Khác biệt giữa các bản “Hãn quốc Kokand”

Việt-hóa
(Thay tập tin Bandera_de_Kokand.svg bằng tập tin Flag_of_the_Turkestan_(Kokand)_Autonomy.svg (được thay thế bởi CommonsDelinker vì lí do: File renamed: Criterion 3 (obvious error) · It's fla)
(Việt-hóa)
}}
[[Tập tin:KokandPalace.jpg|thumb|right|250px|Cung điện của Hãn, Kokand.]]
'''Hãn quốc Kokand''' ({{lang-uz|Qo‘qon Xonligi}}, Қўқон Хонлиги, قۇقان خانلىگى; {{lang-ky|Кокон хандыгы|Qoqon xandığı}}, قوقون حاندىعى; {{lang-fa|خانات خوقند|Xânâte Xuqand}}) là một quốc gia Trung Á <ref>Gabriele Rasuly-Paleczek, Julia Katschnig (2005), ''European Society for Central Asian Studies. International Conference'', p.31</ref> trong Thung lũng Fergana tồn tại từ 1709–1876 trongbao gồm lãnh thổ Kyrgyzstannhững quốc gia ngày nay, phíanhư Kyrgyzstan, đông phần Uzbekistan và Tajikistan, và đông nam Kazakhstan. TênĐịa củadanh thànhnày phố và hãn quốc cũng có thểcòn được viết là '''Khoqand''' nhất là trong các ấn phẩm học thuật hiện đại.
 
== Lịch sử ==
[[Hãn quốc]] Kokand được thànhmặt lập năm 1709từ khi tiểu vương [[Shaybanid]] [[Shahrukh Bey|Shahrukh]], thuộc bộ tộc Minh của [[Ngườingười Uzbek|Uzbeks]], tuyên bố độcsáng lập khỏinăm [[Hãn quốc Bukhara]], thiết lập một nhà nước1709 phần phía đông củaphần Thung[[thung lũng Fergana.]], Ôngtách đãkhỏi xây[[Hãn dựngquốc mộtBukhara]]. thànhThiết trìtriều làm kinh đô của mình tại thành nhỏ Kokand,. doShahrukh đótruyền bắtngôi đầucho từcon hãn quốc Kokand. Con trai ông, Abd al-Karim, rồi đến đời cháu trai, Narbuta Biy, thì hãn phủ càng mở rộng, thành, nhưngquách cảchỉnh haitrang. bịĐến buộccuối phảithế quykỷ phục18 (1774-98) xứthì bảoKokand hộ,gửi sứ cốngxưng nộpthần chovới [[Nhà Thanh]] ở Trung Quốc giữa năm 1774 và 1798.<ref name=":52">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=otHfBQAAQBAJ&pg=PA33&lpg=PA33&dq=kokand+umar+khan&source=bl&ots=v0lYYynPRe&sig=qMbGesMlXV9WUv8jtubwQ_JS3Rs&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjm6Ljt4cDXAhVM7iYKHZGlDN0Q6AEIPTAD#v=onepage&q=kokand%20umar%20khan&f=false|title=Ferghana Valley: The Heart of Central Asia|last=Starr|first=S. Frederick|date=2014-12-18|publisher=Routledge|isbn=9781317470663|language=en}}</ref><ref>[[National Encyclopedia of Uzbekistan|OʻzME]]. Birinchi jild. [[Tashkent]], 2000</ref>
<!--
Khi cháu bốn đời của Shahrukh là Alim lên làm hãn thì việc triều chính suy đồi. Alim có tiếng là tàn nhẫn, hiếu sát. Alim phái quân đánh lấy tây phần Thung lũng Fergana, chiếm các xứ Khujand và Tashkent nhưng lại bị người anh là Umar giết năm 1810. Con của Umar là Mohammed Ali mới 12 tuổi được lập làm ấu chúa, xưng là Madali Hãn. Đây là thời điểm hãn quốc Kokand đạt diện tích lớn nhất. Uy danh Kokand lan rộng nên Kokand được quyền phong tước ''Khoja'' cho giáo chủ xứ Kashgar như trường hợp Jahangir Khoja.
Con trai của Narbuta Biy, Alim đều tàn nhẫn và hiệu quả. Ông đã thuê một đội quân lính đánh thuê cao nguyên Tajik, và chinh phục nửa phía tây của Thung lũng Fergana, bao gồm Khujand và Tashkent. Ông bị ám sát bởi anh trai Umar năm 1810. Con trai của Umar, Mohammed Ali (Madali Hãn), lên ngôi năm 1821 ở tuổi 12. Trong triều đại của mình, Hãn quốc Kokand đạt đến lãnh thổ lớn nhất. Hãn quốc Kokand cũng đặt các Khojas của Kashgar như Jahangir Khoja. Năm 1841, sĩ quan trưởng Anh Arthur Conollythất bại trong việc thuyết phục các khả hãn quốc khác nhau bỏ qua những khác biệt của họ, trong nỗ lực chống lại sự xâm nhập ngày càng tăng của [[Đế quốc Nga]] vào khu vực. Vào tháng 11 năm 1841, ông rời Kokand cho Bukhara trong một nỗ lực xấu xa để giải cứu đồng tu Đại tá Charles Stoddart, và cả hai bị hành quyết vào ngày 24 tháng 6 năm 1842 theo lệnh của Emir Nasrullah Hãn của Bukhara.
 
