiều cao
  • 3B: 54,8 m [1]
  • 3B/E: 56,3 m [2]
Đường kính3,5 m[1]
Khối lượng
  • 3B: 425.800 kg [1]
  • 3B/E: 458.970 kg [2]
Số tầng3 / 4
Khả năng
Tải đến Quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời (SSO)7.100 kg[3][4]
Tải đến Quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh (GTO)
Tải đến Quỹ đạo địa tĩnh (GEO)2.000 kg[4]
Tải đến Quỹ đạo nhật tâm (HCO)3.300 kg[3][4]
Các tên lửa liên quan
DòngTrường Chinh
Biến thểTrường Chinh 3C
Tên lửa tương đương
Lịch sử phóng
Hiện trạng
  • 3B: Ngừng sử dụng
  • 3B/E: Đang hoạt động
Các nơi phóngTrung tâm phóng vệ tinh Tây Xương
Tổng số lần phóng
  • 48
    • 3B: 12
    • 3B/E: 36
Thành công
  • 45
    • 3B: 10
    • 3B/E: 35
Thất bại1 (3B, Intelsat 708)
Thất bại 1 phần
Chuyến bay đầu tiên
Chuyến bay cuối cùng
  • 3B: 18 tháng 9 năm 2012(Compass M5, M6)
  • 3B/E: 24 tháng 8 năm 2018 (BDS-3 M11, M12)
Tầng tách (booster) (3B)
Số tầng tách (booster)4
Chiều dài15,33 m
Đường kính2,25 m
Khối lượng nhiên liệu37700 kg
Động cơ1 × YF-25
Sức đẩy740,4 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)261 s
Thời gian đốt127 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH
Tầng tách (booster) (3B/E)
Số tầng tách (booster)4
Chiều dài16,1 m
Đường kính2,25 m
Khối lượng nhiên liệu41.100 kg
Động cơ1 × YF-25
Sức đẩy740,4 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)261 s
Thời gian đốt140 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH
Tầng I(3B)
Chiều dài23,27 m
Đường kính3,35 m
Khối lượng nhiên liệu171.800 kg
Động cơ4 × YF-21C
Sức đẩy2961,6 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)261 s
Thời gian đốt145 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH
Tầng I(3B/E)
Chiều dài24,76 m
Đường kính3,35 m
Khối lượng nhiên liệu186.200 kg
Động cơ4 × YF-21C
Sức đẩy2961,6 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)261 s
Thời gian đốt158 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH
Tầng II
Chiều dài12,92 m
Đường kính3,35 m
Khối lượng nhiên liệu49.400 kg
Động cơ
Sức đẩy
  • 742 kN (Chính)
  • 47,1 kN (Điều chỉnh đường bay)
Xung lượng riêng (Specific impulse)
  • 298 s (Chính)
  • 297 s (Điều chỉnh đường bay)
Thời gian đốt185 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH
Tầng III
Chiều dài12,38 m
Đường kính3,0 m
Khối lượng nhiên liệu18.200 kg
Động cơ1 × YF-75
Sức đẩy167,17 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)438 s
Thời gian đốt478 s
Nhiên liệuLH2 / LOX
Tầng IV(Tùy chọn) – YZ-1
Động cơ1 × YF-50D
Sức đẩy6,5 kN
Xung lượng riêng (Specific impulse)315,5 s
Nhiên liệuN2O4 / UDMH


Vào năm 2007, phiên bản cải tiến Trường Chinh 3B/E hay G2 được đưa vào hoạt động nhằm tăng tải trọng lên GTO và khả năng chở các vệ tinh GEO nặng hơn. Một phiên bản khác có tải trọng ít hơn là Trường Chinh 3C được phát triển dựa trên Trường Chinh 3B, được phóng lần đầu vào năm 2008. Tính đến tháng 7 năm 2018, Trường Chinh 3B và 3B/E thực hiện 44 nhiệm vụ thành công, một thất bại và hai thất bại một phần, qua đó tỉ lệ thành công là 93,6%.

