Vương hoàng hậu (Đường Đức Tông)

Chiêu Đức Vương hoàng hậu (chữ Hán: 昭德王皇后, ? - 3 tháng 12, năm 786[2]), là Hoàng hậu duy nhất của Đường Đức Tông Lý Quát và là thân mẫu của Đường Thuận Tông Lý Tụng của nhà Đường.

Chiêu Đức Vương hoàng hậu
昭德王皇后
Đường Đức Tông Hoàng hậu
Hoàng hậu Đại Đường
Tại vị3 tháng 12, năm 786
(1 ngày)[1]
Tiền nhiệmTúc Tông Trương hoàng hậu
Kế nhiệmTuyên Mục Hà hoàng hậu
Thông tin chung
Sinh?
Mất3 tháng 12, năm 786
Lưỡng Nghi điện, Trường An
An tángSùng lăng (崇陵)
Phối ngẫuĐường Đức Tông
Lý Quát
Hậu duệ
Thụy hiệu
Chiêu Đức hoàng hậu
(昭德皇后)
Thân phụVương Ngộ
Thân mẫuTrịnh phu nhân

Tiểu sửSửa đổi

Chiêu Đức hoàng hậu Vương thị xuất thân nhà quan lại, cha bà là Vương Ngộ (王遇), đang giữ chức Bí thư Giám (秘書監), mẹ là Trịnh thị (郑氏), truy tặng Thành Quốc phu nhân. Trong nhà bà có một người anh em là Vương Quả (王果)[3]. Khi Lý Thích vẫn còn là Phụng Tiết quận vương dưới thời Hoàng tằng tổ phụ là Đường Huyền Tông Lý Long Cơ và Hoàng tổ phụ là Đường Túc Tông Lý Hanh, Vương thị nhập phủ làm tần thiếp cho Quận vương.

Năm Thượng Nguyên thứ 2 (761), Vương thị hạ sinh con trai lớn nhất của Phụng Tiết quận vương Lý Thích là Lý Tụng, từ đó trở đi bà càng được yêu quý hơn, "Đặc thừa sủng dị" (特承宠异) hoặc "Vưu kiến sủng lễ" (尤见宠礼)[4]. Năm Bảo Ứng nguyên niên (762), bà lại hạ sinh trưởng nữ cho Lý Quát, tức Đường An công chúa (唐安公主).

Năm Đại Lịch thứ 14 (779), Lý Thích lên ngôi Hoàng đế, tức Đường Đức Tông, Vương thị được sách phong làm Thục phi (淑妃), địa vị cao thứ 2 trong hậu cung chỉ sau Hoàng hậu[5]. Con trai là Lý Tụng được lập làm Thái tử. Bên cạnh đó, Đức Tông truy phong cha của Vương Thục phi, tức Vương Ngộ làm Dương châu Đô đốc, phong anh bà chức Tư mã Mi Châu[3].

Hoàng hậu và qua đờiSửa đổi

Năm Kiến Trung thứ 4 (783), hoàng tộc nhà Đường rời khỏi Trường An tránh bạo loạn, binh biến bởi quân nổi dậy Kinh Nguyên (涇原)[6] đòi ly khai với triều đình. Vương Thục phi mang ngọc tỷ truyền quốc cùng Đức Tông bệ hạ lẩn trốn đến Phụng Thiên (奉天; nay là Hàm Dương, Thiểm Tây)[7]. Trong chuyến chạy nạn này, con gái bà là Đường An công chúa bị chết dọc đường. Năm Hưng Nguyên nguyên niên (784), Vương Thục phi cùng Đức Tông quay trở về thành Trường An.

Năm Trinh Nguyên thứ 2 (786), Vương Thục phi lâm trọng bệnh. Ngày 3 tháng 12, Đức Tông hoàng đế lập bà thành Hoàng hậu. Tuy nhiên, 3 ngày sau đó, tức ngày 6 tháng 12, Hoàng hậu Vương thị giá băng tại Lưỡng Nghi điện (兩儀殿), không rõ bao nhiêu tuổi. Về thời gian này có sai dị, vì Tư trị thông giám cùng Tân Đường thư đều ghi:"Tháng 11, Giáp Ngọ, lập Thục phi làm Hoàng hậu. Ngày Đinh Dậu, Hoàng hậu băng", ý là khoảng 3 ngày sau khi bà được lập thì băng thệ. Tuy nhiên, Cựu Đường thư cả mục Đức Tông bản kỷ cùng Hậu phi liệt truyện - Đức Tông Chiêu Đức hoàng hậu Vương thị lại ghi:"Tháng 11, ngày Giáp Ngọ, lập Thục phi Vương thị làm Hoàng hậu. Cùng ngày, băng ở Lưỡng Nghi điện". Điều này ở sách Tân Đường thư cũng chép tương tự ở mục Hậu phi truyện về bà, cho thấy xuất hiện mâu thuẫn. Thời gian bà được sách lập Hoàng hậu, rất có thể là cùng ngày bà mất là ngày Giáp Ngọ, tức ngày 3 tháng 12 dương lịch.

