Hulunbuir (tiếng Mông Cổ: Kolun buir.svg Kölün buyir, tiếng Mông Cổ viết bằng chữ Kirin: Хөлөнбуйр, Khölönbuir; chữ Hán giản thể: 呼伦贝尔, bính âm: Hūlúnbèi'ěr, âm Hán Việt: Hô Luân Bối Nhĩ) là một địa cấp thị nằm phía đông bắc của khu tự trị Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trung tâm hành chính của Hulunbuir được đặt tại quận Hailar, khu vực đô thị lớn nhất của vùng. Các đặc điểm cảnh quan chính là thảo nguyên núi cao của đồng cỏ Hulun Buir, các hồ Hô LuânBuir (sau này một phần ở Mông Cổ), và dãy Đại Hưng An. Hulunbuir giáp với Nga ở phía bắc và phía tây, Mông Cổ ở phía nam và phía tây, tỉnh Hắc Long Giang về phía đông và Hưng An, Nội Mông về phía nam. Hulunbuir là một khu vực đa dạng về ngôn ngữ: bên cạnh tiếng Quan Thoại, các ngôn ngữ thiểu số như KhorchinBuryat, Daur, và một số ngữ hệ Tungus, bao gồm cả OroqenEvenk, được sử dụng ở đây.

Hô Luân Bối Nhĩ
Kolun buir.svg
Hulunbuir
—  Địa cấp thị  —
呼伦贝尔
Chuyển tự chữ Hán
 • chữ Hán呼伦贝尔
Thảo nguyên Hulunbuir
Thảo nguyên Hulunbuir
Hulunbuir (màu đỏ) trong Nội Mông Cổ (màu cam)
Hulunbuir (màu đỏ) trong Nội Mông Cổ (màu cam)
Hô Luân Bối Nhĩ trên bản đồ Trung Quốc
Hô Luân Bối Nhĩ
Hô Luân Bối Nhĩ
Vị trí tại Trung Quốc
Tọa độ: 49°12′B 119°42′Đ / 49,2°B 119,7°Đ / 49.200; 119.700
Quốc giaTrung Quốc
tỉnhNội Mông Cổ
Cấp huyện13
Cấp hương158
Trụ sở hành chínhHải Lạp Nhĩ
Diện tích
 • Tổng cộng263.953 km2 (101,913 mi2)
Dân số (2004)
 • Tổng cộng2.710.000
 • Mật độ10/km2 (27/mi2)
 • Các dân tộc chínhHán - 81,85%
Mông Cổ - 8,6%
Mãn - 4,13%
Múi giờGiờ chuẩn Trung Quốc (UTC+8)
Mã bưu chính021000
Mã điện thoại0470
Thành phố kết nghĩaTề Tề Cáp Nhĩ, Ulan-Ude sửa dữ liệu
GDP (2004)21,326 tỷ CNY
 - đầu người7.869 CNY
Trang webhttp://www.hulunbeier.gov.cn/

Tên gọiSửa đổi

Hulunbuir từng là một minh () của Nội Mông cho đến ngày 10 tháng 10 năm 2001. Dưới thời nhà Thanh, thành phố có tên tiếng Quan thoại là Hūlúnbùyǔ'ěr (giản thể: 呼伦布雨尔; phồn thể: 呼倫布雨爾).

