Ferdinand I của Bulgaria

Ferdinand (Tiếng Bulgaria: Фердинанд I; 26/02/1861 - 10/09/ 1948),[1] tên khai sinh là Ferdinand Maximilian Karl Leopold Maria của Saxe-Coburg và Gotha là vị thân vương thứ hai của Thân vương quốc Bulgaria từ năm 1887 đến 1908, và sau đó là vua (sa hoàng) của Vương quốc Bulgaria từ năm 1908 cho đến khi ông thoái vị vào năm 1918. Dưới sự trị vì của ông, Bulgaria tham gia Chiến tranh Thế giới thứ nhất theo phe của các cường quốc thuộc Liên minh Trung tâm.[2]

Ferdinand
Zar Ferdinand Bulgarien.jpg
Sa hoàng của Bulgaria
Tại vịngày 5 tháng 10 năm 1908 – ngày 3 tháng 10 năm 1918
Tiền nhiệmHimself as Prince
Kế nhiệmBoris III
Thân vương của Bulgaria
Tại vị7 tháng 7 năm 1887 - 5 tháng 10 năm 1908
Tiền nhiệmAlexander
Kế nhiệmHimself as Tsar
Thông tin chung
Phối ngẫu
Hậu duệBoris III của Bulgaria
Kiril, Hoàng tử của Preslav
Công chúa Eudoxia
Công chúa Nadezhda
Tên đầy đủ
tiếng Đức: Ferdinand Maximilian Karl Leopold Maria
Hoàng tộcSaxe-Coburg và Gotha-Koháry
Thân phụHoàng tử August của Saxe-Coburg và Gotha
Thân mẫuCông chúa Clémentine của Orléans
Sinh26 tháng 2 năm 1861
Viên, Đế quốc Áo
Mất10 tháng 9 năm 1948(1948-09-10) (87 tuổi)
Coburg, Allied-occupied Germany
An tángSt. Augustin, Coburg
Tôn giáoCông giáo La Mã
Chữ ký của Ferdinand

Bối cảnh gia đìnhSửa đổi

 
5 leva bạc của Thân vương quốc Bulgaria, mặt trước là chân dung Thân vương Ferdinand I, đúc năm 1894

Ferdinand sinh ngày 26/02/1861 tại Viên, Đế quốc Áo, là hoàng tử người Đức của Nhà Saxe-Coburg và Gotha-Koháry. Ông là con trai của Hoàng tử August của Saxe-Coburg và vợ ông là Công chúa Clémentine của Orléans, con gái của Vua Louis-Philippe I của Pháp.

Công chúa Maria Antonia Koháry là một Quý tộc Hungary và là người thừa kế khối tài sản to lớn của Nhà Koháry đã kết hôn với ông nội của Ferdinand, Hoàng tử Ferdinand của Saxe-Coburg và Gotha. Ferdinand lớn lên theo đức tin Công giáo của cha mẹ mình và được rửa tội tại Nhà thờ St. Stephen, Viên vào ngày 27/02, giống như cha mẹ đỡ đầu Đại công tước Maximilian của Áo và vợ là Công chúa Charlotte của Bỉ.[3]

Ferdinand lớn lên trong môi trường quý tộc cao cấp ở Áo và Hungary. Nhà Kohary xuất thân từ một gia đình quý tộc Thượng Hungary vô cùng giàu có. Tài sản của gia đình được tăng thêm nhờ của hồi môn khi cha ông lấy mẹ ông là Công chúa Clémentine của Orléans.[4]

Ferdinand là cháu của Ernest I, Công tước của Saxe-Coburg và GothaLeopold I, vị vua đầu tiên của Vương quốc Bỉ. Cha của ông August là anh trai của Vua Ferdinand II của Bồ Đào Nha, và cũng là anh em họ đầu tiên với Nữ hoàng Victoria. Ferdinand là người sáng lập ra vương triều Bulgaria.[4]

Thân vương của BulgariaSửa đổi

 
Chín vị vua tại Windsor trong lễ tang của vua Edward VII, ảnh chụp ngày 20/05/1910, đứng từ trái qua phải, gồm: Vua Haakon VII của Norway, Sa hoàng Ferdinand của Bulgaria, Vua Manuel II của Bồ Đào Nhà và Algarve, Hoàng đế Wilhelm II của Đức và Phổ, Vua George I của Hy LạpAlbert I của Bỉ. Ngồi từ trái sang phải, gồm: Alfonso XIII của Tây Ban Nha, Vua George V AnhFrederick VIII của Đan Mạch.

Vị thân vương cầm quyền đầu tiên của Thân vương quốc BulgariaAlexander của Battenberg thoái vị vào năm 1886 sau một cuộc đảo chính thân Nga, chỉ sau 7 năm ông được đưa lên ngôi vị.[5] Khi đó Ferdinand là một sĩ quan trong quân đội Đế quốc Áo-Hung, được Đại hội nghị quốc gia bầu lên làm Thân vương của Bulgaria tự trị vào ngày 07/07/1887 theo lịch Gregory. Trong nỗ lực nhằm ngăn chặn sự chiếm đóng của Nga đối với Thân vương quốc Bulgaria, ngai vàng từng được dự định trao cho các hoàng tử của Vương quốc Đan Mạch, Caucasus và thậm chí là cho cả vua Vương quốc Romania.[6] Bản thân Nga hoàng cũng đã đề cử phụ tá của mình là Nichols Dadian của Mingrelia, nhưng đã bị người Bulgaria từ chối. Việc Ferdinand được Đại hội đồng Quốc gia Bulgaria trao cho ngai vị thân vương bị các Hoàng gia châu Âu hoài nghi; Nữ hoàng Victoria, người chị họ của cha ông đã nói với thủ tướng của bà rằng: "Ông ấy hoàn toàn không phù hớp... thanh tú, lập dị và ẻo lả... Nên dừng lại ngay lập tức". Trước sự gièm pha này, Ferdinand đã chứng minh ngược lại, ông đã cai trị Bulgaria rất tốt trong 2 thập kỷ đầu tiên của mình.[7]

Đời sống chính trị của Bulgaria bị chi phối trong những năm đầu của triều đại Ferdinand bởi lãnh đạo Đảng Tự do Stefan Stambolov, người có chính sách đối ngoại làm giảm quan hệ với Đế quốc Nga - quốc gia mà trước đây đã bảo hộ Bulgaria.

Sự hạ bệ của Stambolov (tháng 05/1894) và vụ ám sát sau đó (07/1895) - có thể được lên kế hoạch bởi Ferdinand - mở đường cho một sự hoà giải giữa Bulgaria với Nga vào tháng 02/1896, với việc Ferdinand rửa tội cho con trai của mình - Hoàng tử Boris tại Nhà thờ Chính thống phương Đông thay vì là Công giáo La Mã. Tuy nhiên, động thái này đã khiến những người họ hàng của ông theo Công giáo tại Áo không hài lòng, đặc biệt là chú của ông, Hoàng đế Franz Joseph I của Áo, cũng như bị Giáo hoàng Lêô XIII ra vạ tuyệt thông.

Sa hoàng BulgariaSửa đổi

Vào ngày 05/10/1908, Ferdinand tuyên bố Bulgaria độc lập khỏi Đế quốc Ottoman (mặc dù quốc gia này đã độc lập trên thực tế từ năm 1878). Ông cũng tuyên bố Thân vương quốc Bulgaria trở thành một vương quốc, và lấy danh hiệu là Sa hoàng. Tuy nhiên danh hiệu Sa hoàng dưới thời Đế quốc Bulgaria thứ nhất và thứ hai được hiểu là "hoàng đế", nhưng dưới thời Ferdinand và các hậu duệ của ông được hiểu là "vua". Tuyên ngôn độc lập của Bulgaria được công bố tại Nhà thờ Thánh Forty Martyrs ở Tarnovo. Tuyên bố độc lập của Bulgaria đã được Ottoman và các cường quốc châu Âu khác công nhận. Hiến pháp Tarnovo tiếp tục được giữ lại, nhưng thay từ "thân vương" thành "sa hoàng".

Ferdinand được biết đến như là một vị vua cừ khôi với các chiêu thức ăn miếng trả miếng. Trong một chuyến viếng thăm Hoàng đế Đức Wilhelm II vào năm 1909, Ferdinand đang ngả người ra khỏi cửa sổ của Cung điện mới (Potsdam) thì hoàng đế Đức tiến tới từ phía sau và tát Ferdinan một cái. Vị vua Bulgaria tỏ ra khó chịu trước cử chỉ này nhưng Hoàng đế Đức với tính kiêu ngạo từ chối xin lỗi. Ferdinand đã ăn miếng trả miếng hoàng đế Đức bằng cách trao một hợp đồng vũ khí có giá trị mà ông định ký với nhà máy của KruppEssen, Đức cho nhà sản xuất vũ khí Pháp Schneider-Creusot.

Vào ngày 15/07/1910 trong chuyến thăm Vương quốc Bỉ, Ferdinand cũng trở thành nguyên thủ quốc gia đầu tiên di chuyển bằng máy bay. Ông đã trao huân chương cho phi công của chiếc máy bay khi họ hạ cánh.


Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Louda, 1981, Lines of Succession, Table 149
  2. ^ Stephen Constant, Foxy Ferdinand, 1861-1948, Tsar of Bulgaria (Sidgwick & Jackson, 1979).
  3. ^ Archiv der Domkirche St. Stephan, Wien, Taufbuch 1860-1865
  4. ^ a ă Constant, Foxy Ferdinand, 1861-1948, Tsar of Bulgaria (1979).
  5. ^ Finestone, 1981, The Last Courts of Europe, p 227
  6. ^ Louda, 1981, Lines of Succession, p 297
  7. ^ Aronson, 1986, Crowns In Conflict, p 83

SáchSửa đổi

  • Aronson, Theo (1986). Crowns In Conflict: The Triumph And The Tragedy Of European Monarchy, 1910–1918. London: J.Murray. ISBN 0-7195-4279-0.
  • Constant, Stephen (1986). Foxy Ferdinand, 1861–1948, Tsar of Bulgaria. London: Sidgwick and Jackson. ISBN 0-283-98515-1.
  • Louda, Jiri; Michael Maclagan (1981). Lines of Succession. London: Orbis Publishing Ltd. ISBN 0-460-04519-9.
  • Massie, Robert K (1981). The Last Courts of Europe. London: J.M.Dent & Sons Ltd. ISBN 0-460-04519-9.
  • Palmer, Alan (1978). The Kaiser: Warlord Of The Second Reich. London: Weidenfeld and Nicolson. ISBN 0-297-77393-3.

Liên kết ngoàiSửa đổi