Urraca I của León (tiếng Tây Ban Nha: Urraca I de León; tiếng Anh: Urraca of León; Tiếng Pháp: Urraque Ire de León; Tiếng Bồ Đào Nha: Urraca I de Leão e Castela; Tiếng Catalunya: Urraca I de Lleó; 1081 – 8 tháng 3 năm 1126),[1] được gọi là Urraca Liều Lĩnh (Urraca la Temeraria), là Nữ vương của Vương quốc Castilla, León, và Galicia từ năm 1109 đến năm 1126.[1] Urraca I là Nữ vương đầu tiên của Castilla và León.[2] Urraca I cũng được ghi nhận là Nữ vương đầu tiên ở châu Âu.

Urraca I của León và Castilla
Urraca I de León y Castilla
Nữ vương Castilla, LeónGalicia
Tại vị1109 – 8 tháng 3 năm 1126
Tiền nhiệmAlfonso VI Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệmAlfonso VII Vua hoặc hoàng đế
Vương hậu Aragón
Tiền nhiệmBerta của Aragón
Kế nhiệmAgnès xứ Aquitanie
Vương hậu Pamplona
Tiền nhiệmBerta của Aragón
Kế nhiệmMarguerite xứ L'Aigle
Thông tin chung
SinhTháng 4 năm 1079 hoặc 24 tháng 6 năm 1081
{{{nơi sinh}}}
Mất8 tháng 3 năm 1126
Phối ngẫuRaymond xứ Bourgogne
Alifonso I của Aragón Vua hoặc hoàng đế
Hậu duệ
Vương tộcNhà Jimena
Thân phụAlfonso VI của León Vua hoặc hoàng đế
Thân mẫuConstance xứ Bourgogne
Tôn giáoCông giáo La Mã

Thiếu thời

sửa

Không rõ các ghi chép cụ thể về ngày sinh cũng như nơi sinh của Urraca, tuy nhiên các nhà sử học tin rằng Urraca sinh vào khoảng năm 1081 gần Sahagún hoặc León.[3][4] Urraca là con gái đầu lòng của Alfonso VI của León và CastillaConstance xứ Bourgogne.[5] Constance chính là cháu nội của Robert II của Pháp, do đó có họ hàng với Vương thất Pháp. Ngoài ra, một trong những người cậu của Constance là vị trưởng tu viện đầy quyền lực, Hughes xứ Cluny, người mà Alfonso cố gắng liên minh bằng việc kết hôn với cháu của Hughes.[5] Constance cũng có họ hàng tương đối gần với người vợ đầu của chồng là Agnes xứ Aquitaine (bà là cháu đằng nội của Agnes), và Giáo hoàng Grêgôriô VII chỉ cho phép cuộc hôn nhân diễn ra khi Alfonso chấp nhận thay đổi các nghi thức từ của cộng đồng Công giáo từ thời còn thuộc Al-Andalus sang nghi thức Công giáo La Mã.[6]

Mặc dù là người con duy nhất của cha mẹ, tuổi thơ của Urraca được ghi chép rất ít.[7] Một trong những người giám hộ được biết đến là đã kèm cặp cho bà là Pedro Ansúrez (không có các văn bản đương thời nào còn sót lại xác nhận việc này), và hai trong số những giáo viên đã dạy cho Urraca lúc nhỏ là giám mục Pedro (người mà sau này cùng bà đến Galicia sau khi Urraca kết hôn) và Domingo Flacóniz.[4][8] Mối quan hệ của Urraca với cô ruột là Elvira của León, Lãnh chúa xứ Toro rất thân thiết, được thể hiện qua việc bà được bổ nhiệm làm người giám hộ cho con gái của Urraca là Sancha Raimúndez của León và Castilla.[7]

Cuộc hôn nhân đầu tiên

sửa

Trước tháng 2 năm 1093,[9] Urraca kết hôn với Raymond xứ Bourgogne,[a][11] một quý tộc người Bourgogne đến León theo lời kêu gọi của Alfonso VI nhằm tổ chức một cuộc thập tự chinh Công giáo chống lại người người Almoravid sau thất bại tại Sagrajas.[12][13] Có thông tin rằng Raymond đã đến vương quốc vào khoảng năm 1086 hoặc 1087 trong một đoàn tuỳ tùng dẫn đầu bởi anh rể là Eudes I xứ Bourgogne,[13] người sau đó thất bại trong việc chiếm Tudela.[12] Sau khi cuộc vây hãm thất bại, đoàn tuỳ tùng của Eudes đến León để thăm người bác bên nội là Vương hậu León. Trong chuyến thăm đó, Urraca được hứa hôn và có lẽ là đã kết hôn với Raymond, mặc dù Urrac khi đó mới chỉ có khoảng 8-10 tuổi, chưa đủ tuổi kết hôn theo giáo luật.[12][13][b] Urraca[c] cùng chồng khi đó cai trị một vùng đất với khu vực Tây Bắc lãnh thổ khi đó giáp với Đại Tây Dương, chạy dọc từ biên giới phía Nam giáp với các nhà nước Hồi giáo cho đến rặng núi Cantabrica.[15]

