Chim Lạc là một sinh vật truyền thuyết của người Việt cổ và được xem là vật tổ của cư dân thời kỳ văn hóa Đông Sơn trong buổi đầu hình thành nhà nước Văn Lang-Âu Lạc. Hình ảnh một con chim Lạc là biểu tượng được tìm thấy trên mặt của Trống Đồng[1][2][3]. Có ý kiến xem chim Lạc được xem là biểu tượng của nước Âu Lạc[4]. Nghĩa của từ "Lạc" trong cụm từ "chim Lạc" có nhiều tranh luận và khảo cứu, sự đồng thuận nhiều hơn cả cho rằng, chữ "Lạc" này có xuất xứ từ chữ "Lạc điền" (ruộng nước). Thời Hùng Vương đã dùng rất phổ biến chữ "lạc" này: Lạc Việt, Lạc vương, Lạc hầu, Lạc tướng, Lạc dân, Lạc điền[5].

Hình tượng con chim Lạc

Xác định loàiSửa đổi

Vẫn còn nghi vấn trong việc xác định chim Lạc là loài chim gì, một số ý kiến gọi chim này là “hậu điểu”, tức là các giống chim di trú từ Giang Nam (Trung Hoa) bay đến vùng đất mới (miền Bắc Việt Nam ngày nay). Trong Hán ngữ có cụm từ lạc điểu (雒鳥). Bách khoa thư Baidu (百度) của Trung Quốc cho biết lạc (雒) có 7 nghĩa, trong đó có 2 nghĩa liên quan là chim cúhuyền điểu[6]. Dưa vào hình dạng những con chim trên trống đồng Đông Sơntrống đồng Ngọc Lũ, có phỏng đoán khả năng chúng là loài , vạc, giang, sếu, bồ nông hay le le, thậm chí là chim Hồng hoàng (Buceros bicornis), hoặc những loài chim thuộc họ Diệc (Ardeidae) như diệc, vạc hay cò, tuy nhiên cũng khó thuyết phục nếu chỉ dựa vào một số hình dạng hao hao bên ngoài để đoán[7].

Tính biểu tượngSửa đổi

Chim Lạc thuộc về biểu tượng quan trọng vì ở những loại trống đã giản ước rất nhiều hình ảnh khác thì hình ảnh này vẫn xuất hiện bên cạnh Mặt trời và liên hội với một loài hậu điểu, hậu là khí hậu, thời tiết, điểu là chim, hậu điểu là chim di cư theo mùa để sáng tạo ra cách gọi tương ứng[8]. Với tư cách là một biểu tượng, chim Lạc vừa gần gụi thân quen vừa thiêng liêng. Chim Lạc vươn lên với cao rộng như khát vọng chinh phục bầu trời. Chim Lạc tượng trưng cho ước mơ vượt không gian bất chấp giông tố thử thách[9]. Chim lạc tượng trưng cho tinh thần và cả văn hóa thuần, cũng Việt là tiền thân của hình tượng phượng hoàng ở những thời đại sau này. Với truyền thống lịch sử bốn ngàn năm[10], người Việt dù ở phương trời nào, tuy có nhiều sự khác biệt về nhiều mặt nhưng đều chung một cội nguồn, một ngày Giỗ Tổ, một tình cảm tự nhiên, một khát vọng bay lên như hình ảnh con chim Hồng, chim Lạc được trạm trổ trên bề mặt trống đồng.

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ “Hòa hợp để Việt Nam bay lên”. Vietnamnet. 3 tháng 3 năm 2012.
  2. ^ “Thông điệp từ những hoa văn Đông Sơn”. Hà Nội Mới.
  3. ^ “Rồng và tiên trong lịch sử đồ tượng Việt Nam”.[liên kết hỏng]
  4. ^ Lịch sử Việt Nam, 1955, Chương 3: "Nguồn gốc dân tộc Việt Nam, người Lạc Việt", Đào Duy Anh
  5. ^ Lắt léo chữ nghĩa: 'Chim lạc' là chim gì?
  6. ^ Lắt léo chữ nghĩa: 'Chim lạc' là chim gì?
  7. ^ Một ý kiến về câu hỏi: 'Chim lạc là chim gì?'
  8. ^ Lắt léo chữ nghĩa: 'Chim lạc' là chim gì?
  9. ^ Những “thần thú” trong tâm thức người Việt (Kỳ 11): Chim Lạc - Biếu tượng văn hóa và sức mạnh Việt
  10. ^ Vương Liêm. “Thời đại Hùng vương mở đầu bốn ngàn năm văn hiến trong lịch sử tiến hóa của dân tộc Việt Nam”. UBMTTQVN - TP. HCM.[liên kết hỏng]

Xem thêmSửa đổi