Mở trình đơn chính

Sách đỏ Việt Nam là danh sách các loài động vật, thực vật ở Việt Nam thuộc loại quý hiếm, đang bị giảm sút số lượng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng. Đây là căn cứ khoa học quan trọng để Nhà nước ban hành những Nghị định và Chỉ thị về việc quản lý bảo vệ và những biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển những loài động thực vật hoang dã ở Việt Nam.

Dự án Sách đỏ Việt Nam được công bố lần đầu tiên năm 1992. Đây là công trình do Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) thực hiện với sự tài trợ của Quỹ SIDA (Thụy Điển). Các tiêu chuẩn sử dụng trong Sách đỏ Việt Nam được xây dựng trên nền các tiêu chuẩn của Sách đỏ IUCN.

Các phiên bảnSửa đổi

Sách đỏ Việt Nam lần đầu tiên phần động vật được xuất bản năm 1992 với 365 loài nằm trong danh mục, phần thực vật được xuất bản năm 1996 với 356 loài nằm trong danh mục.

Kết quả thực hiện Sách đỏ Việt Nam 2004 cho thấy tổng số loài động thực vật hoang dã đang bị đe dọa đã lên đến 857 loài, gồm 407 loài động vật và 450 loài thực vật, tức số loài đang bị đe dọa đã tăng đáng kể. Trong phần động vật, nếu như mức độ bị đe dọa cao nhất trong Sách đỏ Việt Nam 1992 chỉ ở hạng Nguy cấp thì năm 2004 đã có 6 loài bị coi là tuyệt chủng trên lãnh thổ Việt Nam. Số loài ở mức Nguy cấp là 149 loài, tăng rất nhiều so với 71 loài trong Sách đỏ Việt Nam 1992. Có 46 loài được xếp ở hạng Rất nguy cấp.[1]

Phiên bản mới nhất hiện nay là Sách đỏ Việt Nam 2007, được công bố vào ngày 26 tháng 6 năm 2008 [2], theo số liệu này hiện nay tại Việt Nam có 882 loài (418 loài động vật và 464 loại thực vật) đang bị đe dọa ngoài thiên nhiên, tăng 167 loài so với thời điểm năm 1992. Trong đó có 116 loài động vật được coi là "rất nguy cấp" và 45 loài thực vật "rất nguy cấp" (trong số 196 loài thực vật đang "nguy cấp"). Có 9 loài động vật trước kia chỉ nằm trong tình trạng de dọa nhưng nay xem như đã tuyệt chủng là tê giác 2 sừng, bò xám, heo vòi, cầy rái cá, cá chép gốc, cá chình Nhật, cá lợ thân thấp, cá sấu hoa cà, hươu saohoa lan hài [3].

Ngoài Sách đỏ Việt Nam 2007, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam còn hoàn thành việc soạn thảo Danh lục đỏ Việt Nam 2007.

Các cấp đánh giáSửa đổi

Sách đỏ Việt Nam 2007 sử dụng tiêu chuẩn IUCN 2.3 của Sách đỏ IUCN 1994.[4]

Tuyệt chủngSửa đổi

Tuyệt chủng (Extinct - EX) khi không còn nghi ngờ về việc cá thể cuối cùng của taxon đó đã chết.

Tuyệt chủng ngoài thiên nhiênSửa đổi

Tuyệt chủng ngoài thiên nhiên (Extinct in the wild - EW) khi chỉ còn được tìm thấy trong điều kiện gây trồng, nuôi nhốt hoặc chỉ là một (hoặc nhiều) quần thể đã tự nhiên hóa trở lại bên ngoài vùng phân bố cũ.

Bị đe dọaSửa đổi

Rất nguy cấpSửa đổi

Rất nguy cấp (Critically Endangered - CR) là khi taxon đang đứng trước một nguy cơ cực kỳ lớn sẽ bị tuyệt chủng ngoài thiên nhiên trong một tương lai trước mắt.

Nguy cấpSửa đổi

Nguy cấp (Endangered - EN) thấp hơn Rất nguy cấp, nhưng cũng đang đứng trước nguy cơ rất lớn sẽ bị tuyệt chủng ngoài thiên nhiên trong một tương lai gần.

Sẽ nguy cấpSửa đổi

Sẽ nguy cấp (Vulnerable - VU) thấp hơn Rất nguy cấp và Nguy cấp, nhưng đang đứng trước một nguy cơ lớn sẽ bị tuyệt chủng ngoài thiên nhiên trong một tương lai tương đối gần.

Ít nguy cấpSửa đổi

Ít nguy cấp (Lower risk - LR) là khi không đáp ứng bất cứ tiêu chuẩn nào của rất Nguy cấp, Nguy cấp và Sẽ nguy cấp, hạng này được chia làm ba hạng phụ nhỏ hơn.

Phụ thuộc bảo tồnSửa đổi

Phụ thuộc bảo tồn (Conservation dependent - cd) bao gồm các taxon đang là đối tượng của một chương trình bảo tồn liên tục, riêng biệt cho taxon đó hoặc nơi ở của nó; nếu chương trình này ngừng lại, sẽ dẫn tới taxon bị chuyển sang một trong các thứ hạng nguy cấp trong 5 năm.

Sắp bị đe dọaSửa đổi

Sắp bị đe dọa (Near threatened - nt) bao gồm các taxon không được coi là Phụ thuộc bảo tồn nhưng lại rất gần với Sẽ nguy cấp.

Ít lo ngạiSửa đổi

Ít lo ngại (Least concern - lc) bao gồm các taxon không được coi là Phụ thuộc bảo tồn hoặc Sắp bị đe dọa.

Thiếu dẫn liệuSửa đổi

Thiếu dẫn liệu (Data deficient - DD) khi chưa đủ thông tin để có thể đánh giá trực tiếp hoặc gián tiếp về nguy cơ tuyệt chủng, căn cứ trên sự phân bố và tình trạng quần thể.

Không đánh giáSửa đổi

Không đánh giá (Not evaluated - NE) khi chưa được đối chiếu với các tiêu chuẩn phân hạng.

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Sách Đỏ Việt Nam: Nhìn vào mà lo
  2. ^ Lễ giới thiệu Bộ sách đỏ Việt Nam 2007
  3. ^ Công bố Sách Đỏ Việt Nam 2007: Thêm 9 loài động vật bị tuyệt chủng
  4. ^ Nguyễn Tiến Bân; Trần Đình Lý; Nguyễn Tập; Vũ Văn Dũng; Nguyễn Nghĩa Thìn; Nguyễn Văn Tiến; Nguyễn Khắc Khôi (2007). Sách đỏ Việt Nam. Phần II. Thực vật. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và công nghệ. tr. 7–10. 

Xem thêmSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi

Tham khảoSửa đổi