Dù Raymond đã đến tuổi trưởng thành khi kết hôn, Alfonso vẫn tiếp tục quản lý Galicia. Đại diện của Alfonso tại Galicia, Pedro Vimaraz, qua đời trong khoảng thời gian Urraca kết hôn nên Alfonso bổ nhiệm Arias Diaz làm người kế vị. Diego Gelmírez, một linh mục trẻ tài năng, được Alfonso giao chức vụ "chưởng lý" Galacia. Mặt khác, Raymond và Urraca cũng tham gia vào việc quản lý các tỉnh khác, ví dụ như việc họ chứng kiến ký kết ​​các hiến chương nhân dịp việc tái định cưÁvila, Segovia, SalamancaZamora.[16] Năm 1093, mẹ của Urraca qua đời và tình nhân người Moor của Alfonso là Zaida xứ Sevilla sinh ra một cậu con trai, Sancho Alfonsez.[17] Sự ra đời của người em trai ngoại hôn đe doạ vị trí người thừa kế duy nhất mà Urraca nắm giữ. Năm 1096,[d] vương quốc Galicia bị phân đôi sau cuộc hôn nhân giữa Teresa của León, người chị gái ngoại hôn và cùng cha khác mẹ của Urraca, và Henri xứ Bourgogne: trong khi Teresa cùng chồng nhận của hồi môn là Bá quốc Bồ Đào Nha (tức các vùng đất nằm giữa hai con sông DouroMinho), thì Urraca được tiếp cai trị phần đất còn lại thuộc Galicia.[18] Điều này làm suy yếu quyền lực của hai vợ chồng nhiều hơn nữa.[19]

Là phụ nữ, Urraca được chồng đảm nhận việc giáo dưỡng, với việc ông được nhắc đến với vai trên trong hầu hết các tài liệu khi ông là bá tước xứ Galicia. Hai tài liệu xác nhận đặc quyền thị dân của thành Santiago de Compostella vào các năm 1095 và 1105 có nhắc đến tên Urraca cùng danh xưng "Urraca regina". Danh xưng này có lẽ thể hiện sự chống đối của Urraca với khi bà gần như được nhắc đến sau, mặc dù một infanta thời bấy giờ thi thoảng sẽ xưng là "regina".[20] Sancho Alfónsez được nhắc đến thường xuyên trong một sắc lệnh vào năm 1103, chứng tỏ rằng Alfonso coi con trai mình là người kế vị hợp pháp, mặc dù các giáo sĩ phản đối vì Sancho là con ngoài giá thú.[21] Đến tháng 3 năm 1107, Sancho được bầu làm vua theo đề xuất của Alfonso.[22] Raymond trong khi đó cùng anh vợ Henri lên kế hoạch tranh đoạt ngôi vị,[19][21] Các văn bản liên minh của họ được một tu sĩ cấp cao từ tu viện Cluny xác nhận khoảng cuối năm 1105 hoặc đầu năm 1106[19][21]: trong đó họ đồng ý chia đôi đất của cha rể mà không cần quan tâm đến tuyên bố ngôi vị của Sancho, với việc Henri đồng ý trở thành chư hầu cho Raymond.[23]

Raymond đột ngột đổ bệnh nặng và mất không lâu sau đó tại Grajal de Campos vào tháng 9 năm 1107.[24] Người vợ góa Urraca ngay sau đó nắm toàn quyền cai trị xứ Galicia.[25] Danh xưng được bà sử dụng lúc này là "vương hậu của toàn xứ Galicia" được ghi trong một bức thư gửi cho nhà thờ chính tòa Lugo cuối năm 1107/đầu năm 1108.[26] Các giáo sĩ và quý tộc Galicia coi đứa con trai sơ sinh của Urraca của Raymond, Alfonso Raimúndez, là người kế vị hợp pháp của Raymond. Vị trí người thừa kế của cha cậu bé đã được xác nhận trước sự chứng kiến ​​​​của họ tại một cuộc họp ở León bởi Alfonso VI. Nhà vua cũng thừa nhận quyền cai trị Galicia của cháu trai ông trong trường hợp Urraca tái hôn.[26] Vào khoảng thời gian này, Urraca bắt đầu có tình cảm với một quý tộc người Castilla, Gómez González.[27] Sancho Alfónsez chết khi chiến đấu chống lại nhà Almoravids tại trận Uclés vào ngày 29 tháng 5 năm 1108. Sau cái chết bất ngờ của người anh cùng cha khác mẹ, Urraca trở thành người thừa kế duy nhất của nhà vua.[23][27] Vị trí mới của cô được chính thức xác nhận tại một cuộc họp gồm "hầu hết các quý tộc và bá tước của toàn xứ Tây Ban Nha" ngay trước khi cha cô qua đời vào ngày 30 tháng 6 hoặc ngày 1 tháng 7 năm 1108.[27][28]

