Janggi hay còn có tên là Cờ tướng Triều Tiên là một loại trò chơi cờ bàn chiến thuật phổ biến ở bán đảo Triều Tiên. Đây là một biến thể của cờ tướng do người Triều Tiên sáng tạo ra, thể hiện cách nghĩ riêng, lòng tự tôn dân tộc. Với loại cờ này, người Triều Tiên cũng muốn chứng tỏ mình ngang hàng với cờ Shogi của Nhật Bản, khi nước này có loại cờ riêng.

Janggi
Janggi set.png
Vị trí ban đầu của Janggi
Loại trò chơiTrò chơi trên bàn
Trò chơi chiến lược trừu tượng
Người chơi2
Thời gian chuẩn bị< 1 phút
Thời gian chơiTừ 20 phút đến vài tiếng
Cơ hội ngẫu nhiênKhông có
Kỹ năng cần thiếttrò chơi chiến lược, chiến thuật
Đồng nghĩaChanggi
Janki
Cờ Hàn Quốc
Janggi
Hangul
장기
Hanja
將棋
Romaja quốc ngữjanggi
McCune–Reischauerchanggi
Hán-Việttướng kỳ

Triều Tiên bị kẹp giữa hai nước lớn hơn là Trung Quốc và Nhật Bản, trong lịch sử Triều Tiên thường xuyên bị hai nước này thay nhau cai trị. Điều đó tạo ra tâm lý bất mãn và ý muốn chứng tỏ mình không thua kém gì hai nước này. Một trong những thể hiện sự độc lập, sáng tạo của họ là những thay đổi trong môn cờ tướng.

Janggi.jpg

Lịch sửSửa đổi

Cờ tướng Triều Tiên là phát minh từ cờ tướng ở triều đại Bắc Tống Trung Quốc. Cách gọi sớm nhất là tượng kỳ, tượng hí, tượng dịch. Từ triều đại họ Lý của Triều Tiên gọi là cờ tướng.[1]

Luật chơiSửa đổi

Bàn cờSửa đổi

Bàn cờ là hình chữ nhật do 9 đường dọc và 10 đường ngang cắt nhau vuông góc tại 90 điểm hợp thành và không có sông. Mỗi bên có một cung Sở hình vuông do 4 ô hợp thành tại các đường dọc 4, 5, 6 kể từ đường ngang cuối của mỗi bên, trong 4 ô này có vẽ hai đường chéo. Vị trí ban đầu xem hình vẽ.

Quân cờSửa đổi

Mỗi ván cờ lúc bắt đầu phải có đủ 32 quân, hình bát giác chia đều cho mỗi bên gồm 16 quân Xanh và 16 quân Đỏ, gồm bảy loại quân: Hán (Sở) 1 quân là lớn nhất, biểu thị đó là quân quan trọng, Tượng 2 quân, Xe 2 quân, Pháo 2 quân, Mã 2 quân là quân lớn thứ hai, Sĩ 2 quân, Tốt (Binh) 5 quân là quân bé nhát. Quân Xanh được viết theo lối thảo thư, quân Đỏ được viết theo lối khải thư. Bên đi quân Xanh là bên đi trước.

Hán (Sở)Sửa đổi

   

Trong cờ Janggi thời cổ, quân đó được gọi là quân Tướng. Nhưng gần đây, cách gọi của quân đó là Hán và Sở. Quân Hán (Sở) đi ngang hoặc dọc, hoặc chéo 1 ô mỗi nước và luôn luôn phải ở trong cung.

Sửa đổi

   

Quân Sĩ đi ngang hoặc dọc, hoặc chéo 1 ô mỗi nước và luôn luôn phải ở trong cung.

TượngSửa đổi

   

Quân Tượng đi theo đường chéo của hình chữ nhật 2x3. Nếu có một quân đứng bên cạnh quân Tượng hoặc 1 quân đặt tại vị trí giữa của hình vuông 2 ô thì Tượng không đi được, gọi là "cản Tượng".

Sửa đổi

   

Quân Mã đi ngang 2 ô và dọc 1 ô (hay dọc 2 ô và ngang 1 ô). Nếu có một quân đứng bên cạnh quân Mã và bị cản thì không được đi đường đó.

XeSửa đổi

   

Quân Xe đi ngang hoặc dọc trên bàn cờ đến ô còn trống, không bị quân khác cản đường hoặc đi chéo ở cửu cung.

PháoSửa đổi

   

Quân Pháo đi ngang hoặc dọc, hoặc đi chéo ở cửu cung nhưng phải nhảy qua đúng 1 quân nào đó (trừ quân Pháo). Điểm khác biệt là Pháo muốn ăn quân (trừ quân Pháo) thì nó phải nhảy qua đúng 1 quân nào đó (không phải là quân Pháo).

Tốt (Binh)Sửa đổi

   

Quân Tốt đi ngang hay tiến 1 ô mỗi nước hoặc đi chéo ở cửu cung, không được đi lùi, do đó, "Tốt 1 bình 2" là cách khai cuộc của cờ Janggi.

Khi đi đến đường biên ngang bên phần sân đối phương, lúc này, chúng được gọi là Tốt lụt.

Cách thay đổiSửa đổi

Với những thay đổi như trên, rõ ràng sự phân chia lãnh thổ là không cần thiết, do đó bàn cờ Janggi bỏ khu vực sông.

Đa phần các quân, trừ quân Pháo, đều được nâng cao về khả năng cơ động và sức chiến đấu, do đó cờ Hàn xem ra có vẻ phong phú và sôi động hơn cờ tướng.

Ví dụ, để đưa quân Xe vào trận thì chỉ cần dịch quân Tốt đầu Xe sang bên, trong khi đó với cờ tướng thì phải mất ít nhất 3 nước mới có thể đặt quân Xe vào vị trí thuận lợi.

Cùng với những thay đổi về luật chơi, chiến thuật chơi cũng thay đổi theo. Chẳng hạn, không có khái niệm tam tử đồng biên (Xe Pháo Mã cùng tấn công 1 cánh), không có Pháo chồng, Pháo gánh hay Pháo 45 như cờ tướng.

Quy định thắng thuaSửa đổi

  • Ba lần lặp lại cục diện. bất kể như thế nào thì tính là cờ hòa.
  • Nếu không có khả năng chiến thắng, có thể không đi nước cờ và nhận thua.

Quy định mớiSửa đổi

Hiệp hội Cờ Janggi quy định nếu hòa thì tính điểm của quân cờ để xét:

  • Bên đi sau: 1,5 điểm
  • Xe: 13 điểm
  • Pháo: 7 điểm
  • Mã: 5 điểm
  • Tượng: 3 điểm
  • Sĩ: 3 điểm
  • Tốt: 2 điểm

Xem thêmSửa đổi

Biến thểSửa đổi

Hiệp hội Cờ Tướng Hàn Quốc tại Tokyo quy định để giảm bớt ván hòa, nếu Tốt đi đến hết bàn cờ, sẽ được phong các quân đã bị ăn (trừ quân Sĩ và quân Hán Sở).[2]

Tham khảoSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi