Mở trình đơn chính

Tiếng Albania (shqip [ʃcip] hay gjuha shqipe [ˈɟuha ˈʃcipɛ]) là một ngôn ngữ Ấn-Âu với hơn năm triệu người nói, chủ yếu sinh sống tại Albania, Kosovo, Bắc Macedonia, và Hy Lạp,[1] và một số nơi có kiều dân Albania, gồm Montenegro và thung lũng Preševo của Serbia. Những cộng đồng có tuổi đời hàng thế kỷ của người Albania hiện diện rải rác ở Hy Lạp, Nam Ý,[3] Sicilia, và Ukraina.[4]

Tiếng Albania

Shqip
Phát âm[ʃcip]
Sử dụng tạiAlbania, Kosovo, Macedonia, Montenegro, Serbia, Hy Lạp[1]kiều dân Albania
Tổng số người nói5,4 triệu (2011)
Phân loạiẤn-Âu
  • Tiếng Albania
Phương ngữ
Hệ chữ viếtLatinh (biến thể tiếng Albania)
Hệ chữ nổi tiếng Albania
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại
 Albania
 Kosovo
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận trong
Quy định bởiOfficially by the Social Sciences and Albanological Section of the Academy of Sciences of Albania
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1sq
alb (B)
sqi (T)
ISO 639-3tùy trường hợp:
aae – Arbëreshë
aat – Arvanitika
aln – Gheg
als – Tosk
Glottologalba1267[2]
Linguasphere55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties)
Albanian dialects.svg
Bản đồ phương ngữ của tiếng Albania

Lịch sửSửa đổi

Tài liệu viết đầu tiên nhắc đến tiếng Albania là vào ngày 14 tháng 7 năm 1284 ở Dubrovnik (Croatia ngày nay), khi Matthew, nhân chứng một vụ án, nói "Tôi nghe thấy tiếng hét trên sườn núi tiếng Albania (tiếng Latinh: Audivi unam vocem, clamantem in monte in lingua albanesca).[5][6] Thu âm tiếng Albania đầu tiên được thực hiện bởi Norbert Jokl ngày 4 tháng 4 năm 1914 ở Vienna.[7] Trong khoảng thời gian 5 thế kỷ người Ottoman ở Albania, tiếng Albania không được công nhận chính thức cho đến năm 1909, khi Công nương Dibra quyết định cho phép trường học tiếng Albanian.[8]

Phương ngữSửa đổi

Tiếng Albania được chia thành hai phương ngữ chính: Phương ngữ Gheg, phương ngữ Tosk, và phần chuyển đổi giữa chúng.[9] Sông Shkumbin là đường chia ranh giới áng chừng, với phương ngữ Gheg được nói ở phía bắc Shkumbin và Tosk ở phía nam.[10] Cũng có các phương ngữ khác như ArbëreshArvanitika, là sự kết hợp của phương ngữ Gheg và phương ngữ Tosk với các đặc điểm thời xưa của tiếng Albania. Chúng được nói tại một vài nơi ở Ý và Hy Lạp.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă Euromosaic project (2006). “L'arvanite/albanais en Grèce” (bằng tiếng Pháp). Brussels: European Commission. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2016. 
  2. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Albanian”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  3. ^ http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html
  4. ^ http://www.albanianlanguage.net/
  5. ^ Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond (1976). Migrations and invasions in Greece and adjacent areas. Noyes Press. tr. 57. ISBN 978-0-8155-5047-1. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013. 
  6. ^ Zeitschrift für Balkanologie. R. Trofenik. 1990. tr. 102. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013. 
  7. ^ Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania. Rowman & Littlefield. tr. 216. ISBN 978-0-8108-6188-6. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2013. 
  8. ^ Torte, Rexhep (4 tháng 8 năm 2009). “Përfundoi shënimi i 100-vjetorit të Kongresit të Dibrës”. Albaniapress. 
  9. ^ Gjinari, Jorgji. Dialektologjia shqiptare
  10. ^ Concise Encyclopedia of Languages of the World By Keith Brown, Sarah Ogilvie Contributor Keith Brown, Sarah Ogilvie Edition: illustrated Published by Elsevier, 2008 ISBN 0-08-087774-5, ISBN 978-0-08-087774-7