Năm 1841 trong khi [[Nga]] và [[Anh]] bành trướng ở [[Trung Á]], [[Công ty Đông Ấn Anh]] phái Arthur Conolly lên Kokand hầu thuyết phục các hãn quốc đoàn kết chống lại sự xâm nhập ngày càng tăng của [[Đế quốc Nga]] nhưng không thành. Tháng 11 năm 1841, khi nghe tin Đại tá Charles Stoddart bị hãn quốc Bukhara bắt giam, Conolly rời Kokand đi Bukhara tìm cách giải cứu nhưng bị
Sau đó, Madali Hãn, người đã nhận Conolly ở Kokand, và cũng đã tìm kiếm một liên minh với Nga, đánh mất niềm tin của Nasrullah. Emir, được khuyến khích bởi những nỗ lực âm mưu của một số nhân vật có ảnh hưởng ở Kokand (bao gồm cả chỉ huy quân đội của nó), xâm chiếm khả hãn quốc năm 1842. Ngay sau đó ông thực hiện Madali Hãn, anh trai của ông, và góa phụ của Omar Hãn, nhà thơ nổi tiếng Nodira. Người em họ của Madali Hãn, Shir Ali, đã được cài đặt làm Hãn của Kokand vào tháng 6 năm 1842. Trong hai thập kỷ tiếp theo, hãn quốc đã bị suy yếu bởi một cuộc nội chiến cay đắng, càng thêm trầm trọng bởi những cuộc xâm lược của Bukharan và Nga. Con trai của Shir Ali, Khudayar Hãn, cai trị từ năm 1845 đến 1858, và sau một cuộc giao tranh khác dưới thời Emir Nasrullah, một lần nữa từ năm 1865. Trong khi đó, Nga tiếp tục tiến bộ: ngày 28 tháng 6 năm 1865, Tashkent được quân đội Nga của Tướng Chernyayev; mất Khujand sau năm 1867.
Nasrullah Hãn của Bukhara bắt được và đem hành quyết cả hai vào ngày 24 Tháng 6 năm 1842.
 
Madali Hãn biết tin, sợ bị lụy vì đã tiếp Conolly ở Kokand nên sai người cầu viện quân Nga. Nasrullah lấy đó làm hiềm nên cấu kết với quan lại Kokand kéo quân đánh úp lấy Kokand năm 1842, bắt được anh em Madali cùng phi tần của Umar là thi sĩ Nodira đem giết hết. Nasrullah sai lập em họ của Madali là Shir Ali làm hãn chúa Tháng 6 năm 1842. Kokand rơi vào tình trạng phân hóa kéo dài 20 năm, trong thì nội loạn, ngoài thì bị Bukhara và Nga xâm lấn. Con của Shir Ali là Khudayar lên ngôi năm 1845 cố củng cố quyền lực đến 1858 thì mất. Quân Bukhara của Nasrullah lại kéo sang Kokand đánh phá lần nữa năm 1865. Cùng lúc đó [[Đế quốc Nga]] lấn chiếm các tiểu quốc Trung Á, tiếp thu [[Tashkent]] ngày 28 Tháng 6 năm 1865 rồi chiếm lấy thành Khujand của Kokand năm 1867.
 
Không lâu trước khi sự sụp đổ của Tashkent, con trai nổi tiếng nhất Kokand của Yakub Beg, cựu chúa tể của Tashkent, đã được gửi bởi sau đó Hãn của Kokand, Alimqul đến Kashgar, nơi mà các tín đồ [[Hồi giáo]] Hui là trong cuộc nổi dậy chống lại Trung Quốc. Khi Alimqul bị giết vào năm 1867 sau sự mất tích của Tashkent, nhiều binh lính Kokandia đã bỏ chạy để gia nhập Yaqub Beg, giúp ông thiết lập quyền thống trị của mình trên khắp Tarim Basin, kéo dài cho đến năm 1877. Khi [[Nhà Thanh]] chiếm lại khu vực.