Đức Tông truy tặng thụy hiệu cho bà là Chiêu Đức hoàng hậu (昭德皇后)[2][8], quan lại mặc phục tang 3 ngày. Đức Tông đối với lễ sách thụy của Vương hoàng hậu rất trịnh trọng, quan đại thần Lý Thư khi soạn sách văn gọi bà là [Đại Hành hoàng hậu] liền cảm thấy không thỏa đáng, Ngô Thông Huyền sửa thành [Tư hậu Vương thị] cũng không phù hợp. Cuối cùng, ông lấy lệ sách văn cho Trưởng Tôn hoàng hậu khi trước, xưng gọi [Hoàng hậu Trưởng Tôn thị], do đó trong sách văn Vương thị là [Hoàng hậu Vương thị], lúc này Đức Tông mới hài lòng[9]. Lúc đầu, Vương hoàng hậu được an táng vào một lăng mộ riêng biệt là Tĩnh lăng (靖陵). Sau khi Đức Tông băng hà năm 805, lăng mộ Vương hoàng hậu mới di chuyển đi, hợp táng ở Sùng lăng (崇陵)[10].

Sau khi bà qua đời, phải đến hơn 1 thế kỷ sau đó, nhà Đường mới có một Hoàng hậu thật sự được sắc phong khi còn sống, đó là Tích Thiện Hà hoàng hậu[11] của Đường Chiêu Tông Lý Diệp. Trong khoảng thời gian hơn 1 thế kỷ đó, các triều đại chỉ có các vị phi tần hậu cung hoặc Hoàng thái hậu được truy phong ngôi Hoàng hậu khi đã qua đời, chứ không có hoàng hậu chính thức nào được sắc phong lúc còn sống[3].

Xem thêmSửa đổi

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ Có tranh cãi, xin xem giải thích ở dưới.
  2. ^ a b “中 曆 日 序”.
  3. ^ a b c Cựu Đường Thư, vol. 52 Lưu trữ 2008-09-21 tại Wayback Machine.
  4. ^ Cả hai phần tiểu sử của Vương hoàng hậu trong Cựu Đường ThưTân Đường thư chỉ ra rằng bà trở thành Vương phi của Lý Thích lúc ông là Lỗ vương. Xem Cựu Đường Thư, quyển 52 và Tân Đường thư, vol. 77 Lưu trữ 2009-02-02 tại Wayback Machine. Tuy nhiên, Lý Thích chỉ làm Lỗ Vương một khoảng thời gian ngắn vào năm 762. Điều này không hợp lý vì bà hạ sinh Lý Tụng năm 761. Xem Tư trị thông giám, quyển 222.
  5. ^ Cựu Đường Thư, vol. 51 Lưu trữ 2008-10-18 tại Wayback Machine.
  6. ^ Nay là Bình Lương, Cam Túc
  7. ^ Tư trị thông giám, quyển 228.
  8. ^ Tư trị thông giám, quyển 232.
  9. ^ 《旧唐书卷五十二 列传第二◎后妃下》: 初,令兵部侍郎李纾撰谥册,文既进,帝以纾文谓皇后曰"大行皇后"非礼,留中不出。诏翰林学士吴通玄为之,通玄又云"咨后王氏",议者亦以为非。知礼者以贞观中岑文本撰文德皇后谥册曰"皇后长孙氏",斯得之矣。
  10. ^ Tân Đường thư, vol. 77 Lưu trữ 2009-02-02 tại Wayback Machine: 德宗昭德皇后王氏,本仕家,失其谱系。帝为鲁王时纳为嫔,生顺宗,尤见宠礼。既即位,册号淑妃,赠其父遇扬州大都督,子姓姻出悉得官。贞元三年,妃久疾,帝念之,遂立为皇后。册礼方讫而后崩,群臣大临三日,帝七日释服。将葬,后母郕国郑夫人请设奠,有诏祭物无用寓,欲祭听之。于是宗室王、大臣李晟浑瑊等皆祭,自发涂日日奠,终发引乃止。葬靖陵,置令丞如它陵台。立庙,奏《坤元之舞》。敕宰相张延赏、柳浑等制乐曲,帝嫌文不工;李纾上谥册曰"大行皇后",帝又谓不典。并诏翰林学士吴通玄改撰,册曰"咨后王氏"。然议者谓岑文本所上文德皇后册言"皇后长孙氏"为得礼。永贞元年,改祔崇陵。
  11. ^ Hà hoàng hậu chính là hoàng hậu cuối cùng của nhà Đường