Cách mạng tháng Hai (tiếng Nga: Февра́льская револю́ция, IPA: [fʲɪvˈralʲskəjə rʲɪvɐˈlʲutsɨjə], tr. Fevrálʹskaya revolyútsiya), được biết tới trong nền sử học Xô viết như là Các mạng tư sản tháng Hai ( February Bourgeois Democratic Revolution) và thỉnh thoảng được gọi là Cách mạng tháng Ba, là một trong hai cuộc cách mạng đã diễn ra trong nước Nga trong năm 1917.

Cách mạng Tháng Hai
Một phần của Cách mạng Nga,
Cuộc cách mạng năm 1917–23
Демонстрация работниц Путиловского завода в первый день Февральской революции 1917.jpg
Nhà máy Putilov công nhân phản đối,
8 tháng 3 [O.S. 23 tháng 2]
Thời gian 8 – 16 tháng 3 năm 1917 [O.S. 23 tháng 2, – 3 tháng 3]
Địa điểm Petrograd, Nga
Kết quả Chiến thắng cách mạng:
Tham chiến
Chính phủ hoàng gia: Người biểu tình:
  • SRs
  • RSDLP
  • Lính, công nhân nhà máy, v.v.

Progressive Bloc

Chỉ huy và lãnh đạo
Nicholas II
Nikolai Golitsyn
Sergey Khabalov
Mikhail Belyaev
Nikolai Ivanov
Khác nhau
Lực lượng
Cảnh sát Petrograd: 3,500
Thương vong và tổn thất
1.443 người thiệt mạng ở Petrograd[1]

Những sự kiện của cuộc cách mạng đã diễn ra trong và gần Petrograd (hiện nay -Saint Petersburg), sau là thủ đô của Nga, nơi tồn tại lâu đời sự bất mãn với nền quân chủ đã bùng nổ thành những cuộc biểu tình rộng lớn chống lại chế độ phân phối hạn định lương thực và ngày 23 tháng 2 Lịch Julian (tức ngày 8 tháng 3). Những hoạt động cách mạng đã kéo dài khoảng 8 ngày, bao gồm những đám đông biểu tình và bạo lực vũ trang đã đụng độ với cảnh sát và hiến binh, những lực lượng trung thành cuối cùng của nền quân chủ Nga. Vào ngày 12 tháng 3 lực lượng quân đội phản loạn Nga đã đứng về phe những nhà cách mạng. Ba ngày sau Sa hoàng Nicholas II thoái vị, kết thúc sự thống trị triều Romanov và Đế chế Nga. Một chính phủ lâm thời dưới trách nhiệm của Vương công Geogry Lvov đã thay thế Hội đồng bộ trưởng Nga.

Cuộc cách mạng đã dường như nổ ra mà không có lãnh đạo thực sự hoặc kế hoạch chính thức. Nga đã trở nên tệ hơn từ một vài số vấn đề xã hội và kinh tế, những thứ đã trầm trọng hơn sau khi bắt đầu Thế chiến I trong năm 1914. Binh lính bất mãn do đơn vị đồn trú của thành phố đã gia nhập những người phản loạn-bánh mì ( bread rioters), chủ yếu là phụ nữ xếp hàng chờ lấy bánh mí miễn phí, và công nhân đình công công nghiệp trên đường. Nhiều binh lính đã rời bỏ đi, với những binh lính trung thành xa tại Mặt trận thế chiến I, thành phố rơi vào những sự hỗn loạn, dẫn tới sự lật đổ Sa hoàng. Tổng thể, trên 1300 người đã bị chết trong suốt những cuộc biểu tình của tháng 3 năm 1917.

Nguyên nhânSửa đổi

Một số nhân tố đã góp phần tới Cách mạng tháng Hai, cả yếu tố ngắn và dài hạn. Những nhà sử học bất đồng trên những nguyên nhân chính mà đã góp phần tới điều đó. Những nhà sử học tự dọ nhấn mạnh sự hỗn loạn đã gây nên cuộc đấu tranh, trong khi những người theo chủ nghĩa Marx nhấn mạnh sự không tránh khỏi được sự thay đổi. Alexander Rabinowitch tóm tắt những nguyên nhân dài hạn và ngắn hạn:

"Cuộc cách mạng tháng Hai 1917...đã nảy sinh từ chính trị và kinh tế trước thời chiến không thể tránh được, công nghệ kém phát triển, và nền tảng xã hội chia cắt, gắn liền với quản lí yếu kém của nỗ lực chiến tranh, tiếp tục quân sự thất bại, nền kinh tế quốc nội sụp đổ và những tai tiếng khác thường xung quanh nền quân chủ "[2]

Diễn biếnSửa đổi

Đảng Bolshevik do Vladimir Ilyich Lenin lãnh đạo nhân thời cơ đó đã tổ chức những cuộc biểu tình lớn chống chiến tranh và bãi công tập thể. Ngày 9 tháng 1 năm 1917 (22 tháng 1 theo Công Lịch), trong lễ kỷ niệm "Ngày chủ nhật đẫm máu" ở Petrograd đã xảy ra một cuộc biểu tình lớn chống chiến tranh. Cuộc biểu tình lan rộng sang Moskva, Baku và nhiều thành phố khác.

