Động vật dạng bốn chân

Động vật dạng bốn chân (danh pháp khoa học: Tetrapodomorpha) là một nhánh trong động vật có xương sống, bao gồm một phần của lớp cá vây thùy với các đặc trưng của động vật bốn chân. Các dạng nguyên thủy, như Tiktaalik, đã từng được những người phát hiện ra chúng gọi là "cá có chân", do chúng là dạng động vật nửa giống cá nửa giống động vật bốn chân, ít nhất là ở biểu hiện bên ngoài.

Động vật dạng bốn chân
Thời điểm hóa thạch: Cuối tiền Devon – gần đây, 409–0 triệu năm trước đây
Tiktaalik.png
Động vật dạng bốn chân cơ sở (Tiktaalik).
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Animalia
Ngành (phylum)Chordata
Phân ngành (subphylum)Vertebrata
Lớp (class)Sarcopterygii
Nhánh (clade)Tetrapodomorpha
Ahlberg, 1991
Các phân nhóm
  • Xem văn bản

Nhóm Tetrapodomorpha chứa các động vật bốn chân thật sự và một số nhóm cá vây thùy có họ hàng gần, được gọi chung với tên gọi khoa học là Osteolepiformes.

Trong số các đặc trưng xác định động vật dạng bốn chân là các biến đổi ở các vây, đáng chú ý là xương cánh tay với đầu lồi nối bằng khớp với ổ khớp chảo (hốc của khớp vai).

Các hóa thạch của động vật dạng bốn chân đã được phát hiện có từ thời kỳ đầu kỷ Devon trở đi, và bao gồm Osteolepis cùng Panderichthys.

Phân loại, phát sinh loàiSửa đổi

Phân loại dưới đây lấy theo Benton (2004)[1].

Phát sinh chủng loàiSửa đổi

Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây dựa theo Ruta, Jeffery và Coates (2003)[2], với bổ sung lấy theo Ahlberg & Johanson (1998), và Long, Young, Holland, Senden & Fitzgerald (2006)[3]:

Tetrapodomorpha

Rhizodontida

Osteolepidida

Osteolepididae

?Thysanolepidae

Megalichthyidae

Medoevia

Gogonasus

Canowindridae

Gyroptychius

Tristichopteridae

Elpistostegalia

Parapanderichthys

Panderichthys

Elpistostege

Livoniana

Tiktaalik

Stegocephali (Tetrapoda s.l.)

Biểu đồ vẽ theo Swartz (2012)[4]:

Tetrapodomorpha

?Tungsenia

Kenichthys

Rhizodontidae

Canowindridae

Marsdenichthys

Canowindra

Koharalepis

Beelarongia

Megalichthyiformes

Gogonasus

Gyroptychius

Osteolepis

Medoevia

Megalichthyidae

Eotetrapodiformes
Tristichopteridae

Spodichthys

Tristichopterus

Eusthenopteron

Jarvikina

Cabbonichthys

Mandageria

Eusthenodon

Tinirau

Platycephalichthys

Elpistostegalia

Panderichthys

Tiktaalik

Elpistostege

Tetrapoda

Elginerpeton

Ventastega

Acanthostega

Ichthyostega

Whatcheeriidae

Colosteidae

Crassigyrinus

Baphetidae

Lissamphibia

Embolomeri

Amniota

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Vertebrate Palaeontology, ấn bản lần 3.
  2. ^ Ruta, M.; Jeffery J. E.; Coates M. I. (2003). “A supertree of early tetrapods”. Proceedings of the Royal Society B 270 (1532): 2507–2516. PMC 1691537. PMID 14667343. doi:10.1098/rspb.2003.2524. 
  3. ^ Tetrapodomorpha trong Mikko's Phylogeny Archive.
  4. ^ Swartz B (2012) A Marine Stem-Tetrapod from the Devonian of Western North America. PLoS ONE 7(3): e33683. doi:10.1371/journal.pone.0033683

Liên kết ngoàiSửa đổi