Hình viên phân

(đổi hướng từ Hình cung)

Trong hình học phẳng, hình viên phân (tiếng Anh circular segment, ký hiệu: ) là một miền của hình tròn bị "chia" bởi một cát tuyến hoặc một dây cung. Định nghĩa hình thức hơn, đó là một hình viên phân là một miền không gian hai chiều bị chặn bởi một cung (cung nhỏ hơn 180°) của đường tròn và bởi dây cung nối hai điểm đầu cuối của cung.

Các công thức liên quanSửa đổi

 
Hình cung (xanh lục) bị chặn bởi một cát tuyến/dây cung (đường nét đứt) và cung có hai điểm đầu cuối trùng với của dây cung (cung nằm phía trên miền xanh lục).

Gọi Rbán kính của hình tròn, θ là góc chắn bởi cung tròn đo bằng radian, α là góc chắn bởi cung tròn đo bằng độ, cđộ dài dây cung, s là độ dài cung, hchiều cao của hình viên phân, và d chiều cao của tam giác tạo bởi hai bán kính nối tâm và hai điểm đầu cuối của cung.

Bán kính đường tròn tính bằng

 

Bán kính xác định theo hc có thể suy ra từ định lý hai dây cung cắt nhau, với đường kính 2Rc vuông góc với dây cung.

Độ dài cung bằng

 

Độ dài cung xác định theo arcsin được suy ra từ góc nội tiếp trương bởi cùng một cung và một cạnh của góc là đường kính. Khi đó góc nội tiếp có giá trị θ/2 và là một góc của tam giác vuông có cạnh huyền bằng đường kính. Cách này cũng có ích dùng để suy ra một số liên hệ lượng giác dưới đây.

Độ dài dây cung bằng

 

Chiều cao h bằng

 

Giá trị góc bằng

 

Diện tíchSửa đổi

Diện tích A của hình viên phân bằng diện tích của hình quạt tròn trừ đi diện tích của phần tam giác tương ứng tạo bởi hai cạnh nối tâm và hai điểm đầu cuối của cung và dây cung

 

với góc ở tâm đo theo radian, hay

 

với góc ở tâm đo theo độ.

Ứng dụngSửa đổi

Công thức diện tích có thể sử dụng để tính thể tích của một thùng phi đặt nằm ngang mà chứa chất lỏng không đầy thùng.

Để thiết kế cửa sổ hay cửa có cạnh trên được bo tròn, giá trị ch có thể xác định được và được sử dụng để tính bán kính R cho người thợ có thể tiến hành lắp đặt được.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi