Đoan Hoa (tiếng Mãn: ᡩᡠᠸᠠᠨᡥᡡᠸᠠ, Möllendorff: Duwanhūwa, Abkai: Duwanhvwa, chữ Hán: 端華; 1807 - 1861), Ái Tân Giác La, là một Hoàng thân thuộc 1 trong 12 Thiết mạo tử vương của nhà Thanh, đồng thời là 1 trong 8 vị Cố mệnh Bát đại thần của Hàm Phong Đế.

Cuộc đờiSửa đổi

Đoan Hoa sinh vào giờ Hợi, ngày 10 tháng 10 (âm lịch) năm Gia Khánh thứ 12 (1807), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai thứ ba của Trịnh Thận Thân vương Ô Nhĩ Cung A, mẹ ông là Trắc Phúc tấn Hồ Giai thị (瑚佳氏). Ông còn 1 người em trai là Đại học sĩ, Hộ bộ Thượng thư Túc Thuận (肅順), người đứng đầu nhóm Cố mệnh Bát đại thần[1].

Năm Đạo Quang thứ 5 (1825), ông được phong làm Phụ quốc Tướng quân (輔國將軍)[2].

Năm thứ 26 (1846), phụ thân ông qua đời, ông được tập tước Trịnh Thân vương (鄭親王) đời thứ 13. Không lâu sau ông được phong làm Tổng lý Hành dinh sự vụ Đại thần (總理行營事務大臣) kiêm Ngự tiền đại thần (御前大臣).

Sau khi Hàm Phong Đế kế vị, nhậm Lĩnh thị vệ Nội đại thần.

Năm Hàm Phong thứ 11 (1861), ở Hành cung Nhiệt Hà, Hàm Phong Đế di chiếu mệnh ông, Túc Thuận, Di Thân vương Tái Viên và 5 vị đại thần khác cùng nhau phò trợ, nhiếp chính cho Hoàng thái tử Tải Thuần, sử gọi là Cố mệnh Bát đại thần.

Sau khi Tải Thuần kế vị, tức Đồng Trị Đế, Lưỡng cung Thái hậu cùng Cung Thân vương Dịch Hân (Hoàng tử thứ 6 của Đạo Quang Đế) và Thuần Quận vương Dịch Hoàn (Hoàng tử thứ 7 của Đạo Quang Đế) phát động Tân Dậu Chính biến (辛酉政變) nhằm đoạt lại quyền nhiếp chính từ tay nhóm Bát đại thần. Sau khi chính biến kết thúc, ông và Tái Viên bị cách tước và ban cho tự sát, còn em trai ông Túc Thuận bị chém đầu thị chúng.

Gia quyếnSửa đổi

Thê thiếpSửa đổi

Đích Phúc tấnSửa đổi

  • Nữu Hỗ Lộc thị (纽钴禄氏), con gái của Ban sự đại thần Phúc Khắc Kinh A (福克京阿) - tổ phụ của Từ An Hoàng thái hậu.

Trắc Phúc tấnSửa đổi

  • Trần Giai thị (陈佳氏), con gái của Hộ quân Sắc Lặc (色勒).
  • Cao Giai thị (高佳氏), con gái của Hộ quân Cao Phúc (高福).
  • Bạch Giai thị (白佳氏), con gái của Hòa Hưng (和兴).

Hậu duệSửa đổi

Con traiSửa đổi

  1. Khiêm Thiện (謙善; 1839 - 1855), mẹ là Trắc Phúc tấn Trần Giai thị. Được phong làm Nhị đẳng Thị vệ[1]. Vô tự.
  2. Toàn Thiện (全善; 1851 - 1851), mẹ là Trắc Phúc tấn Bạch Giai thị. Chết yểu.
  3. Lãnh Thiện (冷善; 1855 - 1859), mẹ là Trắc Phúc tấn Cao Giai thị. Chết yểu.
  4. Tín Thiện (信善; 1857 - 1859), mẹ là Trắc Phúc tấn Cao Giai thị. Chết yểu.

Con gáiSửa đổi

  • Một con gái, mẹ là Nữu Hỗ Lộc thị, gả cho Sùng Khởi (崇绮) thuộc A Lỗ Đặc thị (阿鲁特), là trạng nguyên người Mông Cổ duy nhất của triều Thanh. Sinh được một con gái chính là Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu.

Con thừa tựSửa đổi

  1. Trưng Thiện (徵善; 1853 - 1896), là con trai thứ hai của Túc Thuận - em trai ruột của ông.

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ a ă Ngọc điệp, tr. 8346, Quyển 6, Đinh 4
  2. ^ Triệu Nhĩ Tốn 1928, Quyển 215 - Đoan Hoa truyện

Tham khảoSửa đổi

  • Triệu Nhĩ Tốn (1998). Thanh sử cảo. Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101007503.Quản lý CS1: ref=harv (liên kết)
  • Triệu Nhĩ Tốn (1928). “Thanh sử cảo”.Quản lý CS1: ref=harv (liên kết)
  • Ngọc điệp. “Ái Tân Giác La Tông phổ”.Quản lý CS1: ref=harv (liên kết)