Nalanda

(đổi hướng từ Na-lan-đà)

Nālandā (tiếng Phạn: नालंदा; /naːlən̪d̪aː/, phiên âm Hán-Việt: Na-lan-đà) là một trung tâm học tập bậc cao thời cổ đại, một tu viện Phật giáo lớn nằm ở vương quốc cổ Magadha, ngày nay thuộc tiểu bang Bihar, Ấn Độ. Địa điểm này nằm cách Patna chừng 95 kilômét (59 mi) về phía đông nam, gần thành phố Bihar Sharif. Nalanda vốn là một trung tâm học thuật quan trọng từ thế kỷ thứ 5 và phát triển rực rỡ từ triều vua Śakrāditya (danh hiệu chưa rõ, có thể là vua Kumara Gupta I hoặc Kumara Gupta II) cho đến cuối thế kỷ 12 (1197). Sau đó Nalanda bị phá hủy toàn phần.

Trường Đại học Phật giáo Nalanda
Nalanda University India ruins.jpg
Phế tích của Nalanda Mahavihara
Nalanda trên bản đồ Ấn Độ
Nalanda
Vị trí trên bản đồ Ấn Độ
Vị tríNalanda, Bihar, Ấn Độ
Tọa độ25°08′12″B 85°26′38″Đ / 25,13667°B 85,44389°Đ / 25.13667; 85.44389
LoạiTrung tâm học thuật
Chiều dài800 ft (240 m)
Chiều rộng1.600 ft (490 m)
Diện tích12 ha (30 mẫu Anh)
Lịch sử
Thành lậpThế kỷ 5
Bị bỏ rơiThế kỷ 13
Nền văn hóaPhật giáo, đôi khi học về Ấn Độ giáo
Sự kiệnCó thể bị phá hủy bởi Bakhtiyar Khalji vào năm k. 1200 CE
Các ghi chú về di chỉ
Khai quật ngày1915–1937, 1974–1982[1]
Các nhà khảo cổ họcDavid B. Spooner, Hiranand Sastri, J.A. Page, M. Kuraishi, G.C. Chandra, N. Nazim, Amalananda Ghosh[2]
Mở cửa công chúng
WebsiteASI
ASI No. N-BR-43[3]
Tên chính thứcĐịa điểm khảo cổ Nalanda Mahavihara (Đại học Nalanda) tại Nalanda, Bihar
Tiêu chuẩnVăn hóa: iv, vi
Tham khảo1502
Công nhận2016 (Kỳ họp 40)
Diện tích23 ha
Vùng đệm57,88 ha

Ngày nay, Nalanda là một Di sản thế giới được UNESCO công nhận từ năm 2016.[4][5]

Tên nguyên thủySửa đổi

Địa danh Nālandā thì sử sách giải thích khác nhau. Theo sư Huyền Trang vị cao tăng đời Đường khi sang Thiên Trúc tầm đạo thì ghi gốc chữ là Na al,lllam dā, có nghĩa là "Tài năng vô tận" hay "Lòng khoan dung vô tận". Còn theo sư Nghĩa Tịnh thì chữ gốc là Nāga Nanda, tên một con rắn trong ao hồ địa phương.[6] Còn theo nhà khảo cổ học Ấn Độ Hiranand Sastri từng chỉ huy việc khai quật di tích thì Nalanda xuất phát từ nālas tức cây sen. Sen mọc nhiều trong khu vực này và tên Nalanda là muốn nhắc đến biểu tượng cây sen.[7]

Lịch sửSửa đổi

Vua chúa Ấn Độ nhất là triều đại Đế quốc Gupta từng xuất tiền của bảo trợ cho trường Nalanda. Sau đến các vua chúa triều Pala như vua Harsha vốn mộ đạo Phật lại càng ủng hộ nhiệt tình.[8]

