Mở trình đơn chính

Gia Cát hay Chư Cát (chữ Hán: 諸葛, Bính âm: Zhuge) là một họ của người Trung Quốc. Gia Cát là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách Bách gia tính, nó xếp thứ 314 trong danh sách này. Tuy số lượng người Trung Quốc mang họ này khá hiếm nhưng Gia Cát vẫn rất nổi tiếng vì đây là họ của Gia Cát Lượng, thừa tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc.

Gia Cát
諸葛姓 - 楷体.svg
họ Gia Cát viết bằng chữ Hán
Tiếng Trung
Chữ Hán諸葛
Trung Quốc đại lụcbính âmZhuge
Phiên âm Hán ViệtGia Cát

Nguồn gốcSửa đổi

Theo Tam Quốc chí chú của Trần Thọ, Bùi Tùng Chi thì tổ tiên của dòng họ Gia Cát là người họ Cát.[1]

Sách Khổng Minh Gia Cát Lượng nêu quan điểm chữ "Cát" trong họ Gia Cát có nguồn gốc từ dòng dõi của Cát Anh, một tướng theo Trần Thắng khởi nghĩa chống Tần. Cát Anh có công, bị Trần Thắng giết oan. Khi Hán Văn Đế lên ngôi đã sai người tìm dòng dõi Cát Anh và cấp đất Gia làm nơi ăn lộc. Một chi sau này lấy sang họ Gia Cát - ghép chữ "Cát" cũ và đất "Gia".[2]

Đất Gia đến thời Đông Hán thuộc quận Lang Gia (hay Lang Nha), Từ Châu, ngày nay là huyện Nghi Nam, thành phố Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông.

Người Trung Quốc nổi tiếngSửa đổi

Thời Lưỡng HánSửa đổi

Thời Tam QuốcSửa đổi

Trong thời kỳ Tam Quốc, gia tộc Gia Cát xuất hiện nhiều nhân vật quan trọng, phục vụ cho cả ba triều đại Ngụy, Thục, Ngô.

Thế hệ thứ nhất:

Thế hệ thứ hai:

Thế hệ thứ ba:

Thế hệ thứ tư:

Hậu Tam QuốcSửa đổi

Thời hiện đạiSửa đổi

Nhân vật hư cấuSửa đổi

  • Gia Cát Hoài, con thứ của Gia Cát Lượng, xuất hiện trong dã sử.
  • Gia Cát Quả, con gái của Gia Cát Lượng, xuất hiện trong dã sử.
  • Gia Cát Chất, con út của Gia Cát Chiêm, xuất hiện trong dã sử.
  • Gia Cát Anh, quân sư của Nhạc Phi, xuất hiện trong Thuyết Nhạc Toàn Truyện (Nhạc Phi Diễn Nghĩa).
  • Gia Cát Cẩm, quân sư của Nhạc Lôi, xuất hiện trong Thuyết Nhạc Toàn Truyện (Nhạc Phi Diễn Nghĩa).
  • Gia Cát Tiên, nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Phong linh trung đích đao thanh của Cổ Long.
  • Gia Cát Lôi, nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tiểu Lý phi đao của Cổ Long.
  • Gia Cát Chính Ngã, nhân vật chính trong bộ tiểu thuyết kiếm hiệp Tứ đại danh bộ hệ liệt của Ôn Thụy An.
  • Gia Cát Hiền Đức, nhân vật trong phần Tứ đại danh bộ chấn Quan Đông trong bộ tiểu thuyết kiếm hiệp Tứ đại danh bộ hệ liệt của Ôn Thụy An.
  • Gia Cát Báo, Gia Cát Minh Châu, nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Ngũ Phụng Triều Long của Liễu Tàn Dương.
  • Gia Cát Ngọc, nhân vật chính trong tiểu thuyết kiếm hiệp Cô Lâu Quái Kiệt của Giả Cổ Long.
  • Gia Cát Nghị, hiệu Bắc Đẩu thư sinh, nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Cô Lâu Quái Kiệt của Giả Cổ Long.
  • Gia Cát Hiệp, Gia Cát Quân, nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tuyết hoa phong nguyệt của Giả Cổ Long.
  • Gia Cát Tứ Lang, nhân vật trong bộ mạn họa Gia Cát Tứ Lang xuất bản 1958-1963.
  • Gia Cát Vô Tuyết, nhân vật trong bộ phim truyền hình Lan Lăng Vương Phi.
  • Gia Cát Việt, tộc nhân nhà Gia Cát, tướng Thục Hán trong game online Tam Quốc Truyền Kỳ.

Người Nhật Bản nổi tiếngSửa đổi

Nhân vật lịch sửSửa đổi

Nhân vật hư cấuSửa đổi

Người Việt Nam nổi tiếngSửa đổi

Nhân vật lịch sửSửa đổi

Nhân vật hư cấuSửa đổi

Thôn Bát quái?Sửa đổi

Vào cuối đời Tống, đầu nhà Nguyên (khoảng năm 1300), hậu duệ của Gia Cát Lượng lập cư ở phía nam thiết lập thôn Gia Cát (hay thôn Bát Quái) tại thị trấn Lan Khê, Triết Giang. Thôn được xây dựng bởi đời thứ 27 của Gia Cát Lượng là Gia Cát Đại Sư, vận dụng học thuyết Kham dư (phong thủy) vào Bát quái trận đồ của ông tổ mình, thiết lập thôn trang án theo Cửu cung bát quái. Năm 1925, chiến tranh ác liệt, quân đội của Quốc dân đảng là Tiêu Kính Quang đánh nhau với quân phiệt Tôn Truyền Phương 3 ngày dữ dội sát bên thôn Bát Quái nhưng không có viên đạn nào lọt vào thôn. Khi quân Nhật tấn công xuống phía nam, đại quân kéo qua đại lộ Long Cương nhưng không phát hiện ra thôn này. Duy có 1 lần máy bay Nhật ném bom trúng 1 phòng trong thôn. Thôn Gia Cát hay Bát Quái được mệnh danh là "Trung Quốc đệ nhất thôn".[6]

Gia Cát hay Chư Cát?Sửa đổi

Từ điển Hán Việt của Thiều Chửu phiên chữ 諸 thành chư, tức họ 諸葛 phải đọc là Chư Cát.

Tuy nhiên, nhiều từ điển Hán Việt ghi 2 cách đọc chưgia, đồng thời ở mục họ 諸葛 (Zhūgé) thì chỉ phiên là Gia Cát. Tại Wiktionary tiếng Anh chữ 諸 có hai phiên thiết là Chương Ngư thiết 切 và Chính Xa thiết 切. Chương Ngư thiết 切 cho ra âm Chư; còn Chính Xa thiết đúng ra phải cho âm Cha, nhưng vì Chính 正 còn một âm nữa là Giêng (trong tháng Giêng, 正月, thường đọc là Chính nguyệt, nhưng đọc Giêng nguyệt thì hợp lý hơn) nên Giêng Xa thiết cho ra âm Gia.

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Trần Thọ, Tam Quốc chí, Bùi Tùng Chi chú: Ngô thư quyển 7 - Trương Cố Gia Cát Bộ truyện.
  2. ^ Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học, tr 25.
  3. ^ Truyền nhân Khổng Minh, Chu Du
  4. ^ Quan điểm và phương pháp biên soạn Việt điện u linh tập
  5. ^ Ngắm "anh Dự" của Táo quân 2010
  6. ^ Kỳ bí thôn bát quái của hậu duệ Gia Cát Lượng

Tham khảoSửa đổi