Mở trình đơn chính

Sông Tô Lịch (chữ Hán: 蘇瀝江) là một con sông nhỏ, chảy trong địa phận thủ đô Hà Nội. Dòng chính sông Tô Lịch khi chảy qua các quận huyện: Thanh Xuân, Hoàng MaiThanh Trì còn được gọi là Kim Giang. Sông Tô Lịch là một đường bao của kinh đô Thăng Long xưa, nó là một cạnh của tứ giác nước Thăng Long.

Tô Lịch
Tô Lịch & Kim Giang
ToLich River 01.JPG
Sông Tô Lịch, đoạn chảy qua quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Đặc điểm
Dài14,6 km
Lưu vực77,5 km2
Lưu lượngchưa biết
Dòng chảy
Thượng nguồnHồ Tây (trước đây: Sông Hồng)
 Cao độchưa biết
Cửa sôngCầu Tó, Thanh Trì
 Cao độchưa biết
Địa lý
Các quốc gia lưu vựcViệt Nam
Các tỉnh lưu vựcHà Nội
Các nhánhSông Kim Ngưu
Các chi lưuSông Hồng
Sông Kim Ngưu
Sông Lừ

Tên gọiSửa đổi

Tên sông Tô Lịch tương truyền lấy từ tên một vị thần tên là Tô Lịch sống vào thời nhà Tấn đô hộ xứ Giao Chỉ. Đến thời nhà Đường, thành Đại La đã được xây dựng tại đây.

Lịch sửSửa đổi

Tô Lịch vốn từng là một phân lưu của sông Hồng, đưa nước từ thượng lưu ở sông Hồng sang sông Nhuệ. Đến đoạn trung lưu, nó gặp hồ Tây (là dấu tích của đoạn sông Hồng cũ, nằm cạnh Quán Thánh) và một phần nước từ hồ Tây được cung cấp cho đoạn sông từ đó đến hạ lưu. Sách Đại Nam nhất thống chí (soạn giữa thế kỷ 19) đã viết:[1]

Sông Tô ở phía Đông tỉnh thành (Hà Nội) là phân lưu của sông Nhị, chảy theo phía Bắc tỉnh thành vào cửa cống thôn Hương Bài, tổng Đồng Xuân, huyện Thọ Xương (cửa sông xưa nằm ở vị trí phố Cầu Gỗ quận Hoàn Kiếm) chuyển sang phía Tây huyện Vĩnh Thuận đến xã Nghĩa Đô ở phía Đông huyện Từ Liêm và các tổng thuộc huyện Thanh Trì, quanh co gần 60 dặm, tới xã Hà Liễu chảy vào sông Nhuệ.

Đặc điểmSửa đổi

Đoạn sông bị lấpSửa đổi

Đoạn sông từ Cầu Gỗ đến Bưởi, nay đã bị lấp, chỉ còn lại một vài dấu tích như ở Thụy Khuê (nằm ở mặt sau của tòa chung cư Golden West Lake và một khu dân cư nhỏ ở gần chợ Tam Đa). Và do đó, Tô Lịch không còn thông với sông Hồng nữa. Dòng chảy của đoạn sông đã bị lấp này theo lộ trình sau: từ bên cạnh phố Cầu Gỗ ngược lên phía Tây Bắc (cống chéo) tới Hàng Lược, men theo phía dưới đường Phan Đình Phùng (phía ngoài mặt bắc thành Hà Nội), rồi chảy dọc theo hai phố Thụy KhuêHoàng Hoa Thám ngày nay ra đến đầu đường Bưởi nằm ở phía Nam Hoàng Quốc Việt (gặp đoạn sông Tô Lịch ngày nay). Đoạn sông còn lộ thiên ở Thụy Khuê đó còn được gọi là mương Thụy Khuê, nối từ cống Đõ (ở đầu dốc Lafore), chạy tới cống ngầm dưới lòng chợ Bưởi rồi đổ ra sông Tô Lịch ngày nay. Đoạn mương đó đã được bắt đầu cống hóa từ năm 2011.[2][3]

Đoạn sông ngày naySửa đổi

Sông Tô Lịch ngày nay bắt đầu từ phường Nghĩa Đô thuộc quận Cầu Giấy (phía nam đường Hoàng Quốc Việt), chảy cùng hướng với đường Bưởi, đường Láng, đường Khương Đình và đường Kim Giang về phía Nam, Tây Nam rồi ngoặt sang phía Đông Nam và đổ ra sông Nhuệ ở đối diện làng Hữu Từ thuộc xã Hữu Hòa, huyện Thanh Trì.