Lịch sử phóngSửa đổi

Thứ tự Thời gian (UTC) Nơi phóng Phiên bản Kiện hàng Quỹ đạo Kết quả
1 14 tháng 2 năm 1996
19:01
LA-2, Tây Xương 3B Intelsat 708 GTO Thất bại
2 19 tháng 8 năm 1997
17:50
LA-2, Tây Xương 3B Agila-2 GTO Thành công
3 16 tháng 10 năm 1997
19:13
LA-2, Tây Xương 3B APStar 2R GTO Thành công
4 30 tháng 5 năm 1998
10:00
LA-2, Tây Xương 3B Chinastar 1 GTO Thành công
5 18 tháng 7 năm 1998
09:20
LA-2, Tây Xương 3B SinoSat 1 GTO Thành công
6 12 tháng 4 năm 2005
12:00
LA-2, Tây Xương 3B APStar 6 GTO Thành công
7 28 tháng 10 năm 2006
16:20
LA-2, Tây Xương 3B SinoSat 2 GTO Thành công
8 13 tháng 5 năm 2007
16:01
LA-2, Tây Xương 3B/E NigComSat-1 GTO Thành công
9 5 tháng 7 năm 2007
12:08
LA-2, Tây Xương 3B ChinaSat 6B GTO Thành công
10 9 tháng 6 năm 2008
12:15
LA-2, Tây Xương 3B ChinaSat 9 GTO Thành công
11 29 tháng 10 năm 2008
16:53
LA-2, Tây Xương 3B/E Venesat-1 GTO Thành công
12 31 tháng 8 năm 2009
09:28
LA-2, Tây Xương 3B Palapa-D GTO Thất bại 1 phần
13 4 tháng 9 năm 2010
16:14
LA-2, Tây Xương 3B/E SinoSat 6 GTO Thành công
14 20 tháng 6 năm 2011
16:13
LA-2, Tây Xương 3B/E ChinaSat 10 GTO Thành công
15 11 tháng 8 năm 2011
16:15
LA-2, Tây Xương 3B/E Paksat-1R GTO Thành công
16 18 tháng 9 năm 2011
16:33
LA-2, Tây Xương 3B/E ChinaSat 1A GTO Thành công
17 7 tháng 10 năm 2011
08:21
LA-2, Tây Xương 3B/E Eutelsat W3C GTO Thành công
18 19 tháng 12 năm 2011
16:41
LA-2, Tây Xương 3B/E NigComSat-1R GTO Thành công
19 31 tháng 3 năm 2012
10:27
LA-2, Tây Xương 3B/E APStar 7 GTO Thành công
20 29 tháng 4 năm 2012
20:50
LA-2, Tây Xương 3B Compass-M3
Compass-M4
Quỹ đạo chuyển tiếp Sao Hỏa (MTO) Thành công
21 26 tháng 5 năm 2012
15:56
LA-2, Tây Xương 3B/E ChinaSat 2A GTO Thành công
22 18 tháng 9 năm 2012
19:10
LA-2, Tây Xương 3B Compass-M5
Compass-M6
MTO Thành công
23 27 tháng 11 năm 2012
10:13
LA-2, Tây Xương 3B/E ChinaSat 12 GTO Thành công
24 1 tháng 5 năm 2013
16:06
LA-2, Tây Xương 3B/E ChinaSat 11 GTO Thành công
25 1 tháng 12 năm 2013
17:30
LA-2, Tây Xương 3B/E Chang'e 3 Quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng (LTO) Thành công
26 20 tháng 12 năm 2013
16:42
LA-2, Tây Xương 3B/E Túpac Katari 1 GTO Thành công
27 25 tháng 7 năm 2015
12:29
LA-2, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS M1-S
BDS M2-S
Quỹ đạo Trái Đất tầm trung (MEO) Thành công
28 12 tháng 9 năm 2015
15:42
LA-2, Tây Xương 3B/E TJS-1 GTO Thành công
29 29 tháng 9 năm 2015
23:13
LA-3, Tây Xương 3B/E BDS I2-S GTO Thành công
30 16 tháng 10 năm 2015
16:16
LA-2, Tây Xương 3B/E APStar 9 GTO Thành công
31 3 tháng 11 năm 2015
16:25
LA-3, Tây Xương 3B/E ChinaSat 2C GTO Thành công
32 20 tháng 11 năm 2015
16:07
LA-2, Tây Xương 3B/E LaoSat-1 GTO Thành công
33 9 tháng 12 năm 2015
16:46
LA-3, Tây Xương 3B/E ChinaSat 1C GTO Thành công
34 28 tháng 12 năm 2015
16:04
LA-2, Tây Xương 3B/E Gaofen 4 GTO Thành công
35 15 tháng 1 năm 2016
16:57
LA-3, Tây Xương 3B/E Belintersat-1 GTO Thành công
36 5 tháng 8 năm 2016
16:22
LA-3, Tây Xương 3B/E Tiantong-1-01 GTO Thành công
37 10 tháng 12 năm 2016
16:11
LA-3, Tây Xương 3B/E Fengyun-4A GTO Thành công
38 5 tháng 1 năm 2017
15:18
LA-2, Tây Xương 3B/E TJS-2 GTO Thành công
39 12 tháng 4 năm 2017
11:04
LA-2, Tây Xương 3B/E Shijian 13 GTO Thành công
40 19 tháng 6 năm 2017
16:11
LA-2, Tây Xương 3B/E Chinasat 9A GTO Thất bại 1 phần
41 5 tháng 11 năm 2017
11:45
LA-2, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M1
BDS-3 M2
MEO Thành công
42 10 tháng 12 năm 2017
16:40
LA-2, Tây Xương 3B/E Alcomsat-1 GTO Thành công
43 11 tháng 1 năm 2018
23:18
LA-2, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M7
BDS-3 M8
MEO Thành công
44 12 tháng 2 năm 2018
05:03
LA-2, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M3
BDS-3 M4
MEO Thành công
45 29 tháng 3 năm 2018
17:56
LA-2, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M9
BDS-3 M10
MEO Thành công
46 3 tháng 5 năm 2018
16:06
LA-2, Tây Xương 3B/E Apstar 6C GTO Thành công
47 29 tháng 7 năm 2018
01:48
LA-3, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M5 và BDS-3 M6 MEO Thành công
48 24 tháng 8 năm 2018
23:52
LA-3, Tây Xương 3B/E + YZ-1 BDS-3 M11 và BDS-3 M12 MEO Thành công

