Họ Ráy hay họ Môn hoặc họ Chân bê (danh pháp khoa học: Araceae) là một họ thực vật một lá mầm, trong đó hoa của chúng được sinh ra theo một kiểu cụm hoa được gọi là bông mo. Các bông mo thông thường được kèm theo (đôi khi được che phủ một phần) một mo hay áo trùm tương tự như lá. Theo các nguồn khác nhau thì họ này có 106-114 chi và 3.750-4.025 loài[3][4]. Sự đa dạng về loài lớn nhất thuộc về khu vực nhiệt đới của Tân thế giới, mặc dù chúng cũng phân bổ tại các khu vực nhiệt đới và ôn đới của Cựu thế giới. Các nghiên cứu di truyền học gần đây do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành đã chứng minh rằng bèo tấm, trước đây được coi là một họ riêng (Lemnaceae), cũng thuộc về họ Ráy.

Họ Ráy
Thời điểm hóa thạch: 70–0 triệu năm trước đây Creta muộn[1] - gần đây
Arum flower.jpg
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Plantae
(không phân hạng)Angiospermae
(không phân hạng)Monocots
Bộ (ordo)Alismatales
Họ (familia)Araceae
Juss., 1789[2]
Chi điển hình
Arum
L., 1753
Các chi
Xem văn bản.

Trong số các loài ráy có hoa đơn tính cùng gốc thì bông mo thường xuất hiện dưới dạng các hoa cái ở phần đáy còn các hoa đực ở phần đỉnh của bông mo. Ở các loài ráy với các hoa hoàn chỉnh thì núm nhụy chỉ tiếp nhận sự thụ phấn trong một thời gian ngắn khi phấn đã được phát tán, vì thế nó ngăn chặn sự tự thụ phấn. Trong họ này có một số loài là đơn tính khác gốc.

Các chi như Hồng môn (Anthurium) và Vân môn (Zantedeschia) là hai chi có nhiều loài được biết đến nhất, cũng như khoai sọ (Colocasia antiquorum) và Xanthosoma roseum (khoai mùng). Trong số các cụm hoa lớn nhất trên thế giới là cụm hoa của Amorphophallus titanum (ráy khổng lồ hay hoa xác chết). Họ này cũng có nhiều loài là các cây cảnh: Dieffenbachia, Aglaonema, Caladium, NephthysEpipremnum nhưng có rất ít loài được đặt tên cụ thể. Trong chi Cryptocoryne có nhiều loài thực vật thủy sinh phổ biến. Cả khoai môn và Monstera deliciosa đều là các loại lương thực có giá trị (quả của Monstera deliciosa được gọi là "mít Mexico"). Philodendron chứa các loài cây quan trọng trong các hệ sinh thái của các rừng mưa cũng như hay được dùng làm cây cảnh trong gia đình. Symplocarpus foetidus là một loài ráy phổ biến ở miền đông Bắc Mỹ.

Xem thêm CATE-Araceae để biết thêm về dự án mới khởi động gần đây về phân loại họ Ráy.

Bộ sưu tập lớn nhất về các loài ráy Tân thế giới đang sinh tồn được duy trì tại Vườn thực vật Missouri.[5].

Tại Việt Nam có khoảng 30 chi và 130-140 loài thuộc họ Ráy.

Các chiSửa đổi

Phân họ AroideaeSửa đổi

Phân họ CalloideaeSửa đổi

Phân họ GymnostachydoideaeSửa đổi

Phân họ LasioideaeSửa đổi

Phân họ LemnoideaeSửa đổi

Phân họ MonsteroideaeSửa đổi

Phân họ OrontioideaeSửa đổi

Phân họ PothoideaeSửa đổi

  • Anthurium Schott - Hồng môn (vĩ hoa đỏ, buồm đỏ), hoa chúc.
  • Pedicellarum M. Hotta
  • Pothoidium Schott - Giả cam đá, giả thạch cam.
  • Pothos L. - Ráy leo, cam đá, thạch cam tử, cơm lênh.

Phân họ ZamioculcadoideaeSửa đổi

Phát sinh chủng loàiSửa đổi

Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

Alismatales

Araceae

Tofieldiaceae

Hydrocharitaceae

Butomaceae

Alismataceae s.l.

Alismataceae s.s.

Limnocharitaceae

Scheuchzeriaceae

Aponogetonaceae

Juncaginaceae

Posidoniaceae

Ruppiaceae

Cymodoceaceae

Zosteraceae

Potamogetonaceae

Thư viện ảnhSửa đổi

Ghi chúSửa đổi

  •   Dữ liệu liên quan tới Họ Ráy tại Wikispecies
  •   Phương tiện liên quan tới Họ Ráy tại Wikimedia Commons
  1. ^ Bogner Josef; Johnson Kirk R.; Kvacek Zlatko; Upchurch Garland R. Jr (2007). “New fossil leaves of Araceae from the Late Cretaceous and Paleogene of western North America”. Zitteliana 47: 133–147. 
  2. ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009). “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III”. Botanical Journal of the Linnean Society 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2010. 
  3. ^ Họ Ráy trên website của APG
  4. ^ Christenhusz M. J. M.; Byng J. W. (2016). “The number of known plants species in the world and its annual increase”. Phytotaxa (Magnolia Press) 261 (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1. 
  5. ^ "The resources which have been built up for aroid research at the Missouri Botanical Garden include one of the largest living collections of aroids and the largest collection of herbarium specimens of neotropical aroids. The living and dried collections include a large percentage of Croat's more than 80,000 personal collections". (Croat Thomas B (1998). “History and Current Status of Systematic Research with Araceae”. Aroideana 21. )