Tình hình hiện naySửa đổi

Sông Tô Lịch là một sông cổ của tứ giác nước Thăng Long. Ngày trước, hai bên bờ sông buôn bán tấp nập. Từ khi bị lấp, sông chỉ là một dòng thoát nước thải của thành phố, bị ô nhiễm nặng. Từ cuối những năm 1990, Tô Lịch bắt đầu được nạo vét đáy sông, kè bờ, để làm sạch và chống lấn chiếm.

Sau trận lụt lịch sử hồi đầu tháng 11 năm 2008, người dân ở Hà Nội đã được chứng kiến nước sông Tô Lịch "trong vắt" như xưa.[4] Khi đó, sông Tô Lịch bị nước mưa làm loãng bớt bùn, dâng cao hàng mét, cuồn cuộn chảy và có cả cá bơi. Trận lụt đó đã làm sông Tô Lịch sạch sẽ trở lại chỉ trong vòng vài tuần lễ.[5]

Kế hoạch cải tạo sông Tô LịchSửa đổi

Dùng nước sông HồngSửa đổi

Vào năm 2009, Hà Nội đã có đề án dùng nước Sông Hồng rửa sông Tô Lịch. Đề án này được coi như "tiểu đề án" đầu tiên thực hiện việc xử lý 3 vấn đề ô nhiễm môi trường bức xúc nhất trên địa bàn.[4][6]

Sử dụng nano-bioreactorSửa đổi

Ngày 16/05/2019, Hà Nội đã thí điểm phương án làm sạch nước sông Tô Lịch bằng công nghệ nano-bioreactor do Công ty Cổ phần Cải thiện Môi trường Nhật - Việt (JVE) thực hiện.[7] Sau đó, vào ngày 6/6/2019 chuyên gia Nhật Bản đã công bố kết quả thí điểm, trong vòng hơn 20 ngày công nghệ này đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu, các chỉ số về độ dày bùn, mùi hôi đã giảm đáng kể và khớp với chỉ số dự kiến trước đó.[8]

Dùng nước từ hồ TâySửa đổi

Mặc dù không phải là một kế hoạch được đề ra từ trước đó, nhưng việc thành phố xả hơn 1 triệu mét khối nước từ hồ Tây vào giữa tháng 7/2019 đã góp phần làm cho nước sông cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, đây là hành động "bất khả kháng",[9] đồng thời lượng nước vô cùng lớn cũng đã gây thiệt hại cho dự án làm sạch bằng nano-bioreacter nói trên.[10]

Văn thơSửa đổi

Nước sông Tô vừa trong vừa mát

Em ghé thuyền đỗ sát thuyền anh.

Dừng chèo muốn tỏ tâm tình

Sông bao nhiêu nước thương mình bấy nhiêu.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Ngô Văn Phú (31 tháng 5 năm 2009). “Tre xanh trong lòng Hà Nội”. Đại Nam nhất thống chí, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1971, tập III, trang 177 (Báo An ninh thủ đô). Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2011. 
  2. ^ Bao giờ cống hóa mương Thụy Khuê?
  3. ^ Cống phình ở giữa, dân mất ngủ
  4. ^ a ă “Hà Nội: Sông Tô Lịch sẽ lại sạch như xưa?”. Truy cập 17 tháng 11.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessmonthday= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)
  5. ^ Anh Ngọc - Yến Hoa. “Sông Tô Lịch với "bộ mặt đen". Songtre.vn. Sóng trẻ. Truy cập 16 tháng 4.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |accessmonthday= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)
  6. ^ {{chú thích web| url = http://dantri.com.vn/c20/s20-340073/rua-song-to-lich-bang-nuoc-song-hong.htm%7C title = "Rửa" sông Tô Lịch bằng nước sông Hồng | accessdate = 28 tháng 7| accessmonthday = Thứ Ba| accessyear = 2009|
  7. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Nanoreactor
  8. ^ https://news.zing.vn/chuyen-gia-nhat-cong-bo-ket-qua-lam-sach-song-to-lich-post953956.html
  9. ^ “Xả nước Hồ Tây vào sông Tô Lịch là 'bất khả kháng'. 
  10. ^ “Chuyên gia Nhật bị động, bất ngờ khi nước hồ Tây xả vào sông Tô Lịch”. 


Liên kết ngoàiSửa đổi