Rev Dr William Whewell DD FRS FGS HFRSE (/ˈhjuːəl/ HEW-əl; 24 tháng 5 năm 1794 – 6 tháng 3 năm 1866) là một nhà bác học, nhà khoa học, Anh giáo linh mục, triết gia, nhà thần học, và nhà sử học khoa học người Anh. Ông là bậc thầy của Trinity College, Cambridge. Trong thời gian là một học sinh ở đó, anh đã đạt được sự nổi bật trong cả thơ và toán học.


William Whewell

Portrait of W. Whewell; stipple engraving Wellcome L0014766.jpg
Sinh(1794-05-24)24 tháng 5 năm 1794
Lancaster, Lancashire, Anh
Mất6 tháng 3 năm 1866(1866-03-06) (71 tuổi)
Cambridge, Cambridgeshire, Anh
Học vấnTrinity College, Cambridge
Nổi tiếng vìĐặt từ nhà khoa họcnhà vật lý
Giải thưởngGiải Smith (1816)
Huân chương Hoàng gia (1837)
Sự nghiệp khoa học
NgànhBác học, triết gia, nhà thần học
Nơi công tácTrinity College, Cambridge
Ảnh hưởng bởiJohn Gough
John Hudson
Ảnh hưởng tớiAugustus De Morgan
Isaac Todhunter

Năm 1821, ông trở thành thành viên của Hiệp hội Hoàng gia. Ông đã dạy về khoáng vật học và triết học tại Đại học Cambridge. Năm 1841, ông là giám đốc của Trinity College, và vào năm 1855 là phó hiệu trưởng của trường đại học này.

Đối lập với chủ nghĩa kinh nghiệm, ông lập luận rằng việc thu thập các sự kiện không thể nâng cao kiến ​​thức nếu các sự kiện không được điều phối bởi một giả thuyết.

Whewell nổi bật ở giai đoạn này về chiều rộng của phạm vi quan tâm và nghiên cứu. Trong một thời đại gia tăng chuyên môn hóa, ông lại mở rộng phạm vi lĩnh vực nghiên cứu của mình theo chiều rộng. Ông đã nghiên cứu thủy triều đại dương (mà ông đã giành được Huy chương Hoàng gia), công bố các thuật ngữ chuyên ngành cơ học, vật lý, địa chất, thiên văn học, và kinh tế học, đồng thời sáng tác thơ, tác giả một Chuyên luận Bridgewater, dịch các tác phẩm của Goethe, và viết thuyết phápthần học. Trong toán học, Whewell đã giới thiệu phương trình Whewell, một phương trình xác định hình dạng của đường cong mà không cần tham chiếu đến hệ tọa độ được chọn tùy ý.

Một trong những món quà lớn nhất của Whewell đối với khoa học là việc tạo từ mới. Ông thường tương ứng với nhiều người trong lĩnh vực của mình và giúp họ đưa ra thuật ngữ mới cho những khám phá của họ. Whewell đã đóng góp các thuật ngữ nhà khoa học, nhà vật lý, ngôn ngữ học, sự đồng thuận, thảm họa, chủ nghĩa đồng nhất[1] giữa những thuật ngữ khác; Whewell đã đề xuất các thuật ngữ điện cực, ion, điện môi, anodecathode cho Michael Faraday.[2]

Ông qua đời ở Cambridge năm 1866 do ngã xuống từ lưng ngựa của ông.[3][4]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Leffler CT, Schwartz SG, Stackhouse R, Davenport B, Spetzler K (2013). “Evolution and impact of eye and vision terms in written English”. JAMA Ophthalmology 131 (12): 1625–31. PMID 24337558. doi:10.1001/jamaophthalmol.2013.917. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2014. 
  2. ^ Faraday, Michael (1834). “On Electrical Decomposition”. Philosophical Transactions of the Royal Society. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2010.  Trong bài viết này Faraday tạo ra các từ electrode, anode, cathode, anion, cation, electrolyte, và electrolyze.
  3. ^ GRO Register of Deaths: MAR 1866 3b 353 CAMBRIDGE – William Whewell, aged 71
  4. ^ Full bibliographical details are given by Isaac Todhunter, William Whewell: An Account of his Writings, with selection from his literary and scientific correspondence, London: Macmillan, 1876, (volume 1, volume 2). See also Mrs Stair Douglas The Life and Selections from the Correspondence of William Whewell, D.D., London: C. Kegan Paul & Co., 1881, at Internet Archive