Quần thể khu Nalanda chiếm diện tích 14 héc-ta (488×244 mét). Các công trình xưa đều xây bằng gạch đỏ, nay đã đổ nát chỉ còn phế tích.[9] Nhưng trước thế kỷ 13 vào thời hoàng kim thì Nalanda là nơi thu hút hằng nghìn sĩ tử xa gần tận Tây Tạng, Trung Hoa, Hy Lạp, và cả Ba Tư đến tu học.[10] Vậy mà nằm 1193 Nalanda bị quân Hồi giáo người Turk của Bakhtiyar Khilji tràn vào tàn phá thiêu hủy. Kho sách khổng lồ phải ba tháng mới cháy hết. Trường sở mất, các tu sĩ cũng phải ra đi, di tích Nalanda từ đó bị bỏ hoang.

Năm 2006, một số quốc gia, trong đó có Singapore, Trung Quốc, Ấn Độ, và Nhật Bản công bố dự án trùng tu di chỉ này.

Các nhân vật lịch sử liên hệ với NalandaSửa đổi

Nhiều nhân vật tiếng tăm trong lịch sử từng đặt chân đến Nalanda trong đó có Phật Thích-caMahavira khoảng thế kỷ 6 và 5 TCN.[1]. Nó cũng là nơi sinh ra và nơi nhập niết bàn của Xá-lợi-phất (Sāriputta), một trong số các môn đồ nổi tiếng của Phật Thích Ca[11] Ngoài ra Nalanda cũng là nơi hội tập nhiều học giả đủ mọi ngành như:

Thư viện ảnhSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a b “Nalanda”. Archaeological Survey of India. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2014. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “asi1” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  2. ^ Le 2010, tr. 59.
  3. ^ “Alphabetical List of Monuments – Bihar”. Archaeological Survey of India. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2014.
  4. ^ “Four sites inscribed on UNESCO's World Heritage List”. whc.unesco.org (bằng tiếng Anh). UNESCO World Heritage Centre. ngày 15 tháng 7 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2016.
  5. ^ “Chandigarh's Capitol Complex makes it to UNESCO's World Heritage List”. Economic Times. ngày 18 tháng 7 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2016.
  6. ^ Ghosh 1965, tr. 3.
  7. ^ Hiranand Sastri 1986, tr. 3–4.
  8. ^ Sukumar Dutt (1962). Buddhist Monks And Monasteries of India: Their History And Contribution To Indian Culture. George Allen and Unwin Ltd, London. tr. 329. ISBN 81-208-0498-8.
  9. ^ The First Spring: The Golden Age of India – Abraham Eraly – Google Boeken. Books.google.com. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2013.
  10. ^ Nalanda Digital Library. “Nalanda Digital Library-Nalanda Heritage-Nalanda,the first residential international University of the World”. Nalanda.nitc.ac.in. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2010.
  11. ^ Jayapalan N. (2000). History Of Education In India. Atlantic Publishers & Dist. tr. 29–33. ISBN 8171569226.
  12. ^ Jarzombek, Mark M.; Prakash, Vikramaditya; Ching, Francis D.K. (2011). A Global History of Architecture. John Wiley & Sons. tr. 312. ISBN 0470902450.
  13. ^ Wayman, Alex (1984). Buddhist Insight: Essays. Motilal Banarsidass. tr. 470. ISBN 8120806751.
  14. ^ Collins, Randall (2000). The sociology of philosophies: a global theory of intellectual change. Volume 30, Issue 2 of Philosophy of the social sciences. Nhà in Đại học Harvard. tr. 240. ISBN 978-0-674-00187-9.
  15. ^ Joshi, Lal Mani (1977). Studies in the Buddhistic Culture of India During the Seventh and Eighth Centuries A.D. Motilal Banarsidass Publications. ISBN 8120802810.
  16. ^ a b Sankalia, Hasmukhlal Dhirajlal (1934). The University of Nālandā. B. G. Paul & co. tr. 259.

Liên kết ngoàiSửa đổi