Trần Cao Vân

Nhà yêu nước Việt Nam thời Pháp thuộc

Trần Cao Vân (sinh 1866 -1916), nhà yêu nước thời Pháp thuộc, là một trong những người cùng vua Duy Tân lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp tại Trung kỳ Việt Nam, do Việt Nam Quang Phục Hội chủ xướng.

Trần Cao Vân
(Trần Công Thọ)
Trần Cao Vân.JPG
Binh nghiệp
Phục vụPhong trào Duy Tân
Khởi nghĩa Việt Nam Quang Phục Hội
Thông tin chung
Tên khácTrần Cao Đệ
pháp danh Như Ý
biệt hiệu Hồng Việt, Chánh Minh, Bạch Sĩ.
Sinhsinh năm Bính Dần (1866) tại làng Tư Phú, tổng Đa Hòa, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Điện Thọ, H.Điện Bàn, Quảng Nam)
MấtBị Pháp xử chém 1916
 Tại pháp trường An Hòa (Huế)
Quốc giaViệt Nam
Quốc tịchViệt Nam
Dân tộcKinh
Triều đạiNguyễn

Tóm tắt tiểu sửSửa đổi

Nhà yêu nước Trần Cao Vân quê làng Tư Phú, tổng Đa Hòa (nay là xã Điện Thọ, H.Điện Bàn, Quảng Nam). Cuộc đời cụ là một chuỗi dài hành động: bị bắt giam ở các ngục Phú Yên, Bình Định do dính dáng đến cuộc khởi nghĩa của Võ Trứ và “vụ án Trung thiên dịch”, bị đày ra Côn Đảo, cùng các đồng chí lập ra “Việt Nam Quang phục hội”, liên lạc với vua Duy Tân để khởi nghĩa năm 1916… Cơ mưu bại lộ, chí sĩ Trần Cao Vân - cố vấn trong chính phủ lâm thời - bị bắt cùng với Phan Thành Tài (thống lãnh quân đội toàn quyền, giữ ấn Kinh lược Nam Ngãi), Lê Đình Dương (Bộ trưởng ngoại giao, giữ ấn Tổng trấn Nam Ngãi), Thái Phiên (Tổng trấn Kinh thành Huế)… Do hai cụ Trần Cao Vân và Thái Phiên nhận hết trách nhiệm về mình, nên vị vua trẻ yêu nước Duy Tân thoát chết. Khi lên đoạn đầu đài, cụ Trần đã ung dung đọc 4 câu thơ: Trời chung không đội với thù Tây/ Quyết trả ơn vua nợ nước này/ Một mối ba giềng xin giữ chặt/ Thân dù thác xuống rạng đài mây.

Văn họcSửa đổi

Khi sắp bị hành hình, ông làm bài thơ này để tỏ nghĩa khí:[1]

Đứa nào muốn chết, chết như chơi
Chết vì non sông, chết vì trời
Chết thảo bao nài xương thịt nát
Chết ngay há ngại cổ đầu rơi
Chết trung tiếng để ngoài muôn dặm
Chết nghĩa danh lưu đến vạn đời
Chết được như vậy là hả lắm
Ta không sợ chết hỡi ai ơi!

Lưu danhSửa đổi

Trong chiến tranh chống Pháp 1945 - 1954, từng có một đơn vị thanh niên kháng chiến lấy tên là Thanh niên Tiền phong đoàn Trần Cao Vân.

Tên ông được đặt cho các đường phố tại nhiều nơi trên cả nước như Hà Nội, thành phố Hạ Long, thành phố Đồng Hới, Quảng Bình,...ở Thành phố Đà Nẵng, thành phố Huế và tỉnh Quảng Nam thì tên ông cũng được đặt làm tên một số trường học công lập.

Xem thêmSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Trần Bích San. Văn học Việt Nam. New Orleans, LA: Trần Gia Thái, 2018. Tr 846