Sự cốSửa đổi

Nhiệm vụ Intelsat 708 thất bạiSửa đổi

Vào ngày 14 tháng 2 năm 1996, ở nhiệm vụ đầu tiên, Trường Chinh 3B chở vệ tinh Intelsat 708 gặp sự cố khi vừa rời bệ phóng, đi chệch hướng rồi đâm xuống mặt đất và phát nổ ở mốc T+23 s (23 giây sau khi phóng). Ít nhất sáu người dưới mặt đất thiệt mạng vì vụ nổ.[5]. Nguyên nhân được cho là do một sợi dây trong hệ thống điều khiển bị đứt.[6]

Sự tham gia của công ty Space Systems/Loral trong quá trình điều tra gây ra nhiều tranh cãi mang tính chính trị tại Hoa Kỳ, với lí do thông tin thu thập được cung cấp cho Trung Quốc sẽ giúp nước này cải thiện công nghệ tên lửa. Vào năm 1998, Quốc hội Hoa Kỳ lại liệt công nghệ vệ tinh vào danh sách các loại vũ khí chịu sự quản lí của ITAR (International Traffic in Arms Regulations - Quy định quản lý buôn bán vũ khí quốc tế).[7] Chưa một giấy phép nào cho phép thiết bị bay của Hoa Kì phóng trên tên lửa Trung Quốc được cấp bởi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ kể từ thời gian trên. Một quan chức của Cục Công nghiệp và An ninh (trực thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ) vào năm 2016 tái khẳng định "không một kiện hàng nào có nguồn gốc từ Mỹ, bất kể tầm quan trọng, bất kể được tích hợp vào sản phẩm của một nước khác, được đưa tới Trung Quốc".[8]

Nhiệm vụ Palapa-D thất bại một phầnSửa đổi

Vào ngày 31 tháng 8 năm 2009, một động cơ tầng ba hoạt động dưới công suất khiến vệ tinh Palapa-D nằm trên quỹ đạo thấp hơn kế hoạch. Vệ tinh sau đó phải sử dụng động cơ có sẵn để đạt GEO, làm giảm tuổi thọ của vệ tinh từ 15 năm xuống còn 10,5 năm. Điều tra cho thấy động cơ khí phục vụ bơm nhiên liệu bị chết máy do vòi phun Hydro lỏng bị băng làm tắc.[9]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă â Mark Wade. “CZ-3B”. Encyclopedia Astronautica. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2008.
  2. ^ a ă â “LM-3B”. China Great Wall Industry Corporation. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2012.
  3. ^ a ă â b Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên CGWIC_User_Manual
  4. ^ a ă â b Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên GSP
  5. ^ Lan, Chen. “Mist around the CZ-3B disaster, part 1”. The Space Review. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2014.
  6. ^ “Satellite Launches in the PRC: Loral”. CNN. ngày 25 tháng 5 năm 1999. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2018.
  7. ^ Zelnio, Ryan (ngày 9 tháng 1 năm 2006). “A short history of export control policy”. The Space Review.
  8. ^ de Selding, Peter B. (ngày 14 tháng 4 năm 2016). “U.S. ITAR satellite export regime's effects still strong in Europe”. SpaceNews.
  9. ^ de Selding, Peter B. (ngày 19 tháng 11 năm 2009). “Burn-through Blamed in China Long March Mishap”. SpaceNews. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2015.

Liên kết ngoàiSửa đổi