Lên ngôi

sửa

Qua đời

sửa

Di sản

sửa

Con cái

sửa

Người con đầu lòng của Urraca I với Raymond được ghi nhận ra đời trước ngày 11 tháng 11 năm 1095. Vương nữ được đặt tên theo bà nội của Urraca, Sancha của León, người đã truyền lại quyền cai trị Vương quốc León cho các con của mình. Một nguồn tài liệu tại Tu viện San Xulián de Samos vào ngày 24 tháng 10 năm 1102 có đề cập đến "những đứa con" của Raymond và Urraca I, ngụ ý rằng đứa con thứ hai của hai vợ chồng là Alfonso đã được sinh ra, thế nhưng có hai nguồn cùng thời là Chronicon CompostellanumHistoria Compostelana — cho rằng Alfonso sinh năm 1105. Alfonso được đặt tên theo cha của Urraca I.[29]

Urraca I có hai người con ngoại hôn với người tình Pedro González de Lara là Fernando Pérez Hurtado (c.1114-1156), và Elvira Pérez de Lara (c.1112-1174), người được nhắc đến trong Historia Compostelana liên quan đến việc Elivira quyên góp tiền của làng Arquillinos cho Diego Gelmírez.[30] Elvira kết hôn hai lần, lần đầu tiên với García Pérez de Traba, Lãnh chúa xứ Trastámara, con trai của Pedro Fróilaz de Traba, sau đó là Bá tước Beltrán de Risnel.

Phả hệ

sửa

Xem thêm

sửa

Ghi chú

sửa
  1. ^ Việc hai người cưới nhau được đề cập lần đầu tiên trong một bức thư được gửi Hermenegildo Rodríguez viết ngày 22 tháng 3 năm 1090.[10]
  2. ^ Hiện không có ghi chép về lễ cưới của bà và Raymond.
  3. ^ Lúc này các tài liệu ghi chép của vương quốc Léon gọi Galicia dưới tên gọi là "Vùng đất của Giacôbê, con của Zêbêđê". Urraca cùng Raymond xuất hiện lần đầu tiên dưới tư cách là những người cai trị vùng đất này trong các Sắc lệnh Vương thất vào khoảng năm 1090.[14]
  4. ^ Bản wiki tiếng Anh ghi là năm 1094.

Tham khảo

sửa
  1. ^ a b Britannica 2024.
  2. ^ Britannica, The Editors of Encyclopaedia Britannica. “List of Spanish monarchs | Britannica”. www.britannica.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2024.
  3. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 16, 24.
  4. ^ a b Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 29.
  5. ^ a b Pallares & Portela 2006, tr. 16.
  6. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 18.
  7. ^ a b Pallares & Portela 2006, tr. 21.
  8. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 25, 28.
  9. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 31.
  10. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 29, 193 (chú thích số 56).
  11. ^ Rodríguez 2018, tr. 273.
  12. ^ a b c Reilly 1982, tr. 13.
  13. ^ a b c Pallares & Portela 2006, tr. 29.
  14. ^ Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 32–33.
  15. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 79, 88.
  16. ^ Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 29–34.
  17. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 33.
  18. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 79.
  19. ^ a b c O'Callaghan 1994, tr. 213.
  20. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 34–35.
  21. ^ a b c Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 35.
  22. ^ Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 39.
  23. ^ a b O'Callaghan 1994, tr. 214.
  24. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 38–39.
  25. ^ Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 38.
  26. ^ a b Pallares & Portela 2006, tr. 39.
  27. ^ a b c Pallares & Portela 2006, tr. 40.
  28. ^ Gordo Molina & Melo Carrasco 2018, tr. 45.
  29. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 36–37.
  30. ^ Pallares & Portela 2006, tr. 48–49.

Nguồn tài liệu

sửa

Đọc thêm

sửa

Liên kết ngoài

sửa
  1. Reilly, Bernard F. "The Medieval Spains", 1993.
Urraca I của León
Sinh: Tháng 4, năm 1079 Mất: 8 tháng 3, năm 1126
Vương thất CastillaLeón
Tiền nhiệm
Alfonso VI
Nữ vương LeónCastilla
1109–1126
Kế nhiệm
Alfonso VII
Nữ vương Galicia
1109–1111
Hoàng đế toàn Tây Ban Nha
1109–1126
với Alifonso I của Aragón
Vương thất Aragón
Tiền nhiệm
Berta của Savoia
Vương hậu Aragón
1109–1114
Kế nhiệm
Agnès xứ Aquitanie
Vương hậu Navarra
1109–1114
Kế nhiệm
Marguerite xứ L'Aigle