Họ Cá heo chuột (Phocoenidae) là một họ động vật có vú sống dưới nước hoàn toàn, có ngoại hình tương tự như cá heo, tiểu lớpOdontoceti (cá voi có răng). Tuy nhiên, chúng có quan hệ gần gũi hơn với kỳ lân biểncá voi trắng hơn là cá heo thật sự. Có bảy loài cá heo chuột còn sinh tồn, tất cả đều là những loài cá voi có răng nhỏ nhất. Cá heo chuột được phân biệt với cá heo thật sự bởi những chiếc răng dẹt, hình thuổng của chúng (khác biệt với răng hình nón của cá heo) và không có mỏ rõ rệt, mặc dù một số loài cá heo (ví dụ như cá heo Hector) cũng không có mỏ. Cá heo chuột, và các loài Bộ Cá voi khác, thuộc nhánh Cetartiodactyla với các động vật móng guốc chẵn, và họ hàng gần nhất của chúng là hà mã, đã tách ra khỏi chúng khoảng 40 triệu năm trước.

Họ Cá heo chuột
Thời điểm hóa thạch: 15.970–0 triệu năm trước đây Thế Miocene - Gần đây
Phocoena phocoena.2.jpg
Cá heo cảng (Phocoena phocoena)
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Animalia
Ngành (phylum)Chordata
Lớp (class)Mammalia
Bộ (ordo)Artiodactyla
Phân thứ bộ (infraordo)Cetacea
Họ (familia)Phocoenidae
Gray, 1825
Các chi
Xem trong bài.

Cá heo chuột có kích thước từ cá heo California (dài 1,4 m và nặng 54 kg) đến cá heo Dall (dài 2,3 m và nặng 220 kg). Một số loài biểu hiện sự dị hình giới tính ở chỗ con cái lớn hơn con đực. Chúng có cơ thể được sắp xếp hợp lý và hai chi được biến đổi thành chân chèo. Cá heo chuột sử dụng định vị bằng tiếng vang như hệ thống cảm giác chính của chúng. Một số loài thích nghi tốt với việc lặn xuống những độ rất sâu. Như tất cả các loài Bộ Cá voi, chúng có một lớp mỡ dưới da để giữ ấm trong nước lạnh.

Cá heo chuột rất phổ biến và được tìm thấy trong vô số các môi trường sống khác nhau, bao gồm các dòng sông (cá heo không vây), vùng nước ven biển và thềm (cá heo cảngcá heo California) và biển mở (cá heo Dallcá heo bốn mắt), bao gồm tất cả nhiệt độ nước từ vùng nhiệt đới (biển Cortez, cá heo California) đến vùng cực (Greenland, cá heo cảng). Cá heo chuột ăn chủ yếu là mực ống, giống như các loài cá voi có răng còn lại. Người ta biết rất ít về hành vi sinh sản của chúng. Con cái có thể đẻ một con non mỗi năm trong điều kiện thuận lợi.[1][2] Con non thường được sinh ra vào những tháng mùa xuân và mùa hè, và vẫn phải phụ thuộc vào con mẹ cho đến mùa xuân năm sau. Cá heo chuột tạo ra những tiếng lạch cạch siêu âm, được sử dụng cho cả điều hướng (định vị bằng tiếng vang) và giao tiếp xã hội. Trái ngược với nhiều loài cá heo, cá heo chuột không tụ tập để tạo thành các nhóm xã hội lớn.

Cá heo chuột đã và vẫn đang bị một số quốc gia săn lùng bằng phương tiện săn bắn. Các mối đe dọa lớn hơn đối với cá heo chuột bao gồm hàng loạt lưới rê, sự cạnh tranh thức ăn từ ngành thủy sảnô nhiễm biển, đặc biệt là do kim loại nặngorganochloride. Các loài cá heo California đã từng gần bị tuyệt chủng vào thế kỷ 20, do sự xâm nhập của lưới mang, với số lượng dự đoán ít hơn 100 cá thể. Kể từ khi sự tuyệt chủng của loài cá heo sông Dương Tử, cá heo California được xem là loài Bộ Cá voi có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất. Một số loài cá heo chuột đã và đang bị nuôi nhốt và huấn luyện cho việc nghiên cứu, giáo dục và trưng bày công cộng.

Phân loại và tiến hóaSửa đổi

Cá heo chuột, cùng với cá voicá heo, là hậu duệ của các động vật móng guốc sống trên cạn lần đầu tiên tiến vào đại dương khoảng 50 triệu năm trước. Trong thế Miocen (23 đến 5 triệu năm trước), động vật có vú khá hiện đại, có nghĩa là chúng hiếm khi thay đổi sinh lý theo thời gian. Bộ Cá voi đã đa dạng hóa, và bằng chứng hóa thạch cho thấy cá heo chuột và cá heo tách khỏi tổ tiên chung cuối cùng của chúng khoảng 15 triệu năm trước. Hóa thạch lâu đời nhất được biết đến từ các vùng biển nông quanh Bắc Thái Bình Dương, với các loài động vật lan đến bờ biển châu ÂuNam Bán cầu chỉ sau đó rất lâu, vào thế Pliocen.[3]

Các giống lai được phát hiện gần đây giữa cá heo cảng đực và cá heo Dall cho thấy hai loài thực sự có thể là thành viên của cùng một chi.[7]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Read, A.J.; Hohn, A.A. (1995). “Life in the fast lane: the life history of harbour porpoises from the Gulf of Maine”. Marine Mammal Science 11: 423–440. 
  2. ^ Sørensen, T.B.; Kinze, C.C. (1994). “Reproduction and reproductive seasonality in Danish harbour porpoises, Phocoena phocoena.”. Ophelia 39: 159–176. 
  3. ^ Gaskin, David E. (1984). Macdonald, D., biên tập. The Encyclopedia of Mammals. New York: Facts on File. tr. 196–199. ISBN 978-0-87196-871-5. 
  4. ^ Ichishima, H.; Kimura, M. (2005). “Harborophocoena toyoshimai, a new early Pliocene porpoise (Cetacea, Phocoenidae) from Hokkaido, Japan”. Journal of Vertebrate Paleontology 25 (3): 655–664. doi:10.1671/0272-4634(2005)025[0655:htanep]2.0.co;2. 
  5. ^ Ichishima, H.; Kimura, M. (2000). “A new fossil porpoise (Cetacea; Delphinoidea; Phocoenidae) from the Early Pliocene Horokaoshirarika Formation, Hokkaido, Japan”. Journal of Vertebrate Paleontology 20 (3): 561–576. JSTOR 4524127. doi:10.1671/0272-4634(2000)020[0561:ANFPCD]2.0.CO;2. 
  6. ^ Lambert, O. (2008). “A new porpoise (Cetacea, Odontoceti, Phocoenidae) from the Pliocene of the North Sea”. Journal of Vertebrate Paleontology 28 (3): 863–872. doi:10.1671/0272-4634(2008)28[863:ANPCOP]2.0.CO;2. 
  7. ^ Willis, Pamela; Crespi, Bernard; Dill, Lawrence; Baird, Robin; Hanson, M. (2004). “Natural hybridization between Dall's porpoises (Phocoenoides dalli) and harbour porpoises (Phocoena phocoena)” (PDF). Canadian Journal of Zoology 82 (5): 828–834. doi:10.1139/Z04-059. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2015. 

Liên kết ngoàiSửa đổi

  Phương tiện liên quan tới Phocoenidae tại Wikimedia Commons