Mở trình đơn chính

Minh Thái Tổ Mã hoàng hậu (chữ Hán: 明太祖马皇后, 13321382), là Hoàng hậu đầu tiên của triều đại Nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Bà là hoàng hậu duy nhất của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, Hoàng đế khai quốc của triều đại này.

Thái Tổ Mã hoàng hậu
太祖马皇后
孝慈高皇后1.jpg
Hoàng hậu Đại Minh
Tại vị1368 - 1382
Tiền nhiệm Không có
Hoàng hậu đầu tiên của Đại Minh
Kế nhiệmHiếu Mẫn Nhượng hoàng hậu
Thông tin chung
Phối ngẫuMinh Thái Tổ
Hồng Vũ hoàng đế
Tên đầy đủ
Mã Ngọc Hoàn (马玉环)
Mã Tú Anh (马秀英)
Thụy hiệu
Hiếu Từ Trinh Hóa Triết Thuận Nhân Huy Thành Thiên Dục Thánh Chí Đức Cao hoàng hậu
(孝慈貞化哲順仁徽成天育聖至德高皇后)
Hoàng tộcNhà Minh
Thân phụMã công
Thân mẫuTrịnh phu nhân
Sinh1332
Túc Châu
Mất1382 (49–50 tuổi)
Nam Kinh, Trung Quốc
An tángHiếu lăng (孝陵)

Không rõ tên thật của bà, trong Đại Minh anh liệt (大明英烈) thì bà tên Mã Ngọc Hoàn (马玉环), dã sử địa phương gọi là Mã Tú Anh (马秀英). Trong dân gian, bà được gọi là Đại Cước hoàng hậu (大腳皇后) nên còn gọi là Mã Đại Cước (马大脚).

Thân thếSửa đổi

Hiếu Từ Cao hoàng hậu họ Mã (马氏), người ở Túc Châu, không rõ tên cha mẹ, trong Sử thư ghi đại khái là Mã Công (马公), Trịnh Ảo (鄭媼). Mã Công vốn có giao tình với Quách Tử Hưng (郭子興), nên sau khi Mã công chết, bà được sống trong phủ Quách Tử Hưng, nhận Tử Hưng làm cha nuôi.

Lúc đó, Chu Nguyên Chương còn hàn vi, xin vào làm thủ hạ cho Quách Tử Hưng và lúc này 2 người đã gặp nhau. Quách Tử Hưng muốn thu phục Chu Nguyên Chương, và ông đã gả Mã thị cho Nguyên Chương, kết tóc làm phu thê.

Chu Nguyên Chương và Mã thị rất ân ái, hoạn nạn luôn có nhau, bà cũng giúp đỡ rất nhiều cho ông khi lập nghiệp.

Hoàng hậu Nhà MinhSửa đổi

 
Hiếu Từ Cao hoàng hậu Mã thị

Năm 1368, Chu Nguyên Chương lập ra Nhà Minh, xưng niên hiệu Hồng Vũ (洪武). Mã thị được lập làm Hoàng hậu, đứng đầu Lục cung. Con trai của bà là Chu Tiêu được phong làm Hoàng thái tử, cha bà là Mã công được truy làm Từ vương (徐王), mẹ Trịnh thị là Từ vương phu nhân (徐王夫人).

Mã hoàng hậu tuy thân là chính cung, nhưng gương mẫu tiết kiệm, bà chủ trương không cho Chu Nguyên Chương trọng dụng họ Mã của bà, tránh họa ngoại thích cho triều đình.

Tháng 8, năm 1382, tức năm Hồng Vũ thứ 15, Mã hoàng hậu bệnh nặng rồi mất, thọ 51 tuổi. Thái Tổ Chu Nguyên Chương rất cảm khái đau buồn, và ông quyết định không lập ai khác làm Hoàng hậu nữa. Sau khi Mã hoàng hậu mất, Lý thục phi (李淑妃) rồi Quách ninh phi (郭寧妃) lần lượt chưởng quản Hậu cung nhưng không ai được sách phong làm Hoàng hậu kế nhiệm cả.

Sau khi Mã hoàng hậu mất, trong cung thị nữ, cung nhân đều cảm thương tiếc nuối, nhiều lời hát được sáng tác để tưởng niệm Mã hoàng hậu vì tấm lòng hiền từ của bà. Trong đó có câu: ngã hậu thánh từ, hóa hành gia bang, phủ ngã dục ngã, hoài đức nan vong, hoài đức nan vong, ư vạn tư niên, bí bỉ hạ tuyền, du du thương thiên (我后聖慈,化行家邦。撫我育我,懷德難忘。懷德難忘,於萬斯年。毖彼下泉,悠悠蒼天).

Khi bà mất, được đặt thụy hiệu là Hiếu Từ hoàng hậu (孝慈皇后). Sau này bà được dâng thêm thành Hiếu Từ Trinh Hóa Triết Thuận Nhân Huy Thành Thiên Dục Thánh Chí Đức Cao hoàng hậu (孝慈貞化哲順仁徽成天育聖至德高皇后).

Hậu duệSửa đổi

Nhiều sử sách chứng minh rằng Mã hậu không thể sinh nở được, nên Minh Thái Tổ đã lấy con của những phi tần khác trong hậu cung để cho Mã hậu nuôi dưỡng làm con của mình, bao gồm:

  1. Chu Tiêu [朱標], được truy làm Ý Văn thái tử (懿文太子), cha của Minh Huệ Đế.
  2. Chu Sảng [朱樉; 3 tháng 12, 1356 - 9 tháng 4, 1396], sau được truy tặng Tần Mẫn vương (秦愍王).
  3. Chu Cương [朱棡; 18 tháng 12, 1358 - 30 tháng 3, 1398], sau được truy tặng làm Tấn Cung vương (晋恭王).
  4. Chu Đệ [朱棣], tức Thành Tổ Văn hoàng đế (成祖文皇帝).
  5. Chu Túc [朱橚; 8 tháng 10, 1361 - 2 tháng 9, 1425], được truy làm Chu Định vương (周定王).
  6. Ninh Quốc công chúa [寧國公主; 1364 - 1434], hạ giá lấy Mai Ân (梅殷) vào năm 1379.
  7. An Khánh công chúa [安慶公主], năm 1381 hạ giá lấy Âu Dương Luân (歐陽倫).

Tham khảoSửa đổi

Mã hoàng hậu (Minh Thái Tổ)
Sinh: , 1332 Mất: , 1382
Tước hiệu Hoàng gia
Tiền nhiệm:
Không có
Hoàng hậu Nhà Minh
1368 – 1382
Kế nhiệm:
Hiếu Mẫn Nhượng hoàng hậu