Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa

Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa (chữ hán: 固倫雍穆長公主, 1629 - 1678), Công chúa nhà Thanh, là Hoàng nữ thứ tư của Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực.

Cố Luân Ung Mục Trưởng Công Chúa
固倫雍穆長公主
Thông tin chung
Phối ngẫuBật Nhĩ Tháp Cáp Nhĩ
Thân phụThanh Thái Tông Hoàng Thái Cực
Thân mẫuHiếu Trang Văn Hoàng hậu
Sinh1629
Mất1678

Tiểu sửSửa đổi

Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa nguyên danh là Nhã Đồ (雅图), sinh vào giờ Ngọ, ngày 8 tháng Giêng (âm lịch), năm Thiên Thông thứ 3 (1629). Sơ phong Cố Luân Công chúa.

Bà là chị cả trong 4 người con của Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu, trên Thục Tuệ Trưởng Công chúa, Đoan Hiến Trưởng Công chúaThuận Trị Đế.

Năm Thiên Thông thứ 7 (1633), bà được hứa gả cho anh họ Bật Nhĩ Tháp Cáp Nhĩ (弼爾塔哈爾) - con trai thứ hai của Khoa Nhĩ Thấm Trác Lễ Khắc Đồ Thân Vương Ngô Khắc Thiện (anh trai của Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu, cũng là cậu ruột của Công chúa).

Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), năm 13 tuổi, bà xuất giá.

Năm Thuận Trị thứ 13 (1656), bà quay lại Kinh sư. 1 năm sau (1657), 15 tháng 2, bà được tiến phong tước hiệu Cố Luân Trưởng Công chúa (固倫長公主).

Năm Thuận Trị thứ 16 (1659), vào ngày 24 tháng 12, Thuận Trị Đế chiếu phong bà là Hưng Bình Trưởng Công chúa (兴平长公主), sau đó đổi thành Ung Mục Trưởng Công chúa (雍穆长公主). Hồ sơ nội cung còn gọi bà là "Phỉ Quý Cố Luân Công chúa"

Năm Khang Hy thứ 2 (1663), ngày 14 tháng 9, "Phí Dương Cổ đẳng vi ngoại phiên cống mã hành thưởng đích đề bản" ghi chép lại:

Năm Khang Hy thứ 5 (1666), ngày 8 tháng 11, "Lý Phiên Viện Thượng Thư Khách Lan Đồ đẳng đề nghị Khoa Nhĩ Thấm Trác Lý Khắc Đồ Thân Vương bệnh cố do kỳ tử Tất Lặc Tháp Cáp Nhĩ thừa tập bản" xưng:


Lý Phiên Viện thẳng thắng tấu:

Các hồ sơ được khai quật chỉ ra rằng, vào năm Khang Hy thứ 17 (1678), ngày 18 tháng 3, Cố Luân Ung Mục Trưởng Công chúa khứ thế năm 50 tuổi; vào khoảng đầu tháng Tư, kinh sư nhận được tin, nào ngày 11, Khang Hy Đế tiện khiến quan trí tế [1]. Tuy nhiên theo "Thanh thực lục" ghi chép lại, Công chúa đã qua đời vào ngày 11 tháng 4. Không biết là vì ngày mất của Công chúa trùng ngày sinh của Khang Hy Đế mà sửa lại, hay chỉ là một sai lầm.

Căn cứ theo "Thanh hoàng thất tứ phổ", Hoàng Đế đích cô mẫu phong là "Đại Trưởng Công chúa". Cố Luân Ung Mục Công chúa đúng là cô mẫu của Khang Hy Đế, đáng ra Khang Hy Đế phải xưng là "Đại Trưởng Công chúa".

Tuy nhiên, theo những văn bản được khai quật được về Cố Luân Ung Mục Công chúa, Khang Hy Đế không gọi bà là "Đại Trưởng Công chúa", mà chỉ được gọi là "Trưởng Công chúa". Có thể thấy rằng, "Đại Trưởng Công chúa" vừa nói vẫn cần nghiên cứu thêm.

Khoáng ChíSửa đổi

Chế viết:

Gia quyếnSửa đổi

Ngạch phòSửa đổi

Tất Lặc Tháp Cáp Nhĩ (phiên âm: Birtakhar, chữ Hán: 畢勒塔噶爾; ? - 1667), cũng dịch là Bật Nhĩ Tháp Cáp Nhĩ (弼爾塔哈爾), Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị, là người đứng đầu Khoa Nhĩ Thấm trong những năm đầu nhà Thanh. Ông là hậu duệ của Hợp Tát Nhi, cháu nội của Trại Tang và con trai của Ngô Khắc Thiện.

Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), tháng giêng, con gái thứ 4 của Thái Tông là Cố Luân Công chúa Nhã Đồ được hứa gả cho Tất Lặc Tháp Cáp Nhĩ. Công chúa vừa nhận sính lễ, Thái Tông lại vì Ngô Khắc Thiện phạm tội mà cực kì tức giận, muốn hủy bỏ cửa hôn sự này, nhưng vì Ngô Khắc Thiện vào triều chịu tội mà tiếp tục duy trì.

Năm thứ 8 (1643), ông được ban cho nghi trượng của Cố Luân Ngạch phò.

Năm Khang Hi thứ 5 (1666), ông tập phong Khoa Nhĩ Thấm Tả dực trung kỳ Trác Lý Khắc Đồ Thân vương (科尔沁左翼中旗卓哩克图亲王).

Năm thứ 6 (1667), ông qua đời. Tước vị do con trai là Ngạc Tề Nhĩ (鄂齊爾) thừa kế.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ 《清史稿·公主表》