Lịch sửSửa đổi

Dưới thời nhà Thanh (1644–1912), Hulunbuir là một phần của tỉnh Hắc Long Giang. Điều ước Ái Hồn năm 1858 đã thiết lập biên giới Nga - Trung Quốc gần đúng như ngày nay, gây tổn thất lớn cho lãnh thổ của Hắc Long Giang. Năm 1901, Đường sắt phía Đông Trung Quốc nối Hulunbuir với phần còn lại của phía Đông Bắc Trung Quốc và với vùng Viễn Đông Nga. Từ năm 1912 đến năm 1949, trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, Hulunbuir là một phần của các tỉnh Hưng An và Hắc Long Giang. Một hiệp ước giữa Đế quốc Nga và Trung Hoa Dân quốc vào ngày 7 tháng 11 và ngày 24 tháng 10 năm 1915 đã chỉ định Hulunbuir là một khu vực "đặc biệt" dưới sự quản lý trực tiếp của Chính phủ Trung ương Trung Quốc, nhưng trên thực tế, Nga có một phần quyền kiểm soát hành chính hàng ngày. Năm 1929, Liên Xô phá bỏ hiệp định này và xâm lược Hulunbuir.[1] Sau khi Nhật Bản xâm lược Trung Quốc, Hulunbuir trở thành một phần của nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc của đế quốc Nhật Bản, quốc gia này không được người Trung Quốc công nhận. Trong nội chiến Trung Quốc, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã nhận được sự ủng hộ của các nhà lãnh đạo Nội Mông như Ulanhu bằng cách hứa hẹn mở rộng Nội Mông theo chủ nghĩa bất bình đẳng sang các khu vực có đông người Hán và Mãn Châu sinh sống.[2]

Sau cuộc cách mạng Cộng sản năm 1949, Hulunbuir được sáp nhập vào Nội Mông Cổ, nhưng khu vực này vẫn giữ quan hệ kinh tế với phần còn lại của phía đông bắc đất nước thông qua Đường sắt phía Đông Trung Quốc.[3] Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, các phần của Mãn Châu lịch sử thuộc Nội Mông Cổ đã được khôi phục một thời gian ngắn về các tỉnh ban đầu của chúng; Hulunbuir được trao lại cho Hắc Long Giang từ năm 1969 đến năm 1979.[3] Cho đến ngày 10 tháng 10 năm 2001, Hulunbuir được quản lý như một minh. Diện tích của Hulunbuir là 263.953 km2 (101.913 sq mi) với dân số là 2,710 triệu người vào năm 2004, trong khi tổng sản phẩm nội địa là 21,326 tỷ nhân dân tệ. Khu vực thẩm quyền của địa cấp thị lớn hơn tất cả, ngoại trừ 8 đơn vị cấp tỉnh của Trung Quốc (và 42 tiểu bang Hoa Kỳ), mặc dù sự tập hợp đô thị thực tế chỉ là một phần rất nhỏ của khu vực và mật độ dân số trung bình của khu vực rất thấp.

Phân chia hành chínhSửa đổi

 
Đài tưởng niệm Thành Cát Tư Hãn ở quảng trường Sükhbaatar, Hailar
 
Trung tâm thành phố Hailar, 2007

Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 13 đơn vị cấp huyện gồm 1 quận, 5 thành phố cấp huyện, 7 kỳ. Tổng cộng có 74 trấn, 23 hương (trong đó có 13 hương dân tộc), 25 tô mộc (trong đó có 1 tô mộc dân tộc) và 36 nhai đạo biện sự xứ.

