Lịch sử của Afghanistan, (tiếng Ba Tư: تاریخ افغانستان , Tārīkh e Afġānistān tiếng Pashtun: د افغانستان تاريخ , Da Afġānistān Tārīkh) với tư cách là một nhà nước bắt đầu vào năm 1747 với sự thành lập của Ahmad Shah Durrani. Văn bản ghi lại lịch sử của vùng đất hiện đang hình thành Afghanistan có thể được truy nguyên từ khoảng 500 TCN khi khu vực này thuộc Đế chế Achaemenid,[1] mặc dù bằng chứng chỉ ra rằng một mức độ văn hóa đô thị hóa tiên tiến đã tồn tại ở vùng đất này từ năm 3000 đến 2000 TCN.[2][3][4] Bactria có từ năm 2500 TCN.[5] Nền văn minh lưu vực sông Ấn trải dài đến phần lớn Afghanistan ở phía bắc.[6] Alexander Đại đế và quân đội Macedonia của ông đã đến Afghanistan ngày nay vào năm 330 TCN sau sự sụp đổ của Đế chế Achmaemenid trong Trận Gaugamela.[7] Kể từ đó, nhiều đế chế đã trỗi dậy từ Afghanistan, bao gồm Greco-Bactrians, Kushans, Hephthalites, Saffarids, Samanids, Ghaznavids, Ghurids, Khaljis, Timurids, Mughals, Hotakis và Durranis.[8]

Afghanistan (có nghĩa là "vùng đất của người Afghan") là một vị trí chiến lược quan trọng trong suốt lịch sử.[9] Vùng đất đóng vai trò là "cửa ngõ vào Ấn Độ, nằm trên con đường tơ lụa cổ đại, nơi buôn bán từ Địa Trung Hải đến Trung Quốc ".[10] Ngồi trên nhiều tuyến đường thương mại và di cư, Afghanistan có thể được gọi là ' Vòng xoay Trung Á ' [11] kể từ khi các tuyến đường hội tụ từ Trung Đông, từ Thung lũng Indus qua các lối đi qua Hindu Kush, từ Viễn Đông qua Lưu vực Tarim, và từ thảo nguyên Á-Âu liền kề.

Các ngôn ngữ chi Iran được phát triển bởi một nhánh của những người này; tiếng Pashtun nói ngày nay ở Afghanistan là một trong những ngôn ngữ Đông Iran. Elena E. Kuz'mina lập luận rằng các lều của những người du mục nói tiếng Iran ở Afghanistan đã phát triển từ những ngôi nhà bề mặt của vành đai thảo nguyên Á-Âu trong Thời đại đồ đồng.[12]

Các cuộc xâm lược Ả Rập đã ảnh hưởng đến văn hóa của Afghanistan, và thời kỳ tiền đạo Hồi của Hỏa giáo, Macedonia, Phật giáoẤn Độ giáo đã biến mất từ lâu.

Mirwais Hotak và sau đó là Ahmad Shah Durrani thống nhất các bộ lạc Afghanistan và thành lập Đế chế Afghanistan cuối cùng vào đầu thế kỷ 18 CE.[13][14][15][16][17] Afghanistan là nơi sinh sống của nhiều dân tộc và đa dạng: người Pashtun, người Tajik, Hazara, Uzbeks, Turkmen, Aimak, Baloch và những tộc người khác.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ “Country Profile: Afghanistan” (PDF). United States: Library of Congress Country Studies on Afghanistan. Tháng 8 năm 2008. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2010. 
  2. ^ “Afghanistan: The Pre-Islamic Period”. United States. 1997. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2010. 
  3. ^ Dupree, Nancy Hatch (1977). An Historical Guide To Afghanistan (Chapter 3: Sites in Perspective) (ấn bản 2). United States: Afghan Air Authority, Afghan Tourist Organization. tr. 492. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2010. 
  4. ^ Shroder, John Ford (2006). “Afghanistan”. Microsoft Encarta Online Encyclopedia. Microsoft Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2009. 
  5. ^ “Bactria ancient country, Central Asia”. Encyclopedia Britannica. Truy cập 18 tháng 1 năm 2020. 
  6. ^ The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. pp.1
  7. ^ “Alexander and Macedonian Rule, 330-ca. 150 B.C”. United States: Library of Congress Country Studies on Afghanistan. 1997. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2010. 
  8. ^ “Kingdoms of South Asia – Afghanistan (Southern Khorasan / Arachosia)”. The History Files. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2010. 
  9. ^ Banting, Erinn (2003). Afghanistan: The land. Crabtree Publishing Company. tr. 4. ISBN 0-7787-9335-4. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2010. 
  10. ^ Adamec, Ludwig W. (2011). Historical Dictionary of Afghanistan. Scarecrow Press. tr. 1. ISBN 0-8108-7957-3. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012. 
  11. ^ Afghanistan Beyond the Fog of Nation Building: Giving Economic Strategy a Chance. S. Frederick Starr “Archived copy” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012. 
  12. ^ Elena E. Kuz'mina, The Origin of the Indo-Iranians (Leiden and Boston:Brill 2007), p. 62.
  13. ^ "Afghanistan and the Search for Unity" Omrani, Bijan, published in Asian Affairs, Volume 38, Issue 2, 2007, pp. 145–157.
  14. ^ “Last Afghan empire”. Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree, and others. Encyclopædia Britannica Online Version. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2010. 
  15. ^ “Last Afghan Empire”. Afghanpedia. Sabawoon.com. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2010. 
  16. ^ “AFGHANISTAN x. Political History”. Encyclopædia Iranica. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2010. 
  17. ^ Romano, Amy (2003). A Historical Atlas of Afghanistan. The Rosen Publishing Group. tr. 64. ISBN 0-8239-3863-8. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2010.