Phong trào cách mạng sôi nổi nhất là ở thành phố Petrograd. Ngày 18 tháng 2 (3 tháng 3 theo Công Lịch), 30.000 công nhân đình công và ngày này trở thành ngày mở đầu cho Cách mạng tháng Hai. Ngày 23 tháng 2 (8 tháng 3) nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ, 90.000 nữ công nhân của 50 xí nghiệp ở Petrograd tham gia biểu tình chống chiến tranh. Cuộc bãi công nhanh chóng chuyển sang tổng bãi công chính trị. Ngày 24 tháng 2 bãi công lan rộng khắp thành phố, lôi cuốn 20 vạn công nhân tham gia.

 
Vladimir Ilyich Lenin, lãnh tụ đảng Bolshevik

Ngày 25 tháng 2 (10 tháng 3), đảng Bolshevik quyết định chuyển sang tổng bãi công chính trị toàn thành phố và các cuộc xung đột giữa những người biểu tình và cảnh sát đã diễn ra. Ngày 26 tháng 2 (11 tháng 3), theo lời kêu gọi của đảng Bolshevik, công nhân chuyển từ tổng bãi công chính trị sang khởi nghĩa vũ trang bằng cách tước vũ khí của cảnh sát. Công nhân còn kêu gọi binh lính đứng về cách mạng lật đổ Nga hoàng. Đến buổi chiều, nhiều nơi quân đội đã đứng về phía nhân dân, nổ súng bắn vào cảnh sát.

Ngày 27 tháng 2 (12 tháng 3), cuộc khởi nghĩa lan ra khắp thành phố. Triều đình Nga hoàng phải huy động 60.000 binh lính từ mặt trận trở về đàn áp phong trào tuy nhiên binh lính được nhân dân vận động đã bắn vào cảnh sát, bắt các bộ trưởng và tướng của Sa hoàng. Sa hoàng Nikolai II thoái vị và đế quốc Nga cáo chung (1917).

Kết quả, tính chất và ý nghĩa của cuộc cách mạngSửa đổi

Trong thời gian khởi nghĩa, theo lời kêu gọi của đảng Bolshevik, công nhân và binh lính đã tiến hành thành lập các xô viết đại biểu cho mình. Chiều ngày 27 tháng 2, hội nghị các xô viết toàn Petrograd đã họp và bầu ra lãnh đạo thống nhất: xô viết đại biểu công nhân và binh lính Petrograd. Ngay sau khi đế quốc Nga cáo chung, xô viết đại biểu công nhân và binh lính Petrograd đã đứng ra điều hành mọi công việc của nhà nước.

 
Chân dung huân tước Lvov.

Trong lúc đó giai cấp tư sản nhân cơ hội đó tìm cách giành lấy chính quyền. Sau khi đàm phán với các thế lực bảo hoàng còn sót lại không thành, đại diện của giai cấp tư sản đã thỏa thuận với các lãnh tụ Menshevik lúc này đang chiếm đa số trong các xô viết, đặc biệt là xô viết Petrograd. Sau đó, các lãnh tụ Menshevik và xã hội cách mạng đã thỏa thuận trao chính quyền cho giai cấp tư sản. Ngày 2 tháng 3 (15-3), chính phủ lâm thời tư sản được thành lập do huân tước Georgy Lvov làm thủ tướng.Chế độ Nga Hoàng sụp đổ, nước Nga xuất hiện tình trạng 2 chính quyền song song tồn tại: chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và xô viết các đại biểu công nhân và binh lính.

Cách mạng Tháng Hai về tính chất là cuộc cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới vì lãnh đạo cuộc cách mạng là giai cấp vô sản và hướng đi lên của cuộc cách mạng là xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa chứ không phải chế độ tư bản chủ nghĩa, thành lập được hai chính quyền là chính phủ tư sản lâm thời và Xô Viết.

Ý nghĩa: Cuộc cách mạng tháng hai đã thực hiện được một phần nhiệm vụ của giai cấp công nhân và nông dân Nga là lật đổ chế độ phong kiến.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Orlando Figes (2008). A People's Tragedy. First. tr. 321. ISBN 9780712673273. 
  2. ^ Alexander Rabinowitch (2008). The Bolsheviks in Power: The First Year of Soviet Rule in Petrograd. Indiana UP. tr. 1. ISBN 978-0253220424.