Mở trình đơn chính

Vi diệu pháp (Abhidhamma) là môn học nghiên cứu về con người và sự tiến hóa hay thụt lùi của nó, cũng áp dụng luôn cho các sinh vật khác (chúng sanh khác) trong và ngoài trái đất. Phạn ngữ Abhidhamma có nghĩa là những giáo lý cao siêu, vi diệu, thù thắng, vượt trên tất cả, vô thượng (không có gì cao hơn). Vi Diệu Pháp là đề cập đến giáo lý tinh hoa của Ðức Phật, giáo lý này là một trong Tam Tạng Kinh Điển của Phật giáo nguyên thủy, hai tạng còn lại là gồm Kinh tạng, Luật tạng. Trong

Thế giới hay vũ trụ dù rộng lớn bao nhiêu cũng không ngoài 4 thứ: Sắc (vật chất), Tâm (Tâm Vương), Tâm Sở (Các trạng thái thuộc tâm như Thọ Uẩn, Tưởng Uẩn, Hành uẩn) và Phi Danh Sắc (Niết Bàn). Vi Diệu Pháp chia và giảng chi tiết về 4 đối tượng này một cách sâu sắc với phương châm "Không có cái tôi". Vi Diệu Pháp là mộn học không đề cập đến "cái ngã". Như các định luật vật lý, hóa học, sinh học...xảy ra độc lập với "cái ngã" thì Vi Diệu Pháp nghiên cứu về các khía cạnh vật chất (Sắc Uẩn) giống như vậy. Còn về Tâm và Tâm Sở, Vi Diệu Pháp có vẻ giống Tâm lý học nhưng hoàn toàn khác với tâm lý học ở nhiều khía cạnh. Tâm lý học phục vụ cho "sự mưu cầu" lợi ích thì Vi Diêu Pháp phục vụ cho việc "mưu cầu lợi ích" và "vượt lên mưu cầu lợi ích".

Trong Vi Diệu Pháp, con người không đề cập như một trung tâm của thế giới mà đặt trong bối cảnh đồng đẳng với mọi sự vật, hiện tượng. Đó chính là cái khách quan nhất để khám phá chân lý cùng tột (Paramattha sacca) hơn là khám phá thuần thiết vào chân lý theo qui ước (Sammuttisacca) như con người, con chó, con ma, và các hàng phi nhân khác như các loài ngoài trái đất (như chư Thiên, người ngoài hành tinh, phi nhân). Nghĩa là trong Vi Diệu Pháp không có chúng sanh, chỉ có pháp. Pháp (dhamma) là tất cả những sự vật hiện tượng, sự vật hiện tượng gì cũng gọi là Pháp. Pháp được tổng quát hóa thành Sắc, Tâm, Tâm Sở, Niết Bàn (vượt qua Sắc, Tâm, Tâm Sở).