Chợ nổi Cái Bè

Chợ nổi Cái Bèchợ nổi thuộc thị trấn Cái Bè, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. Chợ là nơi trao đổi mua bán hàng hóa, đặc biệt là các loại trái cây, và là điểm tham quan du lịch hấp dẫn của tỉnh Tiền Giang.[1] Chợ nổi Cái Bè là một trong các chợ nổi ở miền Tây Nam Bộ[2][3][4] là nơi buôn bán mang sắc thái rất riêng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, sự hòa quyện của văn hóa sông nước, miền quê, miệt vườn cây ăn trái.[5][1][6]

Chợ nổi Việt Nam

Cà Mau
Cái Bè
Cái Răng
Ngã Năm
Ngã Bảy
Phong Điền
Trà Ôn

Chợ nổi trên thế giới

Damnoen Saduak
Tonlé Sap
Talin Chang
Tha Kha
Bang Phu Wiang
Amphawa
Bang Phli

Vị tríSửa đổi

 
Ghe thuyền tấp nập.

Chợ nổi Cái Bè nằm cách Quốc lộ 1 khoảng 3,5 km về phía nam, từ Ngã ba Cái Bè, điểm giao giữa Quốc lộ 1 và Tỉnh lộ 875, chạy theo tuyến tỉnh lộ này về phía nam hướng đến sông Tiền. Đến ngay cầu Cái Bè là có thể nhìn thấy chợ nổi bên trái.

Chợ nổi trải dài từ cầu Cái Bè,[7] gần ngay Nhà thờ Cái Bè ra đến vàm rạch Cái Bè,[8] hay gọi là vàm Long Hải,[6] là ngã ba giữa rạch Cái Bè và sông Tiền,[8] ghe thuyền di chuyển trải dài dọc theo sông Tiền đoạn phía bắc cù lao Tân Phong. Tầm quan trọng mở rộng hơn là khu vực hội tụ mua bán giáp ranh 3 tỉnh Tiền Giang, Vĩnh LongBến Tre.[9][5][10][11][12]

Lịch sửSửa đổi

Chợ hình thành vào những năm 80 của thế kỷ 17, dân nhiều nơi tụ về buôn bán lâu ngày thành chợ.[13]

Ngay từ thời nhà Nguyễn, là nơi trung chuyển hàng hóa giữa các tỉnh miền Tây và miền Đông.[9] Theo sách Đại Nam nhất thống chí soạn vào đời vua Tự Đức, thì Cái Bè thuở ấy đã là nơi buôn bán sầm uất. Tất cả hàng hoá đều được chở trên các bè xuôi ngược trên sông. Bè tre đậu kín cửa vàm, chở lúa gạo, cá khô, cau khô và các loại vỏ cây già, cây đước.[6]

Từ những năm 1980, du lịch tỉnh Tiền Giang bắt đầu hoạt động, khách du lịch bắt đầu đến tham quan chợ nổi. Do hình thức mua bán đặc biệt trên sông nước nên khách du lịch đến càng nhiều, cùng với các địa điểm tham quan ở các địa phương lân cận nên góp phần thúc đẩy chợ nổi thêm sung túc.[8]

Đến tận cuối thế kỷ 20, chợ nổi Cái Bè từng là một trong những chợ đầu mối lớn nhất miền Tây.[1][6] Từ những năm 2000 số lượng ghe thuyền buôn bán bắt đầu ít dần bởi sự phát triển của giao thông vận tải đường bộ.[2]

Buôn bánSửa đổi

 
Nhà ven chợ nổi.
 
Các ghe đang đậu.

Chợ là nơi diễn ra các hoạt động buôn bán rất đa dạng từ hàng vải, đồ gia dụng cho đến hàng gia cầm, thủy hải sản, gồm heo, gà, vịt, cá tôm, rắn, rùa,...cho tới cả đồ ăn, thức uống cũng không thiếu.[5][9] Chợ nổi tiếng nhất là nơi trao đổi, mua bán và là vựa trái cây[6][14] lớn của tỉnh Tiền Giang, nổi tiếng nhất là trái cây chuyên canh của Tiền Giang như: vú sữa Lò Rèn, bưởi da xanh, khóm Tân Lập, cam sành, cam mật, xoài cát, ổi xá lỵ, quýt đường,...[15][5][12]

Đặc điểm nổi bật là hoạt động mua bán diễn ra trên sông bằng ghe, thuyền với số lượng lớn qua lại. Ghe, thuyền chở hàng hóa từ nhiều nơi tụ về. Đây là đặc trưng văn hóa vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long. Việc họp chợ diễn ra xuyên suốt ngày đêm, đông nhất là lúc nửa đêm đến rạng sáng.[5][10][1] Những phố ven sông là những vựa trái cây, vựa tôm cá, vựa xăng dầu, gạo, than củi,...[5]

