Mở trình đơn chính
Thiền sư Thiên Y Nghĩa Hoài

Thiền sư Thiên Y Nghĩa Hoài (天衣義懷, Tenne Gie, 993-1064), là thiền sư Trung Quốc thuộc tông Vân Môn. Sư là môn đệ đắc pháp của thiền sư Tuyết Ðậu Trọng Hiển và là thầy của hai vị Viên Chiếu Tông Bản và Viên Thông Pháp Tú.

Cơ duyênSửa đổi

Thiền sư Trung Quốc

Bồ-đề-đạt-ma đến Huệ Năng

Ngưu Đầu Thiền

Nhánh Thanh Nguyên Hành Tư

Nhánh Nam Nhạc Hoài Nhượng

Lâm Tế tông

Hoàng Long phái

Dương Kì phái

Tào Động tông

Quy Ngưỡng tông

Vân Môn tông

Pháp Nhãn tông

Khác


Sư họ Trần, quê ở Lạc Thanh, Vĩnh Gia. Mẹ sư nằm mộng thấy ngôi sao rơi vào nhà liền có thai sư. Thuở bé, sư theo cha đi đánh cá. Cha bắt được con cá nào thì sư lén thả hết và an nhiên chịu đòn khi bị cha đánh. Lớn lên, sư đến chùa Cảnh Ðức xuất gia.

Một hôm, đang lúc đi trong chợ có một vị tăng lạ vỗ vai sư nói: Vân Môn, Lâm Tế. Sư nghe vậy liền đi đến yết kiến nhiều vị Thiền sư bấy giờ như Pháp Hoa Chí Ngôn (法華志言),Kim Loan Thiện (金鑾善) và Diệp Huyện Quy Tỉnh (葉縣歸省). nhưng không khế hợp.

Sau, sư đến thiền sư Tuyết Ðậu Trọng Hiển (lúc này còn đang hoằng hoá tại Thuý Phong, chưa dời sang Tuyết Ðậu). Tuyết Ðậu hỏi Sư: Ngươi tên gì? Sư thưa: Nghĩa Hoài. Tuyết Ðậu hỏi: Sao chẳng đặt là Hoài Nghĩa? Sư thưa: Bây giờ sẽ được. Tuyết Ðậu hỏi: Ai vì ngươi đặt tên? Sư thưa: Thụ giới đến bây giờ đã mười lăm năm. Tuyết Ðậu hỏi: Ngươi hành cước đã rách bao nhiêu đôi giày? Sư thưa: Hoà thượng chớ có lừa người tốt. Tuyết Ðậu bảo: Ta không xét tội lỗi, ngươi cũng không xét tội lỗi, ấy là sao? Sư không đáp được, Tuyết Ðậu bảo: Kẻ rỗng nói suông đi đi!

Sư vào thất, Tuyết Ðậu trông thấy bảo: Thế ấy chẳng được, chẳng thế ấy cũng chẳng được, thế ấy chẳng thế ấy cũng chẳng được. Sư suy nghĩ, Tuyết Ðậu đánh đuổi ra. Cứ như thế sư bị ăn gậy bốn lần. Một hôm, Sư đang gánh nước bỗng nhiên đòn gánh gẫy đánh rơi cặp thùng. Sư nhân đây đại ngộ, liền làm bài kệ:

Một hai ba bốn năm sáu bảy

Chót núi muôn nhẫn một chân đứng

Dưới hàm Li long đoạt minh châu

Một lời phá được Duy-ma-cật.

(Nhất nhị tam tứ ngũ lục thất Vạn nhẫn phong đầu độc túc lập Li Long hạm hạ đoạt minh châu

Nhất ngôn khám phá Duy-ma-cật.)

Tuyết Ðậu nghe kệ vỗ bàn khen hay.

Hoằng phápSửa đổi

Đầu tiên sư xiển dương tông phong Vân Môn tại Thiên Y Sơn (天衣山),vùng Việt Châu,Tỉnh Triết Giang, rồi sau lui về ẩn cư tại Sam Sơn Am (杉山庵) vùng Trì Châu, tỉnh An Huy. Sư trụ trì tất cả bảy đạo trường, giáo hoá rất nhiều người và tông phong của Vân Môn rất thịnh.

Vào ngày 25 tháng 9 năm đầu niên hiệu Trị Bình (治平),lúc sắp tịch, sư sai gọi đệ tử là Trí Tài về gấp. Vừa thấy Trí Tài về, sư bảo: Ðến giờ đi đây ! Và nói kệ:

Ðất Nhật trời hồng soi

Ðảnh đỉnh hoa mây lạnh quấn

Canh ba vượt thiết vi

Sừng Li long bẻ gẫy.

(Hồng nhật chiếu phù tang

Hàng vân phong hoa nhạc

Tam canh quá thiết vi

Tạt chiết Li long giác)

Trí Tài hỏi: Tháp trứng đã thành, thế nào là việc cứu kính? Sư nắm tay chỉ đó và đến bên giường, xô gối rồi viên tịch. Hưởng thọ 72 tuổi đời và 46 hạ lạp. Sư được ban cho thụy hiệu là Chấn Tông Đại Sư (振宗大師).

Pháp ngữSửa đổi

Sư thượng đường: Nạp tăng nói ngang nói dọc mà chưa biết có con mắt trên trán. Một vị tăng bước ra hỏi: Thế nào là con mắt trên trán? Sư đáp: Áo rách bày xương gầy, nhà lủng thấy trăng sao.

Tham khảoSửa đổi

  • Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
  • Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
  • Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.