Bản đồ
 
1.5
# Tên Chữ Hán Hán-Việt
Bính âm Hán ngữ
Dân số
(2010)
Diện tích (km²) Mật độ
(/km²)
1 khu Hailar
(Hải Lạp Nhĩ)
海拉尔区 Hải Lạp Nhĩ khu
Hǎilā'ěr Qū
344.947 1.440 181
1.5 khu Jalainur
(Trát Lãi Nặc Nhĩ)
海拉尔区 Trát Lãi Nặc Nhĩ khu
Hǎilā'ěr Qū
97.000 272 357
2 thành phố cấp huyện Mãn Châu Lý 满洲里市 Mãn Châu Lý thị
Mǎnzhōulǐ Shì
152.473 701 360
3 thành phố cấp huyện Zalantun
(Trát Lan Đồn)
扎兰屯市 trát Lan Đồn thị
Zhālántún Shì
366.326 16.800 26
4 thành phố cấp huyện Nha Khắc Thạch
(Yakeshi)
牙克石市 Yákèshí Shì 352.177 27.590 14
5 thành phố cấp huyện Căn Hà 根河市 Căn Hà thị
Gēnhé Shì
110.441 19.659 9
6 thành phố cấp huyện Ergun
(Ngạch Nhĩ Cổ Nạp)
额尔古纳市 Ngạch Nhĩ Cổ Nạpthị
É'ěrgǔnà Shì
76.667 28.000 3
7 kỳ Aryn
(A Vinh)
阿荣旗 A Vinh kỳ
Āróng Qí
278.744 12.063 27
8 kỳ Tân Barga Hữu
(Tân Ba Nhĩ Hổ Hữu)
新巴尔虎右旗 Tân Ba Nhĩ Hổ Hữu kỳ
Xīnbā'ěrhǔ Yòu Qí
36.356 25.102 1
9 kỳ Tân Barga Tả
(Tân Ba Nhĩ Hổ Tả)
新巴尔虎左旗 Tân Ba Nhĩ Hổ Tả kỳ
Xīnbā'ěrhǔ Zuǒ Qí
40.258 22.000 2
10 kỳ Trần Barga
(Trần Ba Nhĩ Hổ)
陈巴尔虎旗 Trần Ba Nhĩ Hổ kỳ
Chénbā'ěrhǔ Qí
58.244 21.192 3
11 kỳ tự trị Oroqen
(Ngạc Luân Xuân)
鄂伦春自治旗 Ngạc Luân Xuân tự trị kỳ
Èlúnchūn Zìzhìqí
223.752 59.800 5
12 kỳ tự trị Evenk
(Ngạc Ôn Khắc)
鄂温克族自治旗 Ngạc Ôn Khắc tự trị kỳ
Èwēnkèzú Zìzhìqí
134.981 19.111 7
13 kỳ tự trị Morin Dawa
(Mạc Lực Đạt Ngõa)
莫力达瓦达斡尔族自治旗 Mạc Lực Đạt Ngõa Đạt Oát Nhĩ tộc tự trị kỳ
Mòlìdáwǎ Dáwò'ěrzú Zìzhìqí
276.912 10.500 30
một phần của Kỳ tự trị Oroqen nằm dưới quyền quản lý hành chính của địa khu Đại Hưng An Lĩnh thuộc tỉnh Hắc Long Giang.

Địa lí và khí hậuSửa đổi

 
Bản đồ hiển thị một phần khu vực Hulunbuir (AMS, 1955)
 
Công viên rừng Mo'erdaoga, Ergun

Bản thân Hulunbuir (Hailar) có khí hậu lục địa ẩm (Köppen: Dwb). Mùa đông kéo dài, lạnh khắc nghiệt và rất khô hanh, do tác động của áp cao Siberi bán cố định, trong khi mùa hè ngắn, mặc dù rất ấm và khá ẩm ướt, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Á. Tại Hailar, nhiệt độ trung bình trong 24 giờ hàng tháng dao động từ −25,1 °C (−13,2 °F) vào tháng 1 đến 20,0 °C (68 °F) vào tháng 7, trong khi trung bình hàng năm là −0,96 °C (30,3 °F). Với ít nhất 55% lượng nắng có thể xuất hiện trong tất cả các tháng và tổng số giờ nắng hàng năm nhiều hơn 2.700 giờ, thời tiết nắng chiếm ưu thế quanh năm. Khoảng 70% lượng mưa hàng năm diễn ra trong ba tháng mùa hè.

Bản mẫu:Hailar weatherbox

Nhân khẩuSửa đổi

 
Chăn thả ngựa ở kỳ Trần Barga
Nhóm dân tộc Dân số năm 2000 Chiếm
Hán 2,199,645 81.85%
Mông Cổ 231,276 8.6%
Daur 111,053 4.13%
Hồi 70,287 2.62%
Evenk 30,950 1.15%
Oroqen 8,355 0.31%
Nga 4,741 0.18%

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ Tang, Peter SH. "Sino-Soviet Territorial Disputes: Past and Present." Russian Review (1969). p. 406.
  2. ^ Bulag, Uradyn (2005). “Inner Mongolia”. Trong Rossabi, Morris (biên tập). Governing China's Multiethnic Frontiers. University of Washington Press. tr. 90–91.
  3. ^ a b Shabad, Theodore (1972). China's Changing Map: National and Regional Development, 1949-71. Taylor & Francis. tr. 237–239.

Liên kết ngoàiSửa đổi