Ghe thuyền nhiều nơi từ Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, An Giang, Cà Mau,...tới để mua hàng, ghe tam bản của nhà vườn địa phương ở huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành chở đầy trái cây đến bán, hàng hóa được mang lên bờ để chở đến chợ đất liền hoặc được ghe thuyền lái buôn mang đi nơi khác như vùng sâu của Đồng Tháp Mười.[5]

Trung bình mỗi ngày có khoảng 100 - 200 tấn trái cây, củ, quả các loại được mua bán, với sự giao thương của hàng trăm ghe xuồng.[13] Rất nhiều xuồng nhỏ bán hàng rong như phở, cơm, bánh ướt, hủ tiếu, cháo lòng, bánh canh, bún giò, cà phê, trà đá,...điểm tâm sáng cho người đi chợ. Có cả xuồng bán đồ tạp hóa,[5][1][6] và ghe bán xăng dầu.[1] Ghe, xuồng bán hàng gì sẽ treo lên một cây sào một sản phẩm của họ để người mua có thể nhận biết.[16][6]

Du lịchSửa đổi

Chợ nổi Cái Bè là một trong những điểm tham quan đặc sắc nhất ở Tiền Giang. Đây là nơi buôn bán mang sắc thái rất riêng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, sự hòa quyện của văn hóa sông nước, miền quê, miệt vườn cây ăn trái.[5][1][6] Du lịch chợ nổi ở thị trấn Cái Bè là một bộ phận gắn bó kết hợp với tham quan làng cổ Đông Hòa Hiệp lân cận, và tham quan miệt vườn cù lao Tân Phong nằm cạnh.[17][18] Đây từng một thời là nơi thu hút một lượng lớn khách du lịch, đặc biệt là du khách nước ngoài đến tham quan.[8]

Năm 2004, tổng lượt khách du lịch đến tham qua là 45.575 lượt người, năm 2005 là 65.589 lượt người. Trong 6 tháng đầu năm 2006, số khách đến tham quan chợ nổi Cái Bè là 31.559 lượt người, trong đó du khách quốc tế là 27.409 lượt.[19] Trong 6 tháng đầu năm 2018, có hơn 28.350 lượt khách đến tham quan huyện Cái Bè, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm 2017, chủ yếu là khách quốc tế.[8]

Các công ty lữ hành tổ chức cho khách tham quan, ăn uống, mua sắm và vui chơi giải trí trên các ghe, xuồng di chuyển trên sông. Du khách được tham quan cảnh họp chợ trên sông, xem các món hàng được treo trên cây bẹo ở đầu ghe, trải nghiệm mua bán với các thương lái, tìm hiểu nét văn hóa mua bán trên sông rất đặc trưng của người dân Nam Bộ.[6]

Nhiều chuyên gia kinh tế đã đánh giá chợ nổi là "nguồn tài nguyên" quý giá, đặc sản du lịch của vùng đồng bằng sông Cửu Long, du lịch chợ nổi góp phần làm đa dạng hóa các loại hình du lịch cho vùng.[20][6]

Chợ nổi Cái Bè đã từng một thời hoạt động suốt ngày đêm và thường theo con nước lớn.[13][6] Số lượng tàu ghe tại chợ nổi từng có thường xuyên từ 80 đến 100 chiếc,[19] cao điểm lên đến hàng trăm ghe thuyền các loại. Hiện nay, chợ nổi ngày càng thưa thớt, hoạt động giảm dần,[10] chỉ còn khoảng 50 ghe, thuyền hoạt động vào năm 2017,[13] và khoảng 30 ghe, thuyền vào năm 2018,[2] do ngày càng nhiều phương tiện vận tải đường bộ, nhiều cầu được xây và hệ thống đường sá mở rộng.[13][8] Thời gian trước, khi giao thông đường bộ chưa phát triển, khu vực kênh rạch chằng chịt trong vùng sông nước phù hợp cho sự hình thành và phát triển của chợ nổi, nhưng nay đã không còn phù hợp.[20]

Thêm nữa, hoạt động tại chợ nổi Cái Bè cũng bộc lộ nhiều bất cập: các hộ dân trên bờ và tại chợ nổi mua bán, sinh hoạt trên sông có thói quen vứt rác gây ô nhiễm môi trường nước; sản phẩm mua bán, dịch vụ khác giá cả đôi khi còn đắt hơn so với trên bờ; một vài thương lái chưa ứng xử thân thiện, văn minh với khách du lịch; công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông đường thủy, an toàn phòng chống cháy nổ và cứu nạn cứu hộ vẫn còn chưa tốt...tất cả đã làm ảnh hưởng đến chất lượng du lịch và công tác bảo tồn chợ nổi. Vì vậy trong số 100 du khách nước ngoài được hỏi thì có đến 65% trả lời không chắc chắn quay lại chợ nổi.[20]

Đề án phục hồiSửa đổi

Cuối năm 2017, UBND huyện Cái Bè đã lập Đề án “Bảo tồn và phát huy chợ nổi Cái Bè” nhằm nỗ lực duy trì và phục hồi chợ nổi Cái Bè.[6][13][2] Trong đó có các nội dung: giữ nguyên hiện trạng chợ nổi, nhưng có sự sắp xếp, quản lý, bố trí lại để đáp ứng các yêu cầu về an toàn giao thông thủy; vùng nước quy hoạch có chiều dài từ 400 - 500 m từ vàm Cái Bè đến Kênh 28; đảm bảo số lượng ghe, tàu neo đậu cố định từ 100 - 150 chiếc và tiếp nhận 200 - 300 ghe, tàu neo đậu mua bán có tải trọng từ 20 - 60 tấn.[6]

Trần Văn Nhu, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Cái Bè đã nhìn nhận rằng: "Vai trò của Chợ nổi Cái Bè trong phát triển du lịch của địa phương đã khẳng định từ lâu. Tuy nhiên, quy luật đào thải khắc nghiệt của tự nhiên đòi hỏi phải có bàn tay kiến tạo của con người, để chợ nổi không chỉ đơn thuần là một kênh phân phối, một địa điểm giao thương mà phải được chú trọng đầu tư như một sản phẩm du lịch độc đáo. Việc bảo tồn và phát triển Chợ nổi Cái Bè bền vững là vấn đề cấp thiết, đang được ngành du lịch và các cấp chính quyền địa phương quan tâm".[6]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a b c d e f g “Chợ nổi Cái Bè – điểm du lịch độc đáo của miền Tây Nam Bộ”. Đài phát thanh truyền hình Tiền Giang. ngày 7 tháng 8 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  2. ^ a b c d M.Trường, Th. Tú (ngày 25 tháng 9 năm 2018). “Nổi chìm chợ nổi Cái Bè”. báo Tuổi Trẻ. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2021.
  3. ^ Lê Thông, tr. 505.
  4. ^ Huỳnh Lứa.
  5. ^ a b c d e f g h i “Chợ nổi Cái Bè – TOP 10 điểm đến hấp dẫn nhất Tiền Giang”. mythodaipho.net. ngày 20 tháng 12 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  6. ^ a b c d e f g h i j k l m n Võ Văn Sơn (ngày 10 tháng 5 năm 2019). “Bảo tồn giá trị văn hóa Chợ nổi Cái Bè”. tiengiang.gov.vn. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  7. ^ Nguyễn Minh Tuệ, tr. 259.
  8. ^ a b c d e f Nguyễn Ngọc Minh (ngày 2 tháng 7 năm 2018). “Chợ nổi Cái Bè- Mai này liệu có còn không?”. báo Ấp Bắc. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2021.
  9. ^ a b c “Chợ nổi Cái Bè”. tiengiang.gov.vn. ngày 25 tháng 12 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  10. ^ a b c Nguyễn Lê (ngày 27 tháng 11 năm 2020). “Rộn ràng chợ nổi Cái Bè”. báo Nhân Dân. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  11. ^ Xem bản đồ Chợ nổi Cái Bè, tại Google Map.
  12. ^ a b Nguyễn Như Ý, tr. 226.
  13. ^ a b c d e f Hữu Nghị (ngày 16 tháng 4 năm 2017). “Chợ nổi Cái Bè đang... chìm!”. báo Người lao động. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  14. ^ Tạp chí cộng sản, Số phát hành 13-18, tr. 43.
  15. ^ Văn hóa nghệ thuật, Số phát hành 307-312, tr. 40.
  16. ^ BBT (ngày 7 tháng 8 năm 2019). “Khám phá ngôi chợ "nổi" trên sông Cái Bè”. dulichcaibe.vn. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  17. ^ Phạm Côn Sơn, tr. 1243.
  18. ^ Lê Kim Bảng, Nguyễn Văn Tấn, tr. 94.
  19. ^ a b Huỳnh Thanh Hữu. “Bảo vệ môi trường du lịch Chợ nổi Cái Bè”. tiengiang.gov.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.
  20. ^ a b c Võ Văn Sơn (ngày 27 tháng 8 năm 2019). “Bảo tồn giá trị văn hóa chợ nổi Cái Bè”. vtr.org.vn. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.

Thư mụcSửa đổi

Xem thêmSửa đổi

Liên kết